Verborgen AI-schuldenberg vergroot risico voor Nederlands pensioengeld

(tekst: Allianz Trade)

Verborgen AI-schuldenberg vergroot risico voor Nederlands pensioengeld
 
‘s-Hertogenbosch, 14 september 2026

Amerikaanse techgiganten bouwen in recordtempo een onzichtbare schuldenberg op om de kostbare race rond kunstmatige intelligentie (AI) te financieren. Hoewel de bedrijven op papier kerngezond lijken, waarschuwt kredietverzekeraar Allianz Trade voor een ‘financieel ijsbergrisico’. Als AI minder oplevert dan verwacht, kunnen ook Nederlandse pensioenfondsen en andere institutionele beleggers stevig worden geraakt door een herwaardering van technologiebeleggingen.

Volgens recent onderzoek van Allianz Research is de onzichtbare schuldenberg van Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft en Oracle in één jaar tijd geëxplodeerd van 573 miljard dollar naar bijna 2.600 miljard dollar, ruim een verviervoudiging. Het gaat onder meer om nog niet gestarte huurcontracten voor datacenters en langlopende afnamecontracten voor infrastructuur. Deze verplichtingen staan vaak nog niet als schuld op de balans, maar leggen wel beslag op toekomstige kasstromen.

“De financiële positie van grote Amerikaanse techbedrijven oogt op het eerste gezicht sterk. Maar onder de waterlijn groeit een omvangrijke stapel contractuele verplichtingen die in economisch opzicht veel weg heeft van schuld,” zegt Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade.

Hij waarschuwt Nederlandse pensioenfondsen, verzekeraars en andere professionele beleggers (en ook kleine beleggers) die bovenmatig zijn blootgesteld aan aandelen en obligaties van Amerikaanse technologiebedrijven. “Risicomanagers moeten zich niet blindstaren op de zichtbare schuld en kredietratings. Er is meer aandacht nodig voor verplichtingen die je niet terugziet op de balans.”

Financiële ijsberg

De snelle groei van deze ‘verborgen schuld’ van Big Tech hangt nauw samen met de kapitaalintensieve race om AI-capaciteit. Techbedrijven leggen nu al capaciteit vast voor de komende jaren: grote hoeveelheden chips, cloudinfrastructuur, energiecontracten en datacenters die pas tussen 2027 en 2031 beschikbaar komen. Geeroms: “Zolang zulke contracten nog niet zijn ingegaan, blijven ze grotendeels buiten de reguliere schuldcijfers. Tegelijk zijn het geen vrijblijvende plannen: het zijn contractuele verplichtingen die op termijn betaald moeten worden.”

Allianz Research vergelijkt die situatie met een ijsberg. Boven water zijn de officiële balansen zichtbaar, waarop veel grote techbedrijven nog relatief weinig schulden hebben en hoge kredietratings genieten. Onder water bevindt zich echter een veel grotere laag toekomstige betalingsverplichtingen. Geeroms: “Als we die verplichtingen die niet op de balans staan meenemen, stijgt de berekende schuldenlast gemiddeld met bijna 150 procent en verslechtert de kredietkwaliteit bij verschillende bedrijven met één tot twee ratingstappen.”

Geeroms verder: “Het gaat niet om de voorspelling dat deze techbedrijven morgen in betalingsproblemen komen. Voor de meeste ondernemingen is het directe wanbetalingsrisico volgens het onderzoek nog steeds beperkt. Het relevante risico is dat beleggers onvoldoende worden beloond voor een verslechterend kredietprofiel en dat obligaties bij een omslag in het sentiment snel minder waard worden.”

Scheve risicoverdeling

De risicoverdeling is volgens Allianz Trade asymmetrisch. Als AI-investeringen veel geld opleveren, komt de grootste winst vooral terecht bij aandeelhouders. Maar als de verwachte inkomsten uit AI tegenvallen, blijven de langlopende verplichtingen voor datacenters, energie en rekenkracht wel doorlopen. Dan dragen obligatiehouders en andere kredietverstrekkers relatief veel van het neerwaartse risico, terwijl de vergoeding op bedrijfsobligaties beperkt blijft. De onderzochte techbedrijven bieden volgens Allianz Research minder dan 1 procent rendement per jaar op vijfjarige obligaties en circa 2 procent op tienjarige leningen.

De totale langlopende schuld van de acht onderzochte Amerikaanse technologiebedrijven – Microsoft, Apple, Alphabet, Amazon, Meta, Nvidia, Oracle en SpaceX – nam in de twaalf maanden tot medio 2026 met 86 procent toe. Tegelijk zijn kredietrisicopremies wel opgelopen, maar volgens de analyse nog niet in verhouding tot de volledige groei van de zichtbare én verborgen verplichtingen.

Gevolgen voor Nederlandse beleggers

Geeroms: „Nederlandse pensioenfondsen beleggen honderden miljarden wereldwijd en zitten tot over hun oren in de Amerikaanse techsector. We roepen niet dat de pensioenen morgen in gevaar zijn, maar de oogkleppen moeten wel af. Als de markt de werkelijke risico’s van deze miljardencontracten die niet op de balans staan gaat incalculeren, volgt er een harde herwaardering. Nederlandse fondsen die blindvaren op officiële balansen en kredietbeoordelingen, zitten straks met de gebakken peren. Risicomanagers moeten nú onder de waterlinie kijken naar de keiharde verplichtingen die de techreuzen buiten de boeken om zijn aangegaan.”