Energieman Bouwe de Boer: Chaos is niet erg, dan krijg je competitie (deel 2)

Energieman Bouwe de Boer: de burger zegt: ik word genaaid, dat gaan we veranderen

Het elfde Liwwadders.nl Nieuwscaf� in espressobar Caff�Sun met aan tafel energieco�rdinator van de gemeente Leeuwarden Bouwe de Boer, energieadviseur Charlie Kock, ambtenaar Gerk Jan Kuiper, bewoners van Camminghaburen en energiepioniers Frits en Marion Klein Meulekamp en adviseur Meindert Fritsma uit Gorredijk. (deel 1)

Wat doet een energieco�rdinator op een doordeweekse woensdag?

Bouwe de Boer: �Vanmorgen was ik bij het ziekenhuis MCL om te bespreken hoe je als grote instelling invloed kunt uitoefenen op veranderingen rond energie. Dat is hetzelfde als wat we bij de gemeente doen. We hebben te maken met bijvoorbeeld postbezorging of het aanbesteden van taxivervoer. Dan dwingen we de vervoerders om gebruik te maken van auto�s op groen gas.�

Mag dat?

Bouwe de Boer: �Als het niet marktverstorend werkt dan mag dat. Daar wordt goed naar gekeken.�

Dus je zegt tegen het MCL: word groen anders leveren we geen pati�nten meer?

Bouwe de Boer: �Dat niet, maar het gaat om het verhaal dat je brengt. We maken duidelijk dat het impact heeft als je meedoet aan die verandering. Een ziekenhuis als MCL moet maar aan hun pati�nten uitleggen waarom ze niet mee zouden doen. We brengen iets op gang. In Leeuwarden rijden er na de vakantie 45 taxibusjes op groen gas. Van de buitenkant is dat ook goed te zien. Daar komt met grote letters op te staan: Ik rijd op groen gas. Dat heeft impact.�

Dat doe je bij de gemeente Leeuwarden bij meer bedrijven?

Bouwe de Boer: �In de bouw doen we het ook. Bij schildersklussen die we aanbesteden wordt goed gekeken hoe groen men is.�

Is dat niet vermoeiend om bij al die bedrijven langs te gaan?

Bouwe de Boer: �Dat valt wel mee. FrieslandCampina doet ook mee. Ze zijn voorbeelden voor anderen.�
Is groen gas wel milieuvriendelijk?

Bouwe de Boer: �Onder bepaalde condities is het milieuvriendelijk.�

Frits Klein Meulekamp: �Is het MCL niet star?�

Bouwe de Boer: �Ze maken natuurlijk wel een rekensom.�

Meindert Fritsma: �Dat hebben ze toch al gedaan voordat je langskomt?�

Bouwe de Boer: �Het is een voortdurende rekensom die iedereen maakt. Als het om die auto�s gaat dan kost het ook niks meer.�

Meindert Fritsma: �Er zijn maar weinig benzinepompen.�

Bouwe de Boer: �Door meer auto�s te kopen komen er steeds meer pompen. Vandaar onze stimulans om over te stappen naar de groene auto.�

Frits Klein Meulekamp: �Je moet fysiek laten zien wat je doet. Ik vind dat je dat goed doet.�

Bouwe de Boer: �We zijn bezig met de voorbereidingen voor de bouw van een energieneutrale parkeergarage aan de Tesselschadestraat. Daar heb je te maken met verlichting, liften, slagbomen; dat wordt een mooie oefening.�

Wat deed je vandaag nog meer?

Bouwe de Boer: �Intern ben ik voordurend bezig om mijn boodschap onder de aandacht van mijn collega�s te brengen. Daarnaast heb ik een gesprek gehad met onze nieuwe medewerker die hier aan tafel zit Charlie Kock.�

Wat gaat Charlie doen?

Charlie Kock: �We gaan de energierekening van de Leeuwarder woningen op nul brengen.�

Zo.

Bouwe de Boer: �We hebben in Leeuwarden 43.000 woningen waarvan 18.000 huurwoningen. We gaan beginnen met de aanpak van 1500 woningen per jaar.�

Charlie Kock: �We willen energie duurzaam opwekken en de woningen aanpassen. Volgend jaar beginnen we.�
Die rekening zie ik ondanks alle mooie beloften nog altijd stijgen. Er zit een massa belasting op. De overheid zal die belastingcenten linksom of rechtsom willen incasseren.

Bouwe de Boer: �Met dat verhaal worden wij ook geconfronteerd maar dat mag niet betekenen dat we stil blijven zitten.�

Charlie Kock: �De tijd dat we een gat in de grond boorden en vervolgend de olie over de hele wereld gaan slepen is voorbij. We zoeken de energie nu op waar het zit, op de eigen vierkante meter.�

Frits Klein Meulekamp: �Dat is precies het plan dat wij ook hebben met Camminghaburen. Je moet beginnen bij de bewoners. Daar moet het vertrouwen ontstaan. Die moeten de waarde van hun inspanningen direct kunnen waarnemen. Hulde voor Bouwe�s plannen, maar wat ik een beetje mis is dat aspect van de bewoners. Het moet volgens ons bottum up en niet top down. We hebben inmiddels kunnen zien hoe dat is afgelopen bij de grote maatschappijen. We zijn de grip kwijtgeraakt over energie. Energie is van ons allemaal en dat besef moet weer luider doorklinken. Ik mis een beetje in jouw verhaal de handreiking naar de burgers.�

Bouwe de Boer: �Natuurlijk moeten we de burgers bij ons verhaal betrekken. Ik begrijp jouw verhaal steeds beter.�

Frits Klein Meulekamp: �We hebben onlangs in de stromende regen 300 enqu�teformulieren in de wijken opgehaald. Ik heb de uitslagen nog niet verwerkt maar ik kan wel verklappen: een groot enthousiasme. We werden keer op keer binnengevraagd om ons plan te verduidelijken. Apart hiervan hebben we bedrijven en instellingen in Camminghaburen en op de Hemrik gesproken. Precies hetzelfde. Het Gezondheidscentrum doet mee, de kerk doet mee. Noem maar op.�

Bouwe de Boer: �Dat zijn prima ontwikkelingen. We moeten wat doen. De energielasten stijgen boven de kooplasten uit. Er zit ook een enorme werkgelegenheid achter.�

Meindert Fritsma: �Ik werd laatst opgebeld door mijn energiemaatschappij. Ze wilden langskomen met een plannetje over energie. De man die langskwam ging mijn ramen opmeten. Daarna was hij klaar om te vertellen over hoe ik met een installatie kokend water in mijn keuken kon krijgen. Ik ga mijn keteltje toch niet verruilen voor een dure installatie op zolder? Ik snap niet dat de grote energiemaatschappijen zo werken.�

Bouwe de Boer: �We moeten toe naar een Fries kwaliteitskeurmerk. Er moeten acties komen. Er moet een kettingreactie komen zodat je de besparingen van je buurman afkijkt. O, doe jij dat zo? Dat wil ik ook. Zo moet je elkaar stimuleren.�

Frits Klein Meulekamp: �Dat is precies wat ik bedoel in de wijken. Daarom zeg ik ook tegen jou Bouwe: steun ons de eerste paar jaar met ons plan zodat we kunnen laten zien dat het werkt. Dan is het van ons allemaal.�

Bouwe de Boer: �Ik heb al eerder tegen jou gezegd dat het vet goed is wat je aan het doen bent. Maar er zijn ook nog anderen organisaties op dit terrein actief. Daaraan moet ik kunnen uitleggen waarom hun plan niet gesteund wordt en dat van jou wel. Er is ook een koepel die al die initiatieven samenbrengt.�

Frits Klein Meulekamp: �Die koepel ken ik, maar dat is het vervelende: je zorgt weer voor een extra organisatielaag. Daar zou ik niet voor kiezen. We bouwen nu in een overzichtelijke wijk veel goodwill op en die moet je niet verspelen door aan te haken bij een instelling die op afstand staat. Zo werkt het volgens mij niet.�

Bouwe de Boer: �Ik moet het wel kunnen uitleggen, maar jullie zijn het meest ver met jullie plannen. Het is nieuw en best wel spannend. De vraag die bij mij leeft: wat draagt het toe aan het grotere geheel.�

Frits Klein Meulekamp: �Het een versterkt het ander. De scholen in de wijken zeggen: wij willen volgend jaar wel een energiemaand organiseren. Fysica en didacticus Elisa Boltjes van de Noordelijke Hogeschool zegt: dan wil ik mijn kennis wel overbrengen op de aspirant-docenten van mijn lerarenopleiding. En zo versterken onze plannen zich. Het moet zichtbaar worden wat we doen en controleerbaar.�

Bouwe de Boer: �Het doet me denken aan de zonnebootrace die ik wilde opzetten. Daarvoor ben ik drie keer naar de provincie geweest. De hoogste baas Jan Wibier zei op een gegeven moment: waarom moet dat nou, die zonnebootrace. Nu ben je hier al voor de derde keer. Hoe moet ik dat bij GS uitleggen. Op een gegeven moment vroeg hij: waar woon je. Akkrum? Dan ken je Piet Goerres zeker ook. Ja, dat is mijn buurman. Zo�n gesprek. Ik zei: geef me nou 150.000 euro om te laten zien wat ik bedoel. Na een tijdje viel het kwartje. ��Doe je de groeten aan Piet.��

Terug naar de palen voor het station.

Bouwe de Boer: �Je bedoelt als daar niemand staat dan werkt dat contraproductief? We zeggen: koop meer auto�s dan staan er meer mensen bij die palen en komen er meer palen. Je moet het allemaal samen ontwikkelen. In het collegeprogramma van de provincie is het co�peratieve energiebedrijf al opgenomen. Wat wij zeggen doet er ook toe. Zo�n bedrijf begint klein en moet op krachten komen en vertrouwen winnen. Tjee, dat is leuk voor een nieuwe gymzaal. O, dat komt er ook nog bij. En zo verder.�

De burger is me de kosten te lang voor de gek gehouden. Het bedrijfsleven betaalt onder de kostprijs.

Bouwe de Boer: �Dat klopt. De burger zegt: ik word genaaid maar ik kan geen kant op. Dat gaan we nu veranderen.�

(deel 2)

Werken die palen waar nooit auto�s staan niet contraproductief?

Bouwe de Boer: �Je moet ergens beginnen. Je moet niet wachten. We moeten meer auto�s kopen en dan komen er meer palen. En meer palen dan komen er meer auto�s.�

Frits Klein Meulekamp: �Ik geloof hier zeker in, als het maar van onderop komt. De mensen zijn via het internet goed te mobiliseren. Ze ontwikkelen kracht op vele gebieden.�

Meindert Fritsma: �Er moet beter worden samengewerkt met de provincie Friesland.�

Bouwe de Boer: �De plannen die we hebben leven daar ook, alleen hun snelheid is anders. We moeten op allerlei terreinen vertrouwen winnen vooral door te laten zien wat we doen. Neem een nieuwe gymnastiekzaal, daar kun je veel mee als het om energie gaat. Dan open je de ogen van de mensen die daar bij betrokken zijn. Dan hoor je plotseling geluiden als: ��Tjee, dat is leuk voor in de nieuwe gymzaal��. Dat geluid moeten we horen.�

En die rekening voor de burgers gaat straks omlaag? Dat is toch zo vaak verteld? Daar zijn we met de liberalisering van de markt vaak genoeg mee om de oren gelagen. Keer op keer ging die verlaging niet door omdat de managerslaag wel weer iets nieuws verzon waardoor dat zogenaamd niet kon. Daar trappen burgers niet meer in.

Frits Klein Meulekamp: �De burger betaalt een stevige prijs terwijl de grote ondernemingen de energie geleverd krijgen onder de kostprijs. Dat verhaal valt niet meer te verkopen.�

Charlie Kock: �Uiteindelijk betalen we de energieprijs met z�n allen.�

Bouwe de Boer: �Je moet laten zien dat het klopt. Je moet laten zien wat er gebeurt.�

Frits Klein Meulekamp: �Vanaf het allereerste moment moet je de burger laten zien dat ze er voordeel van hebben.�

Meindert Fritsma: �Je moet ook lef hebben. We kunnen er lang over praten, maar je moet de ontwikkeling goed voor ogen hebben en niemand heeft er nadeel van.�

Bouwe de Boer: �We moeten ook niet bang zijn voor een beetje chaos. Chaos is niet erg. Chaos betekent competitie en dan krijg je een selectie. Het selecteert zichzelf uit. We moeten ook goed kijken wat iedereen doet en dat continue beoordelen. Goed kijken wat goed gaat en wat niet goed gaat en leren van de fouten. Voorheen volgden we niet en begonnen we gewoon opnieuw met een project. Dat is helemaal fout. Je moet steeds bijsturen en verder ontwikkelen. Ik ga 14 juli met vakantie. Voor die tijd weet Frits of hij door kan met zijn plannen.�