Verbeter de wereld, begin in Friesland. Onlangs op Liwwadders.nl een gedegen analyse van de gang van zaken rond een parkeergarage vlakbij het provinciehuis waar op doordeweekse werkdagen alleen provinciale ambtenaren mogen parkeren. Of ze dat ook doen valt niet na te gaan, een goedkoper alternatief van een gewone burger maakte geen schijn van kans. Doet me denken aan de besluitvorming rond het nieuwe Fries museum op een vernieuwd Wilhelminaplein. Ik had destijds als toenmalig raadslid voorgesteld een kleinere in plaats van een grotere parkeergarage te realiseren. Die is gek zag je menigeen denken, wanneer je de kans krijgt een parkeergarage te renoveren dan ga je toch voor een grotere? Zie je wel vaker in het openbaar bestuur, niet omdat het ergens goed voor is maar omdat het kan. Zodoende is er in hartje Leeuwarden een parkeergarage waarvan alleen bekend is dat die veel geld heeft gekost. Een willekeurige bezoeker aan het centrum weet dat ding vermoedelijk niet te vinden. Toen parkeergarage Zaailand een aantal jaren vanwege die renovatie en uitbreiding gesloten was, is er geen moment geweest dat de andere parkeergarages tegelijkertijd vol waren. Een kleinere parkeergarage onder het Wilhelminaplein had gekund, met de uitgespaarde centen had de ingang een andere plaats kunnen krijgen. Hadden ze destijds maar het advies opgevolgd een simulatie te maken.
Het lastige van het openbaar bestuur is een fenomeen dat bekend staat als micromotieven en macrogedrag. Mensen nemen ieder voor zich doorgaans redelijke besluiten (de micromotieven), de optelsom van al die beslissingen (het macrogedrag) is niet zelden een verrassing. Is het eindresultaat ongewenst dan formuleren politici niet zelden een ander, wel gewenst resultaat. Een niet zo mooi voorbeeld is de wetgeving rond de inzet van de zelfstandige zonder personeel, om schijnzelfstandigheid tegen te gaan wordt nieuwe wetgeving bedacht met als onverwacht gevolgd dat menig zelfstandige niet wordt ingehuurd. Die schijnzelfstandigheid is in ieder geval een stuk minder geworden. Politieke partijen doen dingen niet goed, een enkeling begint een beweging om nieuwe wegen te bewandelen. Al dan niet boze burgers mogen via Internet de koers bepalen, dat gaat natuurlijk nooit de goede kant op: het fenomeen micromotieven en macrogedrag gaat zich versterkt voordoen. Denk aan de overproductie van melk, die had wellicht voorkomen kunnen worden door in een simulatie te laten zien wat het gevolg is wanneer een deel van de melkveehouders de productie fors opschroeft. Mogelijkerwijs hadden ze zich bedacht wanneer het macrogedrag te zien was geweest.
Op het Center for Connected Learning van de Amerikaanse Northwestern University zouden ze wel raad weten met dit soort problemen. Daar wordt al meer dan tien jaar gesleuteld aan software genaamd Netlogo voor een tak van sport die agent-based modeling wordt genoemd. Zie http://ccl.northwestern.edu/netlogo . Een leuk stukje lesstof voor de elfde faculteit van de Rijksuniversiteit van Groningen die in 2018 in Leeuwarden start. Voor sommige zaken geldt hoe meer deelnemende zielen des te meer vreugde, het Internet is daar een mooi voorbeeld van. Opmerkelijk genoeg wil het met het volgende generatie Internet genaamd Linked Data niet vlotten. Een web van data naast het huidige web van pagina’s op basis van dezelfde infrastructuur. Aardig onderwerp voor een onderzoekje: hoeveel starters zijn er nodig om een zwaan kleef aan effect te krijgen? Het gebruik van simulatiesoftware is uiteraard toegestaan.
