Een fontein komt er pas als de mienskip het wil

KH-2018 –fontein Leeuwarden geen kunst maar kopie

(Ingezonden)

Friduwih Riemersma prikte zaterdag j.l. in het Friesch Dagblad een illusie door. De aan Leeuwarden opgedrongen fontein – voor het station – als top-kunstwerk van het jaar 2018 gepresenteerd, blijkt geen kunst, maar een kopie. Het merkwaardige fonteinen-project, dat in onze elf steden een hoop gedonder oplevert, is door de organisatie – om onopgehelderde redenen – heilig verklaard. Alles kan binnen de KH 2018 op losse schroeven komen te staan, maar niet de 11 fonteinen. Het wordt ons keer op keer bezworen door degenen, die binnen de KH de dienst uitmaken. Iedereen moet /mag participeren, maar wel braaf langs het door de organisatie uitgestippelde paadje lopen. En die paadjes zijn slechts aan enkele ingewijden bekend. Rapportages over de vorderingen van KH zijn in geheimtaal geschreven. Er wordt niet per project gerapporteerd. Er worden slechts vage indicaties gegeven van de vorderingen. Statenleden en raadsleden, die de rapportages veel te laat ontvangen, leggen geen vingers op de zere plekken. Het budget kan zomaar van 74 miljoen euro teruggebracht worden naar 61, geen volksvertegenwoordiger die vraagt hoe dat nu kan.

Het kenmerkt het geheel. De prestigieuze fontein in Leeuwarden is dus geen kunst, maar de zoveelste kopie, op aanvraag geleverd door de “kunstenaar“ Plensa. De nieuwe directeur van de provinciale Fries VVV (het heet anders, maar niemand houdt de loze titelveranderingen bij) – de heer Cnossen – prees de fonteinen bij zijn aanstelling. Internationale kunstenaars, bijvoorbeeld een Koreaan, zorgen er volgens Cnossen voor, dat straks hun landgenoten massaal langs de fonteinen in Friesland gaan reizen. Zo deed Cnossen een duit in het zakje. Hij heeft blijkbaar niet het onderzoekje gelezen over dit type kunstprojecten, dat de gemeente Leeuwarden ooit liet uitvoeren. Dat onderzoek liet weinig heel van de pretenties. Wethouder Deinum zat er ook mee in de maag. “Het is ons nu eenmaal aangeboden” zo sprak deze grote man. Ja, aangeboden, maar wel eerst zelf betaald, door provincie en gemeente. Of wordt dit gefinancierd via de plundering van het LOF (Leeuwarder Ondernemers Fonds)? Kan zo maar het geval zijn. Zo struikelen en stuntelen we met zijn allen straks 2018 binnen.

Prangende vraag:

Wie heeft voor deze miskleun gezorgd ? Riemersma wijst in het Friesch Dagblad naar Rudi Wester, indertijd artistiek directeur van de KH. Door een nooit uitgelegde interne staatsgreep binnen de KH moest Wester ruimte maken. Een kras op haar ziel, bekende ze aan redacteur Leemhuis van de Leeuwarder Courant. Zij is, als we het goed begrepen hebben, weggepromoveerd en nu Fries ambassadeur op Malta geworden. Aardappels en gedichten uit beide regio’s zijn nu haar tijdverdrijf. Riemersma merkt op: “de seleksjeproseduere en –kriteria fan de fonteinûntwerpers binne net iepenbier makke, maar Anna Tilroe, de lieder fan it fonteinprojekt (…) sil Plensa selektearre ha om syn by oerheden erkende status”. Geen creatieve aanpak dus, maar afgaan op naam en status. En dan krijg je geen kunst, maar seriewerk. Mundus vult decipi.

Riemersma: “de sinjatuer fan Plensa is sa stylfêst dat it oan in logo tinken docht. De hollen komme yn de kleuren wyt, swart en transparant en de hichte giet fan trijenheale oant tolve meter. Hieltyd giet it om jongefamkeshollen (…) geregeld wurde se “creepy” fûn. Mar it punt is (…) as Ljouwert sa’n selde famkesholle krijt, dan is dat gjin keunst”.

In veel opzichten is de betekenis van het fenomeen Kulturele Hoofdstad in de loop der tijd gedevalueerd. Te veel (twee per jaar), te vaak (elk jaar), altijd omgeven met ziekmakende klop-klop, misleidende cijfers over revenuen, kannibalisme op de reguliere budgetten voor kunst en cultuur.

Plensa en de fonteinen passen geheel in dit profiel. Evenals de lachwekkende uitspraak van Tilroe, dat “een fontein er pas komt als de mienskip het wil”. Hoe kom je er op. De Blokhuispoort, waar de KH bivakkeert, was een gevangenis. Kan die tijd ook terugkeren?

W.g.

A. Laarmans