Wegens een boycot geen stukje over Culturele Hoofdstad 2018. Kunstkenner Huub Mous is een beetje voorbarig met zijn oproep tot een boycot van CH2018. Het momentum na het winnen van de titel is verloren gegaan en keert niet weer terug. In Leeuwarden leeft het project niet meer, nog meer boycotten lijkt mij niet mogelijk. Ongeveer een jaar geleden was er een bijeenkomst in stadsschouwburg de Harmonie waar de kwartiermakers bekend maakten dat zij gekozen hadden voor een kleine organisatie die weinig zelf zou doen. De verschillende projecten uit het bidbook zouden afzonderlijk aanbesteed en uitbesteed worden aan professionele marktpartijen. Er werd een agenda met vijf E-punten geproclameerd zonder dat duidelijk werd gemaakt wie die zou opstellen, financieren en uitvoeren. Toen wist ik: dit wordt niks.
Onlangs viel, anderhalf jaar na het winnen van de titel, een krantje op de deurmat vol met holle kreten. Vooral de cirkel met de vijf elementen Idealen, Creativiteit, 2018, Doelen en Kernwaarden boeit mij mateloos. Verderop in het krantje staan wat lijstjes met concrete doelen die uitblinken in vaagheid. Wat is duurzaam produceren en consumeren en welk causaal verband bestaat er eigenlijk tussen CH2018-activiteiten en die doelen? Het deed mij allemaal denken aan het Herenakkoord. Vier heren hadden bedacht dat het wel goed zou zijn wanneer het Frysk Orkest ophield te bestaan en dat de agrarische hbo-opleidingen in Friesland geconcentreerd zouden worden. Een illustratief voorbeeld hoe je maar beter niet van bovenaf een initiatief kunt nemen dat niet wordt gedragen door de mensen die het moeten realiseren.
Volgens het akkoord moesten de agrarische opleidingen in Leeuwarden, Groningen en Bolsward met elkaar samengaan ook al hadden ze geen zin. De opleidingen hadden zeer verschillende culturen. Leeuwarden was een bleekneus, Groningen had destijds een florerende opleiding milieukunde. Bolsward was helemaal een buitenbeentje. Een beetje lijkend op Nijenrode en de Koninklijke Militaire Academie, een schoolgebouw in de vorm van een kasteel(tje) omringd door een slotgracht. Beperkte opleidingscapaciteit, selecteren aan de poort mocht toen nog, exclusiviteit trekt voldoende belangstellenden, het gevolg een beetje elitaire organisatiecultuur. Organisaties kunnen geweldig floreren bij een sterke cultuur, totdat de omstandigheden zich wijzigen. Ik zat voor de zuivelschool in de medezeggenschapsraad van de hogeschool in oprichting en zag het allemaal gebeuren: wie voorbij gaat aan cultuurverschillen kan succes wel vergeten.
Na mijn vertrek volgden nog meer fusies waaronder die met Wageningen University & Research (WUR). De verantwoordelijke man is sinds kort voorzitter van de Raad van Toezicht van CH2018 en we mogen hopen dat hij erop toeziet dat er een andere koers wordt gevaren.
De fusie met de WUR was geen succes en is ongedaan gemaakt. Twintig jaar na het sluiten van het Herenakkoord kan de agrarische hogeschool eindelijk een eigen koers varen, twintig jaar geen centimeter vooruitgang geboekt. Sinds kort heeft Van Hall Larenstein een lectoraat zuivelprocestechnologie gericht op verduurzaming van de verwerking van zuivel. Verrassend want in Friesland hoor je maar weinig mensen zeggen dat de zuivelsector helemaal niet duurzaam is. Hoe zit dat eigenlijk met die kernwaarden van de inwoners van Friesland en duurzaamheid? Nieuwsgierig geworden heb ik even navraag gedaan: op de financiering door de provincie na is er helemaal niets Fries aan het initiatief voor dit lectoraat. Overigens een goed initiatief want niet de Friese melkveehouders gaan profiteren van een groeiende wereldbevolking die gevoed moet worden maar de melkveeveredelaars, stalinrichters, stremselproducenten, etc. De topman van een van de bedrijven die een fabriek in Heerenveen hebben laten bouwen liet mij desgevraagd na afloop van een symposium weten niets te zullen doen met dit lectoraat. Slechte zaak.
In het algemeen is het geen goed idee een initiatief van bovenaf te droppen zonder de mensen erbij te betrekken. CH2018 boycotten dan maar? Ik zou kiezen voor een opportunistische strategie: negeren en profiteren. Zelf dingen organiseren en profiteren van de publiciteit die anderen voor je genereren. De bobo’s met ego’s gaan er toch niks van bakken.
