Ketelbrug is veilig, maar zijn andere bruggen en sluizen dat ook?

(tekst: Onderzoeksraad voor Veiligheid)

Ketelbrug ongewild en ongecontroleerd geopend

Op 4 oktober 2009 ging de Ketelbrug in snelweg A6 onverwacht open, zonder dat de afsluitbomen voor het wegverkeer gesloten waren. Dit gebeurde kort nadat het verkeer richting Emmeloord na een brugopening weer op gang kwam. Bij dit voorval raakten drie personen gewond en diverse auto’s beschadigd. Vastgesteld is dat de Ketelbrug op 4 oktober 2009 ongewild en ongecontroleerd geopend kon worden waardoor de gevaarlijke situatie is ontstaan.

Waarom werd de brug op 4 oktober in noodbediening bediend?

Normaal gesproken wordt de automatische bediening gebruikt die de brugwachter initieert vanuit het brugwachtershuis. Voor het geval dat er een storing is ontstaan, kan de brug ook handmatig worden bediend, de noodbediening. In verband met werkzaamheden op de A6 en de daardoor ontstane files, was automatische bediening van de brug op de bewuste datum niet mogelijk en moest de noodbediening worden gebruikt. Toen de brugwachter de brug had geopend en het verkeer weer op gang kwam, kwam het brugdeel in de richting Emmeloord (de zuidbaan) een stuk omhoog terwijl de afsluitbomen open waren en de rode stoplichten gedoofd.

Bij de introductie van het nieuwe brugbesturingssysteem in 2005 en het gebruik ervan heeft Rijkswaterstaat IJsselmeergebied niet alle consequenties doorgrond die te maken hebben met het proces van veilig openen en sluiten van de brug. Zo kon het gebeuren dat gesignaleerde problemen met het brugbesturingssysteem weliswaar werden opgelost, maar de consequenties niet integraal beoordeeld werden. Hierdoor is de situatie ontstaan dat de noodbediening, die nooit bedoeld was als alternatief voor de reguliere bediening, wel als zodanig werd gebruikt. Pas nadat het misging in 2009, werd de risicovolle situatie, dat de brug geopend kon worden zonder dat de afsluitbomen gesloten waren en zonder processignalering , onderkend.

Is de Ketelbrug nu veilig?

Naar aanleiding van het voorval heeft Rijkswaterstaat in 2010 aanpassingen in het brugbediening- en besturingssysteem doorgevoerd. Zo zijn restricties opgelegd aan het gebruik van de noodbediening en is de noodbediening zo aangepast dat de brug niet meer onbedoeld geopend kan worden zonder afsluiting voor het wegverkeer. De genomen technische maatregelen sluiten een vergelijkbaar ongeval op de Ketelbrug nu uit.

Het probleem uniek voor de Ketelbrug?

Deze vraag is nog onbeantwoord. Rijkswaterstaat inventariseert op dit moment of andere bruggen maar ook sluizen ongecontroleerd geopend kunnen worden zonder voorwaarden en ongeacht de keuze van automatische- of noodbediening. Dat deze inventarisatie prioriteit heeft bleek vrijdagmiddag 15 april bij de Grevelingensluis in Zeeland. Het brugdek in de N59 ging spontaan ‘iets’ omhoog, waardoor een personenauto frontaal op het brugdeel botste waarbij ��n gewonde viel en veel materi�le schade is ontstaan. Rijkswaterstaat onderzoekt het voorval.