PAL-ster: hoort Nieuw Zaailand straks bij de mooiste pleinen?

(tekst: PAL-ster Dieneke Bulens)

Gaat het Nieuw Zaailand tot de 100 mooiste pleinen behoren?

Het nieuwe plein van Leeuwarden staat in de steigers. Het plein, het bruisende centrum van Leeuwarden, want meestal wordt het plein in een stad het kloppende hart van een stad genoemd. Althans zo lees ik in het boek �100 mooiste pleinen van de wereld�.

In het debatcentrum �De Bres� werd onlangs een discussie gehouden over Nieuw Zaailand, het nieuwe plein van Leeuwarden Nu nog kan je wegdromen bij de mogelijkheden wat het ooit zal kunnen worden: markt, kermis, festivals, concerten, terrassen, demonstraties. jeu de boulle, beach volleybal, entree HET Fries museum en ga zo maar door��

Naast mij zat toen iemand en die vond dat bomen een plein zo gezellig maakten. Vervolgens zei iemand voor mij, dat hij net een boek had gekregen met de mooiste pleinen van de wereld en op die pleinen stonden echt geen bomen. Dus nieuwsgierig naar andere pleinen in de wereld heb ik in de bibliotheek het boek met de �100 mooiste pleinen van de wereld� opgehaald.

Al bladerend kom ik toch wel een paar pleinen tegen waarop bomen staan, maar dan gaat het veelal om pleinen waarop geen markten plaatsvinden of kermissen draaien, wel staan onder de bomen uitnodigende tafels en stoelen. De horeca zal zeker blij zijn met een groen decor.

Al bladerend valt mij wel iets heel opmerkelijks op namelijk: standbeelden, fonteinen en obelisken.
En laten we wel zijn, wie kent niet het Plein in Den Haag, ook bekend van Spui en Lange Poten (monopolie). Midden op dat plein staat de vader des Vaderlands, Willem I, Willem de Zwijger. Zelf heb ik een groot deel van mijn leven gelopen over De Grote Markt van Delft en midden op dat plein staat fier Hugo de Groot. Op de dam in Amsterdam staat het Monument, een obelisk. Te Antwerpen staat de fontein met Brabo de Handwerper. In Parijs op de Place Vend�me gloreert de napoleontische overwinningszuil en op het Sint-Pieterplein in Rome is een obelisk het middelpunt. Er staat een groteske Neptunusfontein op het Piazza della Signora in Florence. En zo kan ik nog wel even doorgaan, allemaal mooie pleinen met beelden. Waarom hebben we het er in Leeuwarden dan eigenlijk nooit over dat er midden op het plein een standbeeld, fontein of obelisk hoort, want dan tel je mee in de wereld van de mooie pleinen.

Om de mooiste pleinen staan ook historisch oude huizen en gebouwen. Wat biedt het Nieuw Zaailand ons aan cultuur en historie. Het is allemaal nieuwbouw wat de klok slaat, zeker de �slurf�. Wellicht gaat het nieuwe Fries Museum een stuk cultuur bieden, een modern gebouw waar toeristen naar komen kijken. Tegenover het Moderne Fries Museum staat, helaas asymmetrisch, het oudste gebouw van het plein Nieuw Zaailand. Aan dit oudste gebouw kunnen we misschien dan een mooie geschiedenis verbinden met het plein, namelijk �De slag op het Zaailand�.

Vrijdag 19 oktober 1951 raakten demonstranten slaags met de politie en daarbij werden knuppels gebruikt. Deze dag werd bekend als �Kneppelfreed�. De schrijver en journalist Fedde Schurer schreef een artikel waarin hij een kantonrechter kinderachtig, beledigend en treiterend optreden verweet, toen een veearts het recht werd ontzegd om zichzelf in het Fries te verdedigen voor een verkeersovertreding. Fedde Schurer kreeg een proces aan z�n broek. Vele m.n. jonge verontwaardigde Friezen wilden de zitting bijwonen in het gerechtsgebouw aan het Zaailand in Leeuwarden. Helaas de zaal was te klein en de menigte buiten het gebouw ging demonstreren. Er was veel politie op de been en die ging o.a. met water spuiten. Ook de argeloze kooplui en vrouwen die vanwege de weekmarkt op het zaailand aanwezig waren, kregen klappen. Knuppelfreed is een mooie geschiedenis met de Friese dichter Fedde Schurer in de hoofdrol.

Is het misschien een goed idee: een standbeeld van Fedde, voorman voor de Friese cultuur op het nieuwe plein te plaatsen, of moeten we het beeld ven Slauerhoff tevoorschijn halen? Maar dan wel bovenop een hoge pilaar, zoals Nelson op het Trafalgar Square in Londen, omdat dan het zicht op het Fries Museum niet wordt weggenomen.