Observatorium: Leeuwarder PvdA kan maandag geschiedenis schrijven

(tekst: Observatorium Politiek Leeuwarden, A. Agricola)

Maandag cultuurdag in Den Haag en Leeuwarden

Voorstel : schakel oud- wethouder Bilker CDA) in om Leeuwarder cultuur uit slop halen.

Landelijk protesteren, en locaal zelf hakken valt niet te combineren.

Imago stad Leeuwarden staat op het spel.

De Tweede Kamer vergadert maandag over de drastische bezuinigingen op cultuur, die het kabinet Rutte meent te moeten doorvoeren. Niet in de laatste plaats de noordelijke provincies worden geraakt door die bezuinigingen. De drie noordelijke provincies Drenthe, Groningen en Frysl�n stuurden, samen met de steden Groningen en Leeuwarden, een afkeurende reactie op de plannen naar Halbe Zijlstra. De drie provincies en twee steden (waarom deden Assen en Emmen niet mee, die horen toch ook bij de �grote� steden van het Samenwerkingsverband Noord Nederland?) tekenden ernstig protest aan. Er ontwikkelde zich een offici�le bestuurlijke lobby, die weinig opleverde. Daarom niet getreurd, want als we de grote pers (LC) mogen geloven, dan is het aan enkele gangmakers in Frysl�n, met name de heren Bilker (CDA) en van Mourik (VVD) – via contacten met politiek en regionaal bevriende Tweede Kamerleden – te danken, dat Tryater, het spraakmakende Friese toneelgezelschap, van de lijst van slachtoffers wordt gehaald. Dat dient maandag in den Haag zijn beslag te krijgen. Het zou een mooie prestatie zijn, waarbij de aandacht trekt, dat de lobby �van onderop� succesvoller is dan de offici�le bestuurlijke aanpak. Zoiets verdient na afloop wel een nadere beschouwing.

Bearn Bilker

Eerder manifesteerde Bilker zich al als een kenner. Bij het symposium, enige maanden terug, ter gelegenheid van het afscheid van de provinciaal ambtenaar Peter de Haan (in functie zelf een soort provinciale spin-doctor, in dienst van een lange serie van gedeputeerden) verraste hij de aanwezigen met de mededeling, dat Frysl�n op het terrein van cultuur bezig was ernstig de boot te missen. De stad Groningen was aangewezen als overlegpartner met het rijk voor de cultuur in het hele noorden, dus ook Leeuwarden. Dat schijnt later enigermate te zijn geredresseerd. Maar Groningen blijft het noordelijk concentratiepunt, en Leeuwarden (en de rest van Frysl�n) hangt er vanuit landelijke optiek bij. Over deze onaangename situatie horen we weinig.
Heeft Frysl�n – inclusief Leeuwarden – dit als een voldongen feit geaccepteerd? Er zou in de Leeuwarder raad wel eens een position-paper aan mogen worden gewijd. Misschien wil de heer Tilma, raadslid FNP, daar eens naar vragen. Maar mogelijk heeft hij het te druk met de door hem verdedigde opheffing van Parnas.

Disproportioneel

En daarmee zijn we bij de zitting van de raad – ook op maandag – over de eigen gemeentelijke bezuinigingen op cultuur. Leeuwarden gaf altijd al weinig geld uit aan cultuur. Dat was voor het vorig jaar gevormde college van PvdA, Groen Links en CDA, geen beletsel om nog eens zwaar, disproportioneel, te gaan bezuinigen op de Leeuwarder cultuur. Het verhaal daarover is bekend. Wethouder Diks suste aanvankelijk velen door een kwartiermaker – vergoeding � 75.000 – aan het werk te zetten. Na lange tijd verscheen het rapport, waarvan vervolgens in de inspraak geen spaan heel werd gelaten. De reactienota van b. en w. na de inspraakronde joeg vervolgens weer velen in de gordijnen. De hoorzitting van de commissie, en de daaropvolgende bespreking in de commissie, wees op enige migraine bij de coalitiepartijen. Eerlijk verklaren, dat rapport – en de voorgestelde besluiten van het college over de omvormingen – op drijfzand zijn gebouwd, was (nog?) een brug te ver. De PvdA wilde graag uitstel van besluitvorming, en tijd voor nader overleg en onderzoek. De wethouder ging met al de ideetjes en bedenkingen van de PvdA akkoord, maar wilde wel instemming met de hoofdlijn van het college-voorstel . De PvdA zei daarop geen ja, en geen nee. Het bleef bij de aankondiging van een nog mysterieus amendement. En dat moet dus maandagavond worden onthuld.

Marco Florijn

We wijzen de Leeuwarder PvdA-fractie graag op de actie zondag a.s. van Job Cohen en Jetta Klijnsma, die samen met kunstenaars en kunstliefhebbers museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam gaan bezetten. Om aandacht te vragen voor de desastreuze gevolgen van de cultuurbezuinigingen. Is wethouder Florijn daar ook bij? Hij kwam als eerste onderhandelaar van de PvdA in Leeuwarden met het wegsaneren van Parnas. Aan de PvdA-leden verzuimde hij daarbij informatie te geven over bijvoorbeeld de situatie bij de Harmonie. Vanuit de ledenvergadering werd gevraagd toch nog eens na te denken over de betekenis van Parnas. In het college-akkoord kwam te staan wat de wethouder al in het hoofd had. Het verschil van inzicht tussen leden en wethouders is tot op dit moment binnen de PvdA blijven bestaan.

Krakkemikkig

Het is vrij helder, dat instemming met het voorstel van b. en w., al is het op hoofdlijnen, de neergang van het, in de afgelopen jaren toch al ontoereikend, en krakkemikkig cultuurbeleid, krachtig wordt voortgezet. Het zou een onvergeeflijke fout zijn, in een tijd, waarin cultuur en creatieve industrie ook van eminente economische betekenis zijn. Een recente ledenvergadering van de PvdA nam een dergelijk standpunt in, waarbij een van de aanwezigen, zowel binnen de gemeente als provinciaal geen onbekende, uitdrukkelijk wees op een dreigende afbrokkeling van het imago van de stad. En daar moet het maandagavond ook over gaan. Het is merkwaardig, dat dit soort overwegingen in de commissie nauwelijks een rol speelde. Eigenlijk ging alleen de fractie van D66 hier expliciet op in. Goeddeels bleef de discussie toch beperkt tot de vraag of het beoogde bezuinigingsbedrag wel werd gehaald. De functies van cultuur dienden nauwelijks als uitgangspunt voor het debat.

Geld

De gemeentelijke politici praten liever over geld dan over cultuur. Benauwend is daarbij eigenlijk, dat de positie van de Harmonie, en de bibliotheek, en andere instellingen, zoveel mogelijk buiten de discussie werden gehouden. Zoals het CDA in de commissie piepte: we moeten er op dit moment niet teveel bij halen. Terwijl toch uitdrukkelijk – door de wethouder meermaals – was beloofd, dat het gehele culturele veld, en de versterking van de infrastructuur – in het rapport van de kwartiermaker ter sprake zou komen. De raad had alleen al om deze reden stante pede moeten zeggen, dat op basis van deze informatie geen besluiten kunnen worden genomen. Maar het leidde alleen tot een niet voor iedereen goed te interpreteren aanval van Tilma (FNP) op de Harmonie, althans de directeur Oostvogel, waarvan alleen de heer Jacobse (NLP) en de heer Stoker (Verenigd Links) met zoveel woorden afstand namen.
Het is een weinig verheffende vertoning, die b. en w. en raad hier het afgelopen jaar van hebben gemaakt. Een zwabberende wethouder, die zich lang verstopte achter een nog te schrijven rapport, en nu alles van de raad wil accepteren, als er maar wordt ingestemd met de �hoofdlijnen�. Een coalitie, die het extern en intern nauwelijks aandurfde een openlijk debat te voeren. De oppositie zag het allemaal met verbazing aan, maar delen van die oppositie zien zelf de bezuinigingsopgave als veel interessanter dan welke cultuuruiting dan ook.

Geschiedenis schrijven

Er is een keer ten goede mogelijk. De PvdA kan geschiedenis schrijven door – naast het kiezen voor uitstel en hernieuwd overleg, en vinden van nieuwe oplossingen – duidelijk, dus niet met allerlei verbale exercities omgeven, aan te kondigen het voorstel van b. en w. te verwerpen. Gebeurt dat niet, dan zal een periode volgen van huichelachtig overleg met instanties, terwijl bij b. en w./ambtenarij het incasseren van het bezuinigingsbedrag als succes wordt gevierd. Een heldere positionering van de PvdA zal het andere partijen vergemakkelijken om de wijze en gewenste weg te kiezen.

Drie weken

Zoals de heer Brakenhoff van de SP afgelopen woensdag nog zei, moet de raad in drie weken hetzelfde doen als waar de kwartiermaker een jaar over heeft gedaan. Alleen zoiets zou al reden moeten zijn om Diks tot de orde te roepen.

Tip

Een laatste tip. De raad – op instigatie van de PvdA – neemt maandag afstand van het voorstel van b.en w. Er wordt de komende maanden gewerkt aan andere en betere oplossingen, ook waar het gaat om Harmonie en bibliotheek, en andere in het gedrang geraakte instellingen.

De gang van zaken – zoals overleg tussen b. en w. en instellingen, en de werkwijze van de kwartiermaker ten aanzien van de instellingen, zo blijkt uit de inspraakreacties – is voor betrokkenen frustrerend geweest.
Daarmee zou het niet goed zijn, het noodzakelijke overleg – alsof er niets was gebeurd – op de oude voet voort te zetten.

Out of the box

Gelet op zijn rol in het landelijk lobbywerk voor onder meer Tryater – en als CDA-man – lijkt burgemeester Bearn Bilker van Kollumerland een uitstekend bemiddelaar, ter oplossing van de culturele problematiek, zoals die momenteel in Leeuwarden speelt. Bilker kent – ook als oud-wethouder – de Leeuwarder situatie goed. De CDA-fractie in de Leeuwarder raad blinkt op dit moment niet uit in �out of the box�- denken. Dat blijkt uit de opstelling in de commissie, waar de CDA-woordvoerster grote angst uitsprak voor nieuwe inzichten. Het is Bilker wel toevertrouwd hier wat los te maken. Dankzij diverse functies op cultureel terrein op provinciaal niveau zal hij ook de dwarsverbanden met provinciale instellingen en functionarissen kunnen leggen. Bilker moet daarbij – naar eigen inzicht – andere deskundigen bij zijn werkzaamheden kunnen betrekken. Van Mourik (fractieleider VVD in provinciale staten), ook al oud-wethouder, zou misschien een goede compaan zijn. En Timmermans (PvdA), ook hij oud-wethouder, lijkt bereid zijn diensten aan te bieden.

Instabiel

De – mogelijke en/of vermoedelijke – neiging van de PvdA-fractie om zich maandag te ontworstelen aan de starre directieven van b. en w., in de persoon van een instabiel ogende, zwevende wethouder – kan de ruimte verschaffen voor een dergelijke aanpak. Leeuwarden kan dan wat los komen van prestige-gevechten en bij voorbaat mislukkende communicatieve inspanningen.

PvdA, neem het voortouw. Leeuwarden zal jullie er om roemen. Voorwaarts, en niet vergeten, de cultuur.

Observatorium Politiek Leeuwarden
A. Agricola

P. S.
Vanwege tegenvallende resultaten in het tweede kwartaal 2011 is het Observatorium misschien genoodzaakt de heer Agricola te ontslaan . Het Observatorium zal er alles aan doen, daartoe zo mogelijk gefaciliteerd door de gemeente, om de heer Agricola als ZZP-er in de markt te zetten. Een snuffelstage op de gemeentelijke afdeling cultuur zou een mooie opstap zijn.