Overheid verspilt vele miljoenen euro’s door mislukte ict-projecten. Berichten van die strekking kunnen we dezer dagen op tal van plekken lezen. Leden van de Tweede Kamer willen weleens weten waardoor dat komt en houden daartoe hoorzittingen. Kennelijk hanteren tal van ondervraagden dermate veel jargon, veelal in het Engels, dat de volksvertegenwoordigers de hulp hebben ingeroepen van emeritus hoogleraar Jan Renkema. Een exemplaar van zijn Schrijfwijzer staat bij mij in de boekenkast. Het uiterst curieuze berichtje stond in de digitale nieuwsbrief van Binnenlands Bestuur, zie
Volgens Renkema kan vendor lock-in probleemloos worden vertaald met klantverslaving. Oeps, dat was even schrikken! Letten onze regionale volksvertegenwoordigers in de Tweede Kamer even op? Vendor lock-in heeft niets met welke verslaving dan ook te maken. Stel u bent kantoorartikelen als pennen nodig. Vandaag bestelt u bij de ene leverancier, uit ontevredenheid met het geleverde morgen bij een andere. De kosten die gemoeid zijn bij de overstap zijn zeer gering. U least een bestelwagen voor het bezorgen van uw spullen. Gedurende de looptijd van het contract zit u vast aan de betreffende leasemaatschappij. Na afloop een andere bestelwagen bij een andere leverancier? Geen probleem, u schuift uw spullen gewoon in een andere auto.
Bij ict-spullen wordt het rap ingewikkelder. Neem Klein Manhattan in Leeuwarden. In de Lange Marktstraat twee verzekeraars en in de Tesselschadestraat een bank en een boetekantoor. Van de laatste is bekend dat die hun gegevens in een database stoppen van het Amerikaanse bedrijf O. De anderen gebruiken een relationele database van het eveneens Amerikaanse bedrijf I. Relationele databases worden ontsloten door een vraagtaal genaamd SQL (Structured Query Language), een standaard in verschillende uitvoeringen. Als de twee leveranciers dezelfde versie van de standaard implementeren dan kun je met wat moeite gegevens uit de ene database exporteren en in de andere importeren. De queries ontwikkeld voor database O moeten dan dezelfde resultaten opleveren voor database I. Het boetekantoor ontwikkelt toepassingen bovenop de database, automatisch bekeuren werd terecht niet geaccepteerd door de rechter. Leveranciers van databases onderscheiden zich van elkaar door extra toeters en bellen, features geheten. Er ontstaat een probleem wanneer de ene gebruiker een optie van een product in de applicatiesoftware inbouwt dat een andere leverancier niet biedt. Application portability is zelden een ontwerpvoorwaarde. Het boetekantoor zou de gratis instapversie van het product van bedrijf I kunnen downloaden en toepassingen zo ontwerpen dat ze met minimale aanpassingen op beide producten gebruikt kunnen worden. Hoewel het kan gebeurt het zelden, met als gevolg dat de kosten om over te stappen naar een andere leverancier vaak te hoog zijn. Vendor lock-in heeft dus niets met een verslaving te maken maar met onnadenkend ontwerpen van ict-systemen.
Zelfs Binnenlands Bestuur in slachtoffer van vendor lock-in. Aan de URL van het stukje kun je zien welke technologie wordt gebruikt. BB kan nu niet straffeloos een ander Content Management System met een andere onderliggende technologie gaan gebruiken want dan zijn alle linkjes zoals bovenstaande niet meer bruikbaar. Slecht ontworpen derhalve.
Overheidsdienaren vinden ict maar wat leuk en interessant ook al hebben ze er zelden echt verstand van. Die hobby kost de samenleving handenvol geld.
