CDA: Haagse bemoeienis funest voor kwaliteit Friese aardappel

(tekst: statenfractie CDA Friesland)

Haagse bemoeienis funest kwaliteit Friese aardappel

Minister Kamp wil de keuringsdienst van de aardappelsector opheffen, waardoor boeren meer gaan betalen, voor een mindere kwaliteit. CDA-Statenlid Fernande Teernstra stelt vragen aan gedeputeerde Kramer van de provincie Fryslân. “Ik wil dat de gedeputeerde hier in Den Haag een stokje voor steekt. Aardappeltelers worden te kort gedaan en de beroepseer krijgt een deuk.”

Appels met peren vergelijken De Friese aardappelsector heeft een eigen keuringsdienst, de NAK Pootgoed in Emmeloord, die Kamp wil opheffen en onder het ministerie wil laten vallen. Dat betekent dat aardappels door de Nieuwe Voedsel en Waren Authoriteit (NWVA) worden gekeurd, met hogere keuringskosten en niet per se de bestaande kwaliteit. De achterliggende reden van Kamp is, dat andere zelforganisaties, als woningcorporaties niet goed werk deden of zelf fraudeerden. Fernande Teernstra: “dat een woningcorporatie onderdeel van een ministerie wordt begrijp ik, maar je kunt niet een prima werkende NAK opheffen. Je vergelijkt zo appels met peren.”

Beroepseer Fryslân is een grote exporteur van aardappels. De aardappelsector stelt met het NAK hoge eisen aan de kwaliteit van het product. Een NAK-label op een zak aardappelen, betekent wereldwijde klasse. En bestaat er door de eigen keuringsdienst  een natuurlijke relatie tussen boer en afnemer. Nu zijn er zorgen bij boeren door de ontwikkeling van minister Kamp. Teernstra begrijpt deze onrust: “De voedsel- en warenauthoriteit kwam vorig jaar negatief in het nieuws door falend toezicht met het paardenvleesschandaal. Bovendien begrijp ik dat de kosten van de ambtenaren van de NWVA dubbel zo hoog zijn als die van de eigen NAK. Dat tast de beroepseer van aardappeltelers aan. Waarom meer betalen voor een mindere kwaliteit, als de sector het al jaren prima zelf organiseeert?”   Twee keer dezelfde fout? De regering zegt dat zelforganisaties, zoals woningcorporaties en keuringsdiensten, professioneler en onafhankelijker moeten werken. Eerder heeft Kamp de productschappen voor onder andere pluimvee, eieren, vee en vlees opgeheven. Ook deze organisatie deden goed werk en pakte het opheffen van de productschappen door Kamp verkeerd uit. Fernande Teernstra: “Zo’n 10% van het bruto nationaal product komt uit de landbouw, waarbij de kwaliteit georganiseerd is door een goede samenwerking. Bij ziekten of andere excessen kan er snel en lokaal ingegrepen worden. Na het opheffen van de productschappen zien boeren en telers kosten oplopen en minder samenwerking. Bedrijven betalen nu extra voor inspectiekosten, terwijl ze eerst contributie betaalden. Een typisch geval van meer overheid. Ik wil niet dat Kamp met het NAK Pootgoed dezelfde fout nog eens maakt.”

De schriftelijke vragen:

1. Is de Gedeputeerde op de hoogte van het landelijke Rekenkamerrapport ‘Onderzoek naar de herpositionering van zbo’s[1]’, waarin sprake is om de Nederlandse Algemene Keuringsdienst voor zaaizaad en pootgoed van landbouwgewassen (kortweg: NAK) onder te brengen bij het publiekrechtelijke regiem, de minister in een ‘ZBO-plant’?   2. Kent de Gedeputeerde de zorgen hierover vanuit de sector?   3. De kracht van de  pootgoedkolom is de samenwerking erin. Is de Gedeputeerde van mening dat de huidige NAK met zijn zelfregulerende, privaatrechtelijke positie, een zeer waardevolle schakel is in de teelt en vermarkting van kwalitatief hoogwaardige gewassen in onze provincie.   4. Is de Gedeputeerde op de hoogte dat de NAK een ‘plus’ hanteert op analyse en onderzoek van gewassen, vergeleken met Brusselse normen?   5. Is de Gedeputeerde het met de CDA-fractie eens dat telers tekort wordt gedaan en de beroepseer van de samenwerkende bedrijven van landbouwgewassen een deuk oplopen, als men de stichting NAK opheft en onderbrengt bij een samengeraapt ZBO plant onder een nieuwe aansturing van het Ministerie?   6. Is de Gedeputeerde bereidwillig om de zorgen van de sector in onze provincie, n.a.v. het Rekenkamerrapport aan de kaak te stellen bij de minister?

[1] Zelfstandige Bestuursorganen, Rapport (De Leeuw): http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2014/01/22/rapport-herpositionering-zbo-s.html