Verontwaardiging bij PEL over verschuiven van betaaldata bijstand

(tekst: brief PEL aan gemeente Leeuwarden)

Onderwerp:
– Verschuiven betaalmoment
gemeentelijke uitkeringen

Leeuwarden, 16/12/2011

Geachte Raadsleden,

In de vergadering van de Commissie Welzijn van 7/12/2011 heeft dhr. Van Olffen (PvdA) mondelinge vragen gesteld aan de wethouder inzake het door de Cli�ntenraad ontvangen Memo van 22/11/2011 en de daarop door de Cli�ntenraad gegeven schriftelijke reactie.

Dit ging over het verschuiven van het betaalmoment van de gemeentelijke uitkeringen, waarvan de bijstand de belangrijkste is. De wethouder heeft op de mondelinge vragen vervolgens gereageerd.

Gezien het antwoord ontstond bij ons de behoefte nog even hierop terug te komen.

Allereerst het volgende over het Memo waarin de verschuiving van de betaaldate werd aangekondigd:

1. Gesteld wordt dat betalen per de 25e van de maand voor de klant nadelen heeft als hij betaald werk krijgt, omdat hij dan langer dan een maand op de eerste betaling moet wachten van de nieuwe werkgever.
Dat is alleen waar, als de werkgever op de laatste dag van de maand betaalt. Vele werkgevers betalen echter ook omstreeks de 25e van de maand.

2. Bij aanvaarden werk ontstaat een salarisritme van betaling achteraf.
Dat is juist. Onjuist is, dat het Memo suggereert dat dit bij de betaling van bijstand anders is. De bijstand wordt ook maandelijks achteraf betaald, pakweg 5-6 dagen voor het einde van de maand.

3. Aanvaarden part-time werk waarbij nog aanvullende bijstand nodig is.
Het Memo stelt dat de gemeente de werkwijze heeft van schatten en herzien.
Echter: indien de klant bijvoorbeeld per de 15e meldt dat hij per de eerste van de maand erop part-time werk heeft dan weet de klant pas tussen 25-31e van de maand erop hoeveel hij heeft verdiend. Het verschuiven van de betaaldatum van de 25e naar de laatste van de maand verandert daar niets aan: Wil SZ op voorhand inschatten, dan zal dat evenzogoed moeten: de verdiensten zijn immers pas aan het einde van de maand erop bekend.
Wij stellen voor te stoppen met dat bewerkelijke systeem van het maken van schattingen vooraf, wat in de praktijk diverse malen op jaarbasis tot verschillen heeft geleid en conflicten tussen klant en Sociale Zaken: we maakten een aantal gevallen daarvan mee.
We stellen voor om bij genoemd voorbeeld te blijven, dat op de 25e van de maand waarin de klant meldt dat hij part-time werk krijgt, voor de een na laatste keer de volle bijstand te betalen (wat ook moet want de klant begint pas op de eerste van de maand) en in de eerste maand waarin de klant part-time werk heeft ook de volle bijstand en vervolgens in de tweede maand het ontvangen loon van werkgever over de eerste werkmaand te verrekenen voor meteen het juiste bedrag.
Er mag normaliter toch aangenomen worden dat de klant in de tweede werkmaand weet op te geven welke part-time inkomsten hij in de maand ervoor heeft ontvangen.
Als de klant zoveel gaat verdienen dat hij geen recht meer heeft op bijstand loopt de verrekening 1 maand achter. Bijvoorbeeld: op 25 oktober verrekent SZ de vaststaande inkomsten van september.
Men kan stellen dat het voor SZ lastig is om bij einde bijstand vervolgens oktober terug te moeten vorderen, maar dit hoeft maar 1 keer terwijl de schattingen die soms erg onbillijk uitvallen voor de klant bij met name wisselende inkomsten elke maand moeten plaats vinden.
Bovendien heeft SZ nogal wat wettelijke middelen om ook een openstaande vordering op een niet-bijstandsgerechtigde te verhalen indien betrokkene dan niet thuis geeft.

Het verschuiven van de betaaldatum naar de laatste van de maand voorkomt niet het huidige systeem van schatten en verrekenen: op het einde van een maand zijn wellicht net de part-time verdiensten over die maand bekend en de klant die op de laatste van de maand door zijn werkgever betaald krijgt kan onmogelijk dezelfde dag deze bijverdiensten opgeven.
Bovendien stelt het Memo: de mutaties worden nu op de 19e of de 20e verwerkt en kunnen o.i. hoogstens 5 tot 6 dagen opschuiven, dus tot de 24e of de 25e, dus voordat de betaling van werkgever over de lopende maand plaats vindt.

Conclusie: het verschuiven van de betaaldatum is geen oplossing voor het veranderen van de huidige werkwijze van SZ inzake schatten en daarna herzien/verrekenen.

Een tweede punt wat uit de beantwoording van de wethouder naar voren kwam en waarover niet is gecommuniceerd met de Cli�ntenraad Werk en Inkomen, is dat het verschuiven van de betaaldatum ook te maken heeft met de AV-Frieso en de wijze van premie inning bij mensen met bijstand in de AV-Frieso. Het Memo rept hierover met geen woord.
Afgaande op wat de wethouder heeft gesteld, is ook een reden voor het verschuiven van de betaaldatum dat voortaan van de netto bijstand niet meer de premie voor de AV-Frieso ziektekosten verzekering wordt ingehouden. Daar De Friesland haar incasso automaten voor de premie per de laatste van de maand int, zou de bijstandsbetaling ook op die dag plaats moeten vinden. Afgezien van het feit dat niet iedereen in de bijstand via de AV-Frieso is verzekerd en ook niet altijd is verzekerd bij De Friesland, wat ieders vrijheid is volgens de Zorgverzekeringswet, heeft dit effecten op de premie:

Omdat tot nu toe Sociale Zaken door het rechtstreeks innen en afdragen van de premie a.h.w. voor �incassobureau� speelt, is dit een onderhandelingsargument geweest om te komen tot de laagste premie, lager dan indien niet-klanten van Sociale Zaken via een incasso automaat hun premie zelf voldoen.
Bij de laatste groep spreken we van de zgn. �zelfbetalers�. Zij betaalden altijd een wat hogere premie: het risico op wanbetaling was immers groter.
Het gevolg van het niet meer door SZ rechtstreeks inhouden van de premie is, dat nu ook mensen in de bijstand �zelfbetaler� worden en door deze keuze van B&W nu ook meer premie moeten betalen, geheel afgezien van de jaarlijkse premieverhogingen.

We hebben ons afgevraagd of deze administratieve vereenvoudiging bij de betalingsadminstratie van SZ wellicht is ingevoerd met een bezuinigingsoogmerk, maar wij zien niet in dat dit als bezuiniging zoden aan de dijk zet.

De wethouder voerde in zijn beantwoording ook een andere reden aan: als de incasso automaat op de laatste van de maand uitgevoerd wordt maar de betaaldatum is de 25e, dan is het geld op de laatste van de maand al op en kan de automaat niet worden uitgevoerd. (De betaling wordt dan door de bank gestorneerd)

Wij vinden dat mensen in de bijstand op deze wijze toch wel wat worden gestigmatiseerd als onverantwoordelijke lieden die in de 5-6 dagen tussen betaling van bijstand en de automaat van De Friesland hun uitkering er door jagen, zonder besef dat de automaat ook nog moet worden uitgevoerd. Is men dat van mening, dan had men het oude systeem moeten handhaven, waar wij mee konden leven omdat het premievoordeel had voor de klant. Dit gaat ook op indien het motief zou zijn dat men de bijstandsklant tegen zichzelf in bescherming wil nemen.

De werkelijke reden van de wijziging qua betaalwijze van de AV-Frieso werd op 15/12 j.l. in de commissie Welzijn echter niet verteld, namelijk:

——————————————————————————————————————-
Gemeente voor 2,2 ton het bokje na schikking met verzekeraar De Friesland (website Liwwadders)

(tekst: college b en w)

Sinds 1997 heeft de gemeente Leeuwarden een collectieve verzekering afgesloten voor de minima in de gemeente Leeuwarden bij De Friesland Zorgverzekeraar. De gemeente Leeuwarden houdt de premies in op de uitkeringen en draagt deze over aan De Friesland Zorgverzekeraar om fatale premieschulden te voorkomen. Sinds 2007 is de doorbetalingsystematiek gewijzigd. Door enkele onduidelijkheden in de uitvoering is er een verschil van � 440.000 ontstaan tussen de door de gemeente Leeuwarden ingehouden premiebedragen en de premies waar De Friesland naar hun mening recht op had. Na nader onderzoek en in overleg hebben de gemeente Leeuwarden en De Friesland besloten ieder de helft van de claim voor eigen rekening te nemen. Hiermee heeft het college besloten deze zaak te schikken. Deze afspraak heeft geen gevolgen voor de verzekerden. Wel hebben de gemeente Leeuwarden en De Friesland besloten vanaf 2012 met een andere systematiek te werken om deze verschillen in toekomst tegen te gaan.

Datum: Donderdag, 15 December 2011
——————————————————————————————————————-

Een schikking treffen doet men alleen als men op voorhand bang is een rechtszaak te verliezen omdat men zwak staat.

Conclusie is dat een van de redenen voor het verschuiven van de betaaldatum een krakkemikkige administratie bij Sociale Zaken is, waarvan de gevolgen nu worden afgeschoven op de mensen in de bijstand met AV-Frieso. Zonder deze kwestie was er geen reden geweest de betalingssystematiek van de AV-Frieso te veranderen, waardoor zij �zelfbetalers�worden met een hogere premie. Uiteraard kan men hier een mooi ideologisch sausje overheen gieten qua �je verantwoordelijkheid nemen� enz. maar dat is gelegenheidsargumentatie.

Tenslotte denken wij dat een van de motieven die een rol heeft gespeeld bij het besluit om de betaaldatum 5-6 dagen op te schuiven de te behalen rentewinst is. Dit ongeacht of het verschil in kasritme tussen de betalingen door het Rijk voor het I(inkomens)deel van de WWB nu voordelig of nadelig is voor de gemeente. In het ene geval is het binnengekomen rijksgeld wat langer rente kan dragen, in het andere geval eigen geld van de gemeente die ongeacht dit, maandelijks de uitkeringen moet betalen.
Simpel gezegd: de gemeente kan zelf het geld, in totaal het maandelijkse bedrag van de gemeentelijke uitkeringen pakweg 64 dagen per jaar langer op rente zetten. Dit is wel degelijk een bezuiniging.

Afrondend: wij weten wel dat formeel gesproken de verschuiving van het betaalmoment een uitvoeringskwestie is, die valt onder de bevoegdheid van het College, maar het blijft een stukje beleidskeuze waarin u altijd nog vrij bent om hier iets van te vinden en wij vonden dat wij onze mening toch even aan u kwijt moesten.

Met vriendelijke groet,

J. Bakker

(secretaris PEL)