Er spelen zich vreemde dingen af in de Culturele Hoofdstad in spe

Het konijn van burgemeester Crone. Wie heeft het gezien?

(Van een commentator)

– gemeenteraad rommelt onder leiding van Van der Wal maar wat aan

– gedeputeerde De Vries is vooral dapper in de LC

– Abe de Vries nu samen met VNO bezig met zijn eigen culturele omvorming

Een paar dagen geleden publiceerde u een bijdrage, waarin aangekondigd werd, dat burgemeester Crone nog wel een konijn uit de hoed zou toveren. Een konijn om de Leeuwarder gemeenteraad te bewegen tot steun aan de Culturele Hoofdstad 2018 (CH). Uit andere berichten � ook in uw kolommen – begrepen wij dat het tegenviel met dat konijn. De burgemeester kondigde als hoogtepunt van de CH aan een bezoek van liefst 18 (begrijpt u wel, 18, en niet 2018, want dat zou te duur gaan worden) Europese jongeren aan het top-jaar. Voor de rest ging het vooral om een �strik� rond de dingen, die toch al worden gedaan. De burgemeester lijkt oprecht te geloven, dat Europa dat wel voor zoete koek zal slikken. Zelfs een pas bekeerde voorstander � het raadslid Rijpma van de CU � toonde zich toen teleurgesteld. �Daar haalt u het niet mee�, sprak hij mismoedig.

Er spelen zich vreemde dingen af in de Culturele Hoofdstad in spe. De raad en college zijn nu al bijna twee jaar gewikkeld in een discussie over �culturele omvorming� en andere bezuinigingen op cultuur. Volgens de interpretatie van de LC is vorige week de regie aan de wethouder Diks ontnomen door de coalitie. Volgens een artikel in de LC van heden (maandag) heeft de wethouder Diks op het laatste moment een ontlading van een onweer binnen de coalitie verhinderd. De optie van de PvdA om op het terrein van cultuur de bezuinigings-exercitie aanzienlijk te matigen, zou hiermee ook � althans voorlopig � van de baan zijn. Het college zou idee�n van de PvdA onaanvaardbaar hebben verklaard.

Niemand weet het precies, behalve college en de intern blijkbaar ernstig verdeeld geraakte coalitie. De zaak is � het zoveelste uitstel � verdaagd tot januari. En een stad die zo omploetert met een project �culturele omvorming� moet de titel van Europese Hoofdstad gaan veroveren.

De burgemeester heeft het aan zichzelf te wijten. Op het terrein van het ontsporende beleid inzake cultuur (drastisch gaan bezuinigen op een sector, die in Leeuwarden al lang verwaarloosd en onderbedeeld is geweest, ook ten nadele van de economische ontwikkeling) heeft de burgemeester op geen enkele wijze correcties gepleegd. Hij durft nu tegenover provinciale staten zelfs te beweren, dat Leeuwarden niet op cultuur bezuinigt, en alleen maar naar goedkopere huisvesting streeft. Dat is een stellingname, die eigenlijk voor provinciale staten al voldoende zou moeten zijn om geen genoegen te nemen met de rol van Crone (en, maar minder helder, van Leeuwarden). Zeker niet nu Leeuwarden weigert om klare wijn te schenken � ondanks de vorig jaar in provinciale staten verlangde en door de gedeputeerde de Vries toegezegde overeenkomst tussen provincie en gemeente, waarin ook de financieel door beide partijen te leveren bijdrage zou worden geregeld.
Het is een vreemd, geheimzinnig, politiek proces. Het agendapunt �Culturele Hoofdstad� stond op de agenda voor de raadscommissie. De voorzitter van deze commissie � de vermoeid en onge-
�nteresseerd opererende, en naar het lijkt voornamelijk de coalitiebelangen in het oog houdende voorzitter van de commissie, de heer Van der Wal (GroenLinks), met als voorbeeld zijn alle democratische uitgangspunten tartende regie bij het van de agenda halen van de �culturele omvorming� � sprak plotseling uit, dat het hier niet ging om een meningsvormend agendapunt, zoals op de agenda vermeld, maar om een informatief punt. Dat betekent ongeveer, dat de commissie een eind weg mag praten, maar dat er zeker geen besluiten worden genomen. Het waarom van deze wijziging werd door de voorzitter niet toegelicht. Eerder al organiseerde de gemeente een besloten vergadering, waarin gedeputeerde De Vries en burgemeester Crone � zonder externe waarnemers� hun verhaal mochten doen. Er is nog van geen enkele partij in de gemeenteraad vernomen, waarom deze vergadering besloten diende te zijn, en waarom de partijen daarmee akkoord gingen. Beste politieke partijen in Leeuwarden, vertel het ons eens.

Deze werkwijze � alleen informerend � betekende ook, dat de intentie-overeenkomst, die bij de stukken lag, en die per alinea diverse vragen opriep, niet werd besproken. Het is onduidelijk, of b. en w. deze intentie-overeenkomst wel voor hun rekening nemen. Als dat zo is, dan hebben ze daarvoor niet het fiat van de raad gekregen. Terwijl toch in de intentie-overeenkomst een commitment voor een programma voor een reeks van jaren wordt afgesproken, zonder financieel arrangement. Een dubieuze gang van zaken, waarbij de burgemeester verzuimde – anders toch niet ongeneigd om onvolkomenheden te signaleren � om dit probleem aan de orde te stellen. Het merkwaardige is, dat provinciale staten zeer binnenkort nu een intentie-veklaring dienen te fiatteren, waarin niet aan de gestelde eisen van een jaar geleden is voldaan, en waarover ook nog eens geen enkele, zelfs geen meningsvormende, uitspraak door de gemeenteraad is gedaan.

Het lijkt er op, dat � in het licht van alleen al deze formele punten � door provinciale staten op 21 december geen besluit kan worden genomen. Tenzij provinciale staten � vooral de coalitie � deze aanvechtbare bestuurlijke werkwijze voor hun rekening willen nemen. In de richting van de PvdA mag hier worden gevraagd, niet alleen het belang van de gedeputeerde in het oog te houden, maar ook de zorgvuldigheid van het bestuur. Deze zaak riekt, enigszins, bestuurlijk gezien. De PvdA-fractie in provinciale staten permitteerde het zich � in de commissievergadering � te volstaan met een verwijzing naar het coalitie-akkoord. Mevrouw Wagenaar had aan drie zinnen genoeg om het standpunt te ventileren. Een afgang van de grootste coalitiepartner, die vorig jaar heel grondig de sterkten en vooral de zwakten van de optie �Culturele Hoofdstad�, en wat daar mee gepaard gaat, analyseerde. Mevrouw Wagenaar had op zijn minst kunnen uitleggen, wat er inmiddels is veranderd.

De opstelling van de gedeputeerde in dit proces was apart. Zij maakt er een sport van om critici gelijk te geven. In de vergadering van de statencommissie, zowel vorig jaar november als dit jaar, enkele weken terug, is ze op welk punt dan ook bereid om toe te geven dat de dingen niet goed zijn gegaan. Zo verklaarde ze recent dat inderdaad de communicatie tussen gedeputeerde staten en provinciale staten slecht was geweest. Terwijl ze daar zelf volkomen de verantwoordelijkheid voor draagt, bijvoorbeeld door te late en tekortschietende, ja zelfs voor provinciale staten in bestuurlijk onbehoorlijke termen gegoten, beantwoording van schriftelijke vragen. Maar dat lijkt haar niet te treffen. Er gaat van alles mis, en zij is verantwoordelijk, maar zij geeft er geen enkel blijk van dat dat ook voor haar repercussies dient te hebben. Provinciale staten, ongeacht de vraag wie tot oppositie of coalitie behoort, zou alleen hier al een principieel punt van behoren te maken. In de commissievergadering (provinciale staten) heeft noch PvdA, noch CDA, noch FNP hier een woord aan gewijd. Terwijl principi�le punten in het geding zijn.

In de LC riep gedeputeerd Jannewietske de Vries de Friezen op toch vooral zelfbewuster en met meer lef, altijd maar weer hoger in de polsstok klimmend, voor het voetlicht te treden. Prachtig.

Dezelfde gedeputeerde deinst terug voor een toezegging om eindelijk eens een debat � met gekwalificeerde participanten � aan te gaan over de �Culturele Hoofdstad�. De moed die zij aan iedereen vraagt, is bij haar afwezig. Het is allemaal tot enige treurigheid stemmend. De gedeputeerde brengt het zelfs niet op om haar ambtenaren en de organisatie, die ze aan het werk gezet heeft, en die tot op heden niets hebben gepresteerd (met een beloning van � 2 � 3 miljoen) hun cong� te geven. En ze ontkent �zwaaien met de portefeuille� bij haar eigen fractie (vorig jaar), terwijl toch de doorgaans voorzichtige Omrop Frysl�n daarvoor meer bronnen zegt te hebben. Het vormt even een puntje van gesprek, en daarna kan Jannewietske gewoon haar gang weer gaan.

We werpen ons op als degenen, die het Friese DNA nieuw leven in zullen blazen (Bert Looper, Tresoar). Links en rechts tekenen de gesubsidieerde instellingen, en gelieerde personen, petities. Het is tijd voor een herhaling van Kneppelfreed, maar dan tegen het huidige politieke establishment, waarvan zelfs de FNP een onderdeel is gaan vormen.

En als laatste: Abe de Vries. Ineens ook op de toer van de CH. Hoe en waarom, wie het weet mag het zeggen. Abe de Vries, ja, van de publicatie �Giftige Zomer�, met als aanleiding de Afvaloven in Harlingen. En nu een gelovige in de sekte van de Culturele Hoofdstad. Het kan verkeren. Samen in het bondgenootschap met VNO/NCW, voorstanders van afvaloven , Centrale As, Haak om Leeuwarden, in �Giftige Zomer� nog zo aan de kaak gesteld.

Und abermals kr�hte der Hahn, zeggen de Duitsers dan. Abe, plotseling met blindheid geslagen. Of heeft hij zich er maar bij neergelegd gewoon als kleine krabbelaar voort te moeten gaan, met zo nu en dan een gedicht of droompje als excuus?