‘Rapport kwartiermaker Mercurius rammelt’

(tekst: persbericht)

Rapport Kwartiermaker Rammelt

De gemeenteraad van Leeuwarden zal maandag 9 december aanstaande in de Commissie Bestuur en Middelen het Rapport Kwartiermaker Lokale Omroep Gemeente Leeuwarden bespreken. Het bestuur en de vrijwilligers herkennen zichzelf absoluut niet in de conclusies van het rapport van de kwartiermaker en de raadsbrief van B&W.

Het bestuur van Mercurius heeft de heer Erik de Waal gevraagd om het rapport als onpartijdig deskundige te analyseren en hij komt tot heel andere conclusies. De eerste opdracht van de kwartiermaker was om te kijken of een gezamenlijke aanvraag van Mercurius en LEO mogelijk was. Dit deel van de opdracht mislukte omdat LEO niet bereid is om op welke manier dan ook tot samenwerking te komen

Opmerkingen Erik de Waal:

–  Tot mijn verbazing gaat de kwartiermaker echter een stap verder: hij concludeert dat, nu Mercurius weliswaar bereid is met LEO en lokale omroep Boarnsterstim samen te gaan maar de anderen elke samenwerking met Mercurius afwijzen, de zendmachtiging voor de komende periode naar LEO zou  moeten gaan. Hiermee treedt hij niet alleen buiten zijn opdracht, deze conclusie wordt ook niet door de in het rapport weergegeven feiten gedragen.

–  De bestaande lokale omroep Mercurius streeft naar samenwerking met Omrop Fryslân. Dit zou voor beide partijen een win-win situatie kunnen betekenen, waarbij de lokale omroep aan kwaliteit kan winnen en tevens bij kan dragen aan het voortbestaan van Omrop Fryslân. LEO is, volgens de kwartiermaker, in principe wel tot gesprekken met Omrop Fryslân bereid. In hoeverre LEO tot samenwerking wil komen, blijft echter ongewis.

–  De kwartiermaker zegt dat het vrijwilligersbeleid en de groei naar een kwalitatief goede lokale   omroep de belangrijkste aspecten zijn bij zijn keuze voor LEO. Zoals eerder geconstateerd: zijn rapport biedt geen steun voor deze conclusie. Het vrijwilligersbeleid bij Mercurius is helder en heeft zich bewezen. En Mercurius is nu, na een moeilijke periode, onder het nieuwe bestuur weer op de goede weg naar een kwalitatief goede lokale omroep. Bij LEO zijn vrijwilligers weliswaar welkom, maar slechts aan de periferie. Het echte werk wordt gedaan door professionals. Professionalisering staat echter niet garant voor een groot draagvlak in de lokale samenleving.

– Ik concludeer dan ook dat er geen enkele reden is Mercurius niet voor te dragen als zendgemachtigde voor de lokale Omroep Leeuwarden.

In de bijlage de complete analyse, vanmiddag worden raadsleden geïnformeerd over de laatste stand van zaken bij Mercurius. De pers is ook welkom. Bestuursleden en vrijwilligers van Mercurius zijn van 16.00 tot 19.00 uur aanwezig in wijkcentrum het Knooppunt.

De Waal
juridisch advies
De Streek 3
9254 RK Veenwoudsterwal
T 0511 474 037
3streek@planet.nl

Aan de Raad van de gemeente Leeuwarden
Postbus 21000
8900 JA Leeuwarden

Veenwoudsterwal, 6 december 2013

Ons kenmerk: MERC/12-13
Onderwerp: zendmachtiging lokale omroep Leeuwarden

Geachte raad,

Op 9 december a.s. zult u in de Commissie Bestuur en middelen en op 16 december in de
gemeenteraad het Rapport Kwartiermaker Lokale Omroep Gemeente Leeuwarden bespreken. Er
wordt van u gevraagd om, mede aan de hand van dit rapport, een advies uit te brengen aan het
Commissariaat voor de Media. De Stichting Omroep Mercurius heeft mij verzocht naar het rapport van
de kwartiermaker te kijken. In de brief van b. en w. aan de raad n.a.v. het rapport wordt de visie van
de kwartiermaker vrijwel integraal, en zonder eigen commentaar, overgenomen. Uit mijn onderstaande
opmerkingen moge blijken dat meer reflectie geboden was geweest.

Hoor en wederhoor

Allereerst merk ik op dat het College van burgemeester en wethouders het rapport eerst op 3
december aan u en aan Mercurius heeft toegezonden: erg kort voor de commissievergadering. Ook
voor Mercurius was dit de eerste gelegenheid om kennis te nemen van het rapport. Er zijn geen
conceptversies aan Mercurius voorgelegd. De meeste verslagen van gesprekken met Mercurius zijn
tot op heden niet aan Mercurius voorgelegd. Van hoor en wederhoor is bij de totstandkoming van dit
rapport blijkbaar geen sprake.

Opdracht

Uw opdracht was duidelijk: de kwartiermaker kreeg de opdracht partijen bij elkaar te krijgen om te
komen tot een gemeenschappelijke aanvraag, en daarbij nadrukkelijk de vrijwilligers te betrekken.
Mocht dit niet lukken, dan diende de kwartiermaker helder te maken waarom dit niet kan.
De kwartiermaker is duidelijk niet in het eerste deel van de opdracht geslaagd: er ligt nu geen
gemeenschappelijke aanvraag. In het tweede deel van de opdracht is hij wel geslaagd: keer op keer
constateert hij in zijn rapport dat Mercurius volop bereid is tot samenwerking, zelfs samengaan met
andere partijen. ‘LEO daarentegen gaat uit van geloof in eigen kracht en heeft daar naar eigen zeggen
het bestuur van Mercurius niet bij nodig.’ Tot zover heeft de kwartiermaker aan uw opdracht voldaan.
Tot mijn verbazing gaat de kwartiermaker echter een stap verder: hij concludeert dat, nu Mercurius
weliswaar bereid is met LEO en lokale omroep Boarnsterstim samen te gaan maar de anderen elke
samenwerking met Mercurius afwijzen, de zendmachtiging voor de komende periode naar LEO zou
2
moeten gaan. Hiermee treedt hij niet alleen buiten zijn opdracht, deze conclusie wordt ook niet door
de in het rapport weergegeven feiten gedragen.

Wetgeving: uw advies

Op grond van artikel 2.62 van de Mediawet dient de gemeenteraad het Commissariaat voor de Media
te adviseren ‘over de vraag of de instelling aan de eisen, bedoeld in artikel 2.61, tweede lid, voldoet.’
Welke eisen zijn dat? De aanvrager van een zendmachtiging dient een rechtspersoon te zijn die zich
volgens de statuten ten doel stelt: het ‘uitvoeren van de publieke mediaopdracht door het verzorgen
van media-aanbod dat gericht is op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in … een
gemeente … leven.’ Bovendien moet de rechtspersoon volgens de statuten ‘een orgaan hebben dat
het beleid voor het media-aanbod bepaalt en dat representatief is voor de belangrijkste in de
desbetreffende … gemeente voorkomende maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke
stromingen.’

In uw opdracht hebt u aan de kwartiermaker mede gedeeld dat dit reeds onderzocht is en voor beide
instellingen in orde is. Maar op grond van artikel 2.63 van de Mediawet kan er per gemeente slechts
één publieke media-instelling worden aangewezen. Nu er meer dan één lokale instelling aan de eisen
voldoet, ‘bevordert het College van Burgemeester en Wethouders voor zover dat redelijkerwijs
mogelijk is het samengaan van die instellingen.’ En om aan deze wettelijke opdracht te voldoen, is de
kwartiermaker aangesteld.

In de vergadering van 30 september j.l. heeft de raad geen voorkeur uitgesproken voor één van beide
omroepen. En dat hoeft de raad ook niet te doen. Nu de kwartiermaker niet in zijn opdracht is
geslaagd, dient u het Commissariaat voor de Media te adviseren dat beide gegadigden voldoen aan
de eisen, bedoeld in artikel 2.61, tweede lid Mediawet en dat het niet is gelukt de beide gegadigden te
laten samengaan. Het Commissariaat voor de Media zal dan zelf tot een keuze komen.

Verleden en toekomst

De kwartiermaker constateert terecht dat Mercurius een verleden heeft. Een heel lang verleden. Een
deel van de huidige vrijwilligers was al betrokken bij voorganger Aquarius. Hoewel er in de afgelopen
periode problemen zijn geweest, is Mercurius in staat gebleken een grote groep enthousiaste
vrijwilligers aan zich blijven te binden. En daarmee is Mercurius geworteld in de Leeuwarder
samenleving.

Gebleken is dat draagvlak alleen niet voldoende is: er is de afgelopen tijd organisatorisch veel mis
gegaan, Mercurius was medio 2012 bijna ter ziele. Maar sinds september 2012 is een nieuw,
daadkrachtig bestuur bezig orde op zaken te stellen. Het nieuwe bestuur heeft in korte tijd Mercurius
weer financieel en organisatorisch op de rit gekregen, al moet er nog wel het een en ander gebeuren.
Het was daarbij onvermijdelijk dat het bestuur soms vervelende beslissingen moest nemen, die niet
altijd door iedereen gedragen werden. Dit verklaart ongetwijfeld de negatieve houding van sommige
ex-vrijwilligers, nu vrijwilliger bij omroep Boarnsterstim, tegen het huidige bestuur van Mercurius.
Maar, zoals de kwartiermaker constateert, de sfeer binnen Mercurius is het afgelopen jaar veranderd.
Er is weer ruimte voor initiatieven, er wordt beter naar vrijwilligers geluisterd en zij kunnen nu hun
creativiteit ook weer kwijt in het werk. En het resultaat is er: het aantal luisteraars en kijkers en de
waardering voor de uitzendingen neemt weer toe. Het huidige bestuur is met Mercurius op de goede
weg.

De bestaande lokale omroep Mercurius streeft naar samenwerking met Omrop Fryslân. Dit zou voor
beide partijen een win-win situatie kunnen betekenen, waarbij de lokale omroep aan kwaliteit kan
winnen en tevens bij kan dragen aan het voortbestaan van Omrop Fryslân. LEO is, volgens de
kwartiermaker, in principe wel tot gesprekken met Omrop Fryslân bereid. In hoeverre LEO tot
samenwerking wil komen, blijft echter ongewis.
3
Vrijwilligers

Volgens de opdracht diende de kwartiermaker bij zijn werk nadrukkelijk de vrijwilligers te
betrekken. Ook u ziet het grote belang van vrijwilligers, niet alleen voor het functioneren van
een lokale omroep maar ook om te zorgen dat die omroep kan rekenen op een groot
draagvlak: een lokale omroep voor en door de mensen.

‘De bestaande vrijwilligers van Mercurius en Boarnsterstim moeten, als zij dat willen, bij de lokale
omroep die uiteindelijk de zendmachtiging krijgt aan de slag kunnen en moeten daar een “warm”
nest vinden, waarbij er geen selectie aan de poort is.’

De kwartiermaker constateert: ‘Bij Mercurius vormen hardwerkende vrijwilligers die nagenoeg
dagelijks met de lokale omroep in de weer zijn het hart van de organisatie. Hier zitten ook
vrijwilligers bij die om welke reden dan ook (tijdelijk) een zekere afstand tot de arbeidsmarkt
hebben en blijkbaar hier goed gedijen. Dat is op zich een kracht en waarde van Mercurius die
in de toekomst ook een plek zou moeten krijgen bij de lokale omroep die uiteindelijk de
zendmachtiging krijgt.’ Nieuwe vrijwilligers, ook uit de plattelandsgebieden die binnenkort deel
van Leeuwarden uitmaken, zijn bij Mercurius van harte welkom.

Bij LEO zijn er nu geen vrijwilligers. De kern wordt gevormd door betaalde professionals. In de
toekomst ziet Leo hooguit mogelijkheden voor sommige vrijwilligers om losse programma’s te maken.
‘De buitenste schil wordt gevormd door alle overige vrijwilligers. Er is geen selectie aan de poort. Alle
vrijwilligers die zich aanmelden kunnen in deze buitenste schil beginnen, de nodige ervaring opdoen
en bij gebleken geschiktheid doordringen naar de middelste of de binnenste schil.’ Met andere
woorden: de vrijwilligers die nu al heel veel jaren actief zijn binnen Mercurius en Boarnsterstim en hun
kwaliteiten ruimschoots bewezen hebben, worden naar de zijlijn gedrongen en moeten maar
afwachten of ze ooit weer binnen de lokale omroep aan de bak komen. Maar belangrijker: het beleid
wordt straks bepaald door professionals, de uitzendingen worden door professionals gemaakt.
Professionals, die geen wortels hoeven te hebben in de lokale samenleving.

Conclusies kwartiermaker

De kwartiermaker constateert onder de punten a – i veelal geen belangrijke verschillen tussen de
beide gegadigden. Waarbij LEO het voordeel heeft dat het zich nog niet heeft bewezen, dus ook
geen fouten heeft kunnen maken.

Onder d concludeert de kwartiermaker dat Mercurius een volledig nieuw en krachtig bestuur nodig heeft
‘dat in korte tijd de lijnen uitzet, de organisatie compleet opnieuw opbouwt en vertrouwen weet op te
bouwen en terug te winnen.’ Deze conclusie is, gezien het rapport, onbegrijpelijk. Mercurius heeft een
volledig nieuw en krachtig bestuur en de kwartiermaker constateert eerder dat dit nieuwe bestuur
Mercurius in korte weer financieel en organisatorisch op de rit heeft gekregen. En dat dit nieuwe
bestuur in staat blijkt de sfeer en het vertrouwen binnen de organisatie te verbeteren.

Ook de conclusies onder e en f worden niet gedragen door het rapport. Bij de herindeling wordt
Leeuwarden, en daarmee het bereik van de lokale omroep, verruimd. En komen vrijwilligers uit dit
grotere gebied bij Mercurius. Vrijwilligers vormen de kern van Mercurius: dit garandeert dat Mercurius
ook voor een groter Leeuwarden een goed gewortelde lokale omroep wordt.
Daarbij heeft Mercurius bij herhaling aangeboden de huidige programma’s (12 uren radio) van
Boarnsterstim in te passen in haar programmering. Ook is aangeboden om vertegenwoordigers van
Boarnsterstim op te nemen in het Mercurius-bestuur. Indien dat financieel mogelijk is wil Mercurius
ook de locatie in Grou behouden.

De kwartiermeester zegt dat het vrijwilligersbeleid en de groei naar een kwalitatief goede lokale
omroep de belangrijkste aspecten zijn bij zijn keuze voor LEO. Zoals eerder geconstateerd: zijn
rapport biedt geen steun voor deze conclusie. Het vrijwilligersbeleid bij Mercurius is helder en heeft
zich bewezen. En Mercurius is nu, na een moeilijke periode, onder het nieuwe bestuur weer op de
goede weg naar een kwalitatief goede lokale omroep. Bij LEO zijn vrijwilligers weliswaar welkom,
maar slechts aan de periferie. Het echte werk wordt gedaan door professionals. Professionalisering
staat echter niet garant voor een groot draagvlak in de lokale samenleving.
4
Conclusie

De raad hoeft geen keuze te maken tussen één van de gegadigden voor een zendmachtiging, hoeft
slechts aan het Commissariaat voor de Media te melden dat beide gegadigden aan de wettelijke eisen
voldoen. Gemeten aan de richtlijnen van het Commissariaat voor de Media voldoet het PBO van
Mercurius beter aan de criteria dan LEO.

De kwartiermaker is duidelijk buiten zijn opdracht getreden door niet alleen te pogen de beide
gegadigden voor een zendmachtiging tot samenwerking te bewegen danwel in beeld te brengen
waarom dit niet slaagt, maar bovendien een duidelijke voorkeur uit te spreken voor één van de
gegadigden. Daarbij wordt die voorkeur onvoldoende gedragen door de inhoud van zijn rapport.
Kern van Mercurius vormen de vrijwilligers. Dankzij die vrijwilligers is Mercurius goed geworteld in de
lokale samenleving. Er zijn geen aanwijzingen dat dat na de gemeentelijke herindeling voor een groter
Leeuwarden anders zou zijn.

Mercurius staat open voor samenwerking, zelfs samensmelting, met ander partijen, zoals
Boarnsterstim en LEO. Mits er ook in de nieuwe organisatie een belangrijke rol is weggelegd voor de
(huidige en toekomstige) vrijwilligers. LEO is hier niet toe bereid.

Ik concludeer dan ook dat er geen enkele reden is Mercurius niet voor te dragen als zendgemachtigde
voor de lokale omroep Leeuwarden .

Hoogachtend,
mr. ing. E. de Waal