Waarom is Leeuwarden ict-proefkonijn?

Leeuwarden wordt een Living Lab, zo las ik onlangs in een digitale nieuwsbrief van iBestuur. Een en ander hangt samen met de overdracht van taken van het Rijk naar gemeenten, een onderwerp waar we de politieke partijen in de aanloop naar de vervroegde gemeenteraadsverkiezing niet over hebben gehoord. Deze decentralisatie kan grote gevolgen hebben voor de financiële positie van de gemeente omdat met de taken niet alle budget wordt overgeheveld. Gemeenten worden geacht efficiencywinst te boeken.

Leeuwarden is een van de vijf gemeenten waar men aldoende gaat uitvogelen wat er bij komt kijken om gegevens uit te wisselen tussen organisaties die actief zijn in het sociale domein. Dit alles onder het motto “1 gezin, 1 probleem, 1 coach” of iets wat erop lijkt. Bij de krijgsmacht hebben ze ook zo’n kreet. In een ambtelijk stuk wordt dit probeersel een Living Lab genoemd.

Het zal duidelijk zijn dat een bedrijf, een gemeente, een woningcorporatie en een zorgaanbieder in een hele verschillende business actief zijn met geheel eigen vocabulaire en verschillende bedrijfsregels. Een bedrijf levert producten, een gemeente paspoorten, uitkeringen, etc, een woningcorporatie woonruimte en een zorgaanbieder zorg. Een slijter heeft als bedrijfsregel “geen alcohol aan mensen jonger dan 18 jaar”, een gemeente heeft als bedrijfsregel “geen WWB-uitkering als de partner een betaalde baan heeft” en een zorgaanbieder levert zorg op basis van een indicatie.

Sinds enige tijd bestaat er een (industrie)standaard genaamd Semantics of Business Vocabulatory en Business Rules (SBVR) om op eenduidige wijze te noteren welke taal men in een bepaalde bedrijfstak spreekt en welke regels worden toegepast. Deze standaard is ondergebracht bij de Object Management Group (OMG, http://www.omg.org ), een organisatie waar o.a. de grootste ict-bedrijven van de wereld zijn aangesloten. Het komt niet vaak voor dat mensen een bepaalde standaard promoten, maar omdat deze internationale standaard een Nederlands tintje heeft gebeurt het toch: zie http://www.sbvrfoundation.eu voor de redenen waarom SBVR voor de ophandenzijnde decentralisatie een hele belangrijke standaard is. Het heeft namelijk geen zin om gegevens tussen organisaties uit te wisselen wanneer de betekenis van die gegevens over en weer niet duidelijk is. Naast bedrijfsregels en een vocabulaire kent elke organisatie een of meerdere bedrijfsprocessen. Voor het in kaart brengen van bedrijfsprocessen bestaat ook een OMG-standaard genaamd Business Process Model and Notation (BPMNv2). Alle gemeenten hebben vergelijkbare bedrijfsprocessen en als er eentje met (open source) software te vinden op http://bpmn.sourceforge.net die processen opstelt en de resulterende bestanden naar de andere gemeenten verzendt dan hoeven die alleen nog maar lokale aanpassingen te verrichten.

Gelet op het feit dat er ten behoeve van de komende decentralisatie tal van internationale (industrie)standaarden bestaan begrijp ik niet zo goed waarom de inwoners van Leeuwarden proefkonijn moeten zijn voor onwetende gemeentelijke ict-ers. Politieke partijen die in het kader van de (in)formatie van een nieuw College van B&W iets over bedrijfsvoering en decentralisatie moeten vinden doen er verstandig aan zich te realiseren dat in het sociale domein niet elk wiel opnieuw uitgevonden hoeft te worden. Bespaart allemachtig veel geld.