Gemeenten onder druk – extra financiële last mogelijk 6,1 miljard

(tekst: Vereniging Nederlandse Gemeenten)

Gemeenten in het nauw door fiks tekort en te beperkte beleidsruimte

COELO: Grondexploitatie en decentralisaties zetten financiën gemeenten onder druk

Gemeentelijke uitgaven komen onder druk te staan als gemeenten onvoldoende beleidsruimte krijgen bij de decentralisaties. Het COELO becijfert dat deze druk kan oplopen tot Euro 6,1 miljard. “Het COELO-rapport geeft zonneklaar weer dat gemeenten maar heel beperkt mogelijkheden hebben om zelf hun beleid vorm te geven. Het Rijk heeft te veel touwtjes in handen”, aldus VNG-voorzitter Annemarie Jorritsma. “Deze bezuinigingsopgave zet de voorzieningen in gemeenten zwaar onder druk en blijkt ook nog eens slecht voor de economie.”

Onrechtvaardig Anders dan het Rijk mogen gemeenten geen begrotingstekort hebben. De mogelijkheden die gemeenten hebben om hun begroting sluitend te krijgen, zijn heel beperkt. Gemeenten zijn weliswaar verantwoordelijk voor 25% van de overheidsuitgaven, zoals uit het rapport blijkt, maar innen slechts 3% van de belastingen. “Belastingen verhogen zet dus geen zoden aan de dijk, als gemeenten dat al zouden willen”, aldus Jorritsma. Het enige wat rest als het kabinet gemeenten niet meer financiële en beleidsruimte geeft, is schrappen in voorzieningen. “Dat voelt natuurlijk een beetje onrechtvaardig. Het Rijk laat gemeenten opdraaien voor een groot deel van de bezuinigingen en wij mogen vervolgens aan onze inwoners gaan vertellen dat we voorzieningen moeten schrappen.”

Financieel afhankelijk Gemeenten zijn voor de uitvoering van het grootste deel van hun taken afhankelijk van geld van het Rijk. Als het Rijk bezuinigt op de bijdrage aan gemeenten, moeten gemeenten het beleid aanpassen dat op basis van lokale verkiezingsprogramma’s tot stand is gekomen. Dat ondermijnt de lokale democratie en de beleidskeuzes die gemeenten samen met hun inwoners maken. Het COELO-rapport laat zien dat de verhouding tussen Rijk en gemeenten op dit punt scheef is en alleen maar schever wordt na de decentralisatie van taken op het gebied van werk, zorg en jeugd.

Lokaal belastinggebied De VNG vindt dan ook dat opnieuw een discussie moet worden gevoerd over een verruiming van het lokale belastinggebied. Jorritsma: “Dat betekent uitdrukkelijk niet dat wij pleiten voor méér belastingen. We willen een andere verdeling van de belastingen. Van elke Euro 100 die u aan belasting betaalt, gaat nu Euro 93 naar het Rijk. Via allerlei ingewikkelde berekeningen stort het Rijk vervolgens weer geld in de gemeentekas. Dat kan allemaal wat minder omslachtig, door te zorgen dat een iets groter deel van de belastingen rechtstreeks naar gemeenten gaat. Dan kunnen gemeenten samen met hun inwoners ook écht bepalen hoeveel geld zij over hebben voor bepaalde voorzieningen.” De VNG komt in 2014 met een uitgewerkte visie op het lokale belastinggebied. Den Haag, 10 september 2013