Niet het geld telt, maar het risicoprofiel bij bouwprojecten

(tekst: weblogger Wietse Elzinga)

Risico’s

July 17, 2013 by wietseelzinga

Dure projecten zijn uit de gratie. Een kop van die strekking viel onlangs te lezen boven een hoofdredactioneel commentaar in de Leeuwarder Courant. Dit naar aanleiding van het afblazen van de bouw van een nieuw voetbalstadion in Rotterdam ter vervanging van de huidige Kuip. En passant werden die Kuip, een nieuwe ijshal te vervanging van het huidige Thialf én het project Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018 op een hoop gegooid: projecten die veel geld kosten en een hoog afbreukrisico kennen. Die zouden in deze economisch barre tijden eigenlijk niet kunnen, was een beetje de ondertoon van het stukje.

Je kunt merken dat het geschreven was door een journalist van een noodlijdende krant waar ze niet weten aan welke kant de boterham wordt besmeerd. De genoemde projecten zijn onvergelijkbaar vanwege een heel verschillend risicoprofiel. Neem als referentiepunt het Wilhelminaplein in de huidige vorm in Leeuwarden. Veel inwoners van deze stad stemden in een referendum tegen dit project vanwege herinneringen aan de kostenoverschrijdingen die gepaard gingen bij de bouw van de stadsschouwburg de Harmonie en het stadskantoor. Nu was het project Nieuw Zaailand een project ter waarde van ruim 120 miljoen euro, waarvan de helft privaat gefinancierd. Wie de wereld van het grote geld kent weet dat daar kostenoverschrijdingen niet worden gewaardeerd want ten nadele van het rendement. Het grootste risico was niet financieel maar bouwkundig van aard, parkeergarage Zaailand zou bij de verdieping van de onderste laag lek kunnen raken. Parkeergarage Oldehoofsterkerkhof ging bij de aanleg ook lek, dat lek kon gedicht worden maar dat kunnen ze ergens in Zeeland niet zeggen. Verder was er bij de besluitvorming twijfel over de fysieke impact van de lange winkelwand. Dat is uiteindelijk geen risico gebleken.

Een nieuwe Kuip of een nieuw Thialf kent het probleem van een gezonde exploitatie, dat is een risico: je weet vantevoren niet honderd procent zeker of dat gaat lukken. Beiden zijn wat ik altijd alles of niets projecten noem. Aan een halve Kuip of een half Thialf heb je niks, als je eenmaal bent begonnen met bouwen dan moet je het afmaken.

Vergelijk dat eens met het project LCH 2018. Mocht Leeuwarden de titel Europa’s Culturele Hoofdstad 2018 verwerven dan worden er allerlei evenementen georganiseerd ook al weten we vanwege de geheimhouding van het bidbook niet welke dat zijn. Op de projectorganisatie na is er geen zogeheten ‘single point of failure’, het weer kan roet in het eten gooien bij activiteiten in de buitenlucht, de belangstelling voor een bepaald evenement kan te wensen over laten, het moet heel raar lopen wanneer het hele project een mislukking wordt. Het zwakke punt is bekend, de projectorganisatie en daar kun je bij uitverkiezing op anticiperen.

Het is omdat ik geen abonnement op de Leeuwarder Courant heb (ik lees de krant met anderen) anders had ik dat wellicht opgezegd vanwege dit type flutstukjes. Niet het bedrag dat met een project gemoeid is, is doorslaggevend, het is het risicoprofiel. Laat een willekeurige journalist hoofdredactionele stukjes schrijven en je loopt het risico dat lezers hun abonnement opzeggen met de neergang van de krant als gevolg. Overigens een vermijdbaar risico: gewoon ontslaan zulke oppervlakkige stukjesschrijvers.