OV-chipkaart: risico is voor de klant

(tekst: persbericht)

OV-chip meest beruchte ICT-project uit de Nederlandse geschiedenis

De Nederlandse overheid kan ICT projecten niet succesvol afronden. Naast de 3 miljard euro aan introductiekosten is het reizen met het openbaar vervoer voor de gemiddelde reiziger alleen maar omslachtiger en duurder geworden. Dat concludeert Lektober journalist en beveiligingsexpert Brenno de Winter in het nieuwe boek ‘Open kaart’.
‘De OV-chip is een van de beruchtste ICT-projecten uit de Nederlandse geschiedenis,’ licht De Winter toe.

Dit werd de onderzoeksjournalist snel duidelijk nadat hij een diepgaand onderzoek gestart was. Tijdens dit onderzoek legde hij de beveiligingsproblemen, politieke perikelen, tekortkomingen en verborgen donaties van soms miljoenen bloot. De aanleiding, de gevolgen, de bizarre onthullingen en conclusies heeft hij samengebracht in de journalistieke thriller ‘Open kaart’.

Bestuurlijk rampenverhaal
De Winter laat gedetailleerd zien hoe het kon gebeuren dat het OV-chipproject ruim 3 miljard euro heeft gekost en wat een bestuurlijke rampenverhaal het geweest is. Vooral ook nadat het niet meer bij te sturen viel, omdat er meer dan 25 partijen zich tegen de OV-chipkaart aanbemoeiden.

Het onderzoek dat hij met tegenzin begon heeft hem ook persoonlijk geraakt. Persoonlijke offers die eindigden in een strafzaak. Van politieke spelletjes tot hechte vriendschappen, van ongelofelijke blunders tot intens bedreigende en persoonlijke verhalen.

Enkele opmerkelijke constateringen uit De Winters opzienbarende journalistiek onderzoek:

Oostindisch doof
Tientallen experts lieten duidelijk horen dat de beveiliging van de kaart niet goed in elkaar zat, maar werden door de vervoersbedrijven volledig genegeerd. ‘Bestuurlijke arrogantie’ noemt De Winter de houding van de vervoersbedrijven op alle adviezen en waarschuwingen van de experts. ‘Ze vertrouwen erop dat ze het allemaal zelf weten.’

Trans Link Systems
Het optreden van Trans Link Systems (de joint venture van de vijf grootste OV-bedrijven) was alles behalve projectvriendelijk te noemen. Vooral de gebrekkige communicatie naar de buitenwereld en naar politiek Den Haag toe heeft een sterk aandeel gehad in de falende implementatie van de OV-chipkaart. ‘Daarnaast viel TLS ook in negatieve zin op doordat ze het onderzoek en de analyse van de beveiliging geregeld tegenwerkten.’

Politieke zondebok
Met veel sympathie zag hij ook hoe, door het inadequate optreden van onder andere Trans Link Systems, minister Huizinga noodgedwongen de verantwoordelijk op zich moest nemen, terwijl zij hooguit politieke verantwoordelijk had. ‘Politieke spelletjes zonder winnaars.’

Zakelijke chantage
De belangen van de reiziger moeten het afleggen tegen de belangen van de vervoersbedrijven. ‘De vervoersbedrijven chanteren de boel,’ vervolgt beveiligingsexpert De Winter. ‘Alles wat mis gaat is het risico van de klant.’ Bij het verkeerd overstappen betaalt de klant. Het terugclaimen van het geld is allesbehalve netjes geregeld. De vervoersbedrijven incasseren wel geld, maar nemen totaal geen verantwoordelijkheid.

Privacy nachtmerrie
Naast de zwakke beveiliging kampte het project ook met wat De Winter ‘een privacy nachtmerrie’ noemt. Reisgegevens van klanten worden zeven jaar lang opgeslagen, zonder dat inzichtelijk is wat er met die gegevens gedaan wordt. Dat is nu teruggebracht naar 2 jaar.