Bij jihadistische aanslagen vrij verkrijgbare explosieven gebruikt

(tekst: persbericht van The Hague Centre for Strategic Studies)

Onderzoek jihadistisch terroristische aanslagen in de EU, 2004-2011

Vandaag 15:12

Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) heeft in opdracht van de Nationaal Co�rdinator Terrorismebestrijding en Nationale Veiligheid (NCTV) onderzoek gedaan naar al dan niet verijdelde jihadistische terroristische aanslagen binnen de EU. Het doel was het inzichtelijk maken van de complexiteit daarvan, karakteristieken van daders, de relatie daartussen en veranderingen. HCSS heeft daarvoor twee�ntwintig aanslagen uit de periode maart 2004 (Madrid-aanslagen) tot en met april 2011 bestudeerd aan de hand van open bronnen.

Om de complexiteit van aanslagen vast te stellen is afzonderlijk gekeken naar de doelwitkeuze, uitvoering en het wapengebruik. De doelwitkeuze van de daders was over het algemeen weinig complex. De meeste aanslagen werden gepleegd tegen weinig beveiligde doelwitten die niet uitgebreid zijn verkend en die zich in hetzelfde land bevonden als de vaste woon- en verblijfplaats van de daders. Ook de uitvoering van de aanslagen was over het algemeen eenvoudig. De aanslagen waren overwegend enkelvoudig en ongetrapt van aard en zijn niet op een specifieke symbolische datum uitgevoerd. Het wapengebruik vertoont een iets hogere mate van complexiteit dan de doelwitkeuze en uitvoering. In alle onderzochte gevallen kozen daders voor conventionele wapens en de meeste daders kozen voor explosieven die in elkaar gezet zijn uit bestanddelen die vrij verkrijgbaar zijn. Sommige daders beschikten over enige mate van training met en expertise over het wapen. Desondanks werden in de helft van deze gevallen essenti�le fouten gemaakt waardoor de aanslag mislukte. De gekozen wapens waren in het overgrote deel van de gevallen goed op het operationele doel afgestemd.

Het onderzoek analyseert eveneens daderkarakteristieken. De onderzochte aanslagen zijn gepleegd door zowel grote groepen, kleinere groepen als eenlingen. In de loop der jaren is wel sprake van een dalende omvang van aantallen daders die bij een aanslag betrokken zijn. Verder was bij iets meer dan de helft van de aanslagen minstens ��n dader betrokken die in een trainingskamp is geweest. Enige vorm van aansturing was bij iets minder dan de helft van de aanslagen.

De meest complexe aanslagen zijn gepleegd door daders waarvan ��n of meer een trainingskamp hebben bezocht en de minst complexe aanslagen grotendeels door niet getrainde daders. Ook kan de complexiteit van aanslagen duidelijk gerelateerd worden aan de omvang van de dadergroep. Grote dadergroepen pleegden overwegend de meest complexe aanslagen en eenlingen de minst complexe aanslagen. De daders van de vier meest complexe aanslagen zijn aangestuurd door een externe groepering, terwijl de tien minst complexe aanslagen grotendeels zonder aansturing zijn uitgevoerd.

De bevindingen zijn samengevat in het rapport Jihadistisch terroristische aanslagen in de EU, 2004-2011. De toegevoegde waarde van het onderzoek is meervoudig. Het zet (verijdelde) aanslagen in de EU-landen in de periode maart 2004 tot en met april 2011 systematisch op rij en vergelijkt deze op een aantal variabelen met elkaar. Deze systematiek is ook voor aanslagen na april 2011 bruikbaar, waardoor ook in de toekomst eventuele verschuivingen in aanslagen kunnen worden gesignaleerd. Tevens maakt het onderzoek het mogelijk bepaalde aannames, zoals de focus van aanslagplegers op symbolische data, te spiegelen aan de onderzochte (verijdelde) aanslagen.