Mogelijk ottersporen bij recreatiegebied Grote Wielen

(tekst: ingezonden Addy de Jongh, directeur Otterstation Nederland)

Facebook: Today my dear colleagues Tjibbe and Harrie proved the presence of an Otter “in my back garden”, the Grote Wielen, very close to Leeuwarden by finding a fresh otter spraint. Hurray!! A car driver reported yesterday to have seen an otter on the road in this area. He almost hit it with his car, but managed to avoid it and see it move into safety. Since the seventies of last century otters were gone from this area. This is the first sign of otter life very close to my home. In the time of our Otterpark AQUALUTRA, very near to this place, we managed to have 3 otter tunnels build under the 4 lane highway splitting the Wielen area in two parts. After some necessary maintenance these can now serve their intended goal! I am happy 🙂

Aan dr. Henk Bleker, Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Postbus 20401 2500 EK Den Haag

Leeuwarden, 16-10-2012

Geachte heer Bleker,

Wij zijn blij met de hernieuwde aandacht die u aan de otter wilt schenken. Wij hebben dit vernomen uit uw brief van 15 oktober 2012 aan de Tweede Kamer.

Ofschoon de intentie goed is, wordt er in uw schrijven uitgegaan van verkeerde uitgangspunten en veronderstellingen, die deels gebaseerd zijn op uw antwoord aan het Tweede Kamer lid mevrouw Jacobi. Puntsgewijs zal ik deze hieronder opsommen:

1. U geeft aan dat u ontheffingen wilt verlenen om nog meer otters uit te kunnen zetten om op deze manier nieuwe meta-populaties te vestigen. De IUCN Otter Specialist Group (OSG) heeft u echter geadviseerd een pas op de plaats te maken met uitzettingen. Uw brief meldt dit niet. Als landelijk vertegenwoordiger van de OSG ben ik hierover ingelicht. De OSG Chair schreef mij: “The Ministry received the report – the recommendation was ‘no further releases’. What we don’t understand is why this report has not been circulated and why you were not included in the discussion. As OSG representative for the Netherlands this should have been the normal courtesy.” Hierbij verzoek ik u dan ook dit OSG rapport aan mij toe te willen sturen. 2. Wij zijn het eens met de aanbeveling om niet meer otters uit te zetten, ofschoon enkele suppleties op zijn plaats zijn met betrekking tot het inbrengen van “vers bloed” in de populatie. Er is immers in ernstige mate inteelt opgetreden. Dit dient wel te gebeuren op voor de otter veilige plaatsen (zie ook 4). 3. De IUCN richtlijnen voor herintroductie en de daarvan afgeleide landelijke Beleidslijn laten tevens zien dat uitzetten van otters niet dient te gebeuren als otters ergens op eigen kracht kunnen komen. Dat is reeds gebeurd in de omgeving van Doesburg. Het is echter opvallend dat op een otter na, de dieren het daar niet gered hebben door de daar aanwezige otter onvriendelijke omstandigheden. In plaats van hier meer dieren uit te zetten, is juist een pas op de plaats gerechtvaardigd. Volgens de herintroductie richtlijnen moeten eerst de aanwezige problemen opgelost worden. 4. Wij zijn het niet eens met het uitzetten van otters in het Grote Rivieren gebied vanwege de hoge gehaltes aan dioxines en PCB’s in deze rivieren en de vele knelpunten bij wegen. In uw Kamer antwoord aan mevrouw Jacobi (PvdA) geeft u merkwaardig genoeg aan dat otters geen paling eten. Kennelijk bent u hierover verkeerd geïnformeerd. Dat is spijtig. Paling, ook wel aal genoemd, is juist het lievelingsvoedsel van de otter in binnen- en buitenland. Hierover is genoeg wetenschappelijk bewijs geleverd. Zie o.a. Bekker, D.L. & Nolet, B.A. (1990) The diet of otters Lutra lutra in the Netherlands in winter and early spring. Lutra 33: 134-144. Het Relative Weight Percentage (RWP) van paling in het dieet van otters is maar liefst 15 %. Hiermee komt vast te staan dat otters dus wel degelijk een groot risico lopen als zij worden uitgezet in en nabij de Grote Rivieren. Prof. dr. Tinka Murk, Hoogleraar Ecotoxicologie aan de WUR, schreef mij: “Ik ben het zeker eens met de strekking van het verhaal dat er nog geen gezonde otterpopulatie mogelijk is in het grote rivieren gebied.” Otters eten overigens ook krabben en zoetwaterkreeften. Ook wolhandkrab is in deze rivieren ernstig verontreinigd. Wij verzoeken u dan ook per direct de ontheffingen voor het uitzetten van otters in het Grote Rivieren gebied te willen intrekken. De reeds verleende ontheffing is qua tekst verbijsterend. Deze geeft letterlijk het volgende aan: “Het bijplaatsen van de otters biedt een oplossing voor de hoge mortaliteitsrisico’s”. Als ontheffing verlener bent u er dus kennelijk ook van op de hoogte dat er daar hoge mortaliteitsrisico’s zijn. Volgens de (inter)nationale richtlijnen voor herintroducties mogen er pas dieren uitgezet worden, nadat dergelijke risico’s zijn weg genomen. 5. Otters verdrinken regelmatig in visfuiken. Dat blijkt in het buitenland zo te zijn en dat was tevens het geval in Nederland. Hierover is veel gepubliceerd. Voordat de otter in de vorige eeuw in Nederland uitstierf, bleek maar liefst 30 % van alle dood teruggevonden otters in Nederland verdronken te zijn in een vis fuik. Dat Alterra nog niet veel fuikslachtoffers heeft aangetroffen onder de dood teruggevonden otters sinds de herintroductie in 2002 zegt weinig. Beroepsvissers zullen verdronken otters tegenwoordig niet snel melden vanwege de huidige status van de otter in Nederland. Het afgelopen vrijdag gevonden fuik slachtoffer in de bovenloop van de Tjonger in Fryslân toont eens temeer aan dat fuiken nog steeds een grote bedreiging vormen. Uit een antwoord van de Europese Commissie (zie bijlagen) is ons gebleken dat de Nederlandse overheid verplicht is om maatregelen te nemen ter voorkoming van fuikslachtoffers. De bijgesloten notitie toont hoe dit eenvoudig en zonder al teveel kosten kan. Wij pleiten er voor dat er zo spoedig mogelijk een nationale regeling getroffen wordt zoals deze begin deze eeuw is ingevoerd in Denemarken. In de bijgesloten notitie adviseren wij tevens een nieuw type fuik. Wij vinden het belangrijk dat vissers hun beroep kunnen voort zetten. Wij verzoeken u dan ook dringend om dit type fuik onder de aandacht te brengen van de beroepsvissers en hiervoor op experimentele basis subsidie voor te willen verlenen ter promotie van dit veilige type fuik. 6. Wij zijn van mening dat er in het belang van het behoud van de Nederlandse otter populatie tevens vaart gemaakt zal moeten worden met het af maken van de EHS, inclusief de daarbij behorende robuuste verbindingszones. Het is uitstekend dat er aansluiting is op het MJPO. In dat kader is er al veel goeds bereikt, maar het is nog niet genoeg en gaat, getuige de vele verkeersslachtoffers onder otters, veel te traag.

Ik zie uit naar uw antwoorden.

Hoogachtend,

drs ing. A.W.J.J. de Jongh, directeur Stichting Otterstation Nederland, Nederlands vertegenwoordiger IUCN/SSC Otter Specialist Group

cultuur zakelijk