Harmonie/wethouder Diks: Gemeentebestuur loopt gevoelige deuk op

Het gemeentebestuur van Leeuwarden heeft gisteravond een gevoelige deuk opgelopen. Tijdens een spoeddebat over de tekorten bij schouwburg De Harmonie kwam de gehele oppositie lijnrecht tegenover de coalitiepartijen te staan. Ook de rol van burgemeester Ferd Crone kwam ter sprake. Volgens de oppositie had hij de belangen van de hele raad beter moeten verdedigen door een onafhankelijke positie te kiezen.

Een door de oppositie ingediende motie van afkeuring tegen de handelswijze van cultuurwethouder Isabelle Diks (PAL/GroenLijks) werd verworpen. De meerderheid van PvdA, CDA en PAL/GroenLinks (coalitiepartijen) stemde tegen.

De raad was geschrokken van het grote tekort waarmee schouwburg De Harmonie kampt, en vooral over het niet tijdig informeren van de raad. Over de periode 2007 tot en met 2010 heeft de Leeuwarder schouwburg een verlies geleden van bijna 1 miljoen euro. Deze tekorten werden pas onlangs in detail duidelijk terwijl ze in maart al bekend waren.

Volgens de oppositiepartijen VVD, NLP, D66, SP, CU en FNP had wethouder Isabelle Diks van cultuur (en vastgoed) de gehele raad dit voorjaar meteen moeten informeren over de tekorten. Diks vond in maart dat zij beter een ’totaal-oplossing’ kon produceren die zij aan de raad wilde voorleggen. Zij dacht toen aan een (inmiddels aangestelde) cultureel kwartiermaker die de hele sector op de schop moest nemen. Met de kennis van nu verklaarde ze gisteravond dat ze de informatie beter direct had kunnen leveren.

Volgens Diks is er materieel niets aan de hand omdat de tekorten van de Harmonie automatisch moeten worden aangezuiverd door de raad, een afspraak die in een ver verleden met het bestuur van de schouwburg is gemaakt.

Diks vertelde dat het bestuur van de schouwburg vorig jaar al een brandbrief had verstuurd over de slechte gang van zaken. De schouwburg zag de mondiale ‘economisch-financi�le situatie’ als de voornaamste oorzaak van het teruglopend bezoek. Dit verminderde bezoek in combinatie met het energievretende gebouw heeft de schouwburg in de gevarenzone gebracht.

Diks zag een lijn tussen de stagnerende Amerikaanse huizenverkoop en de bijeenkomst van gisteravond. ‘Wie had dat kunnen denken’, aldus de cultuurwethouder. ‘De situatie rond de Harmonie was moeilijk, zeer moeilijk en uiteindelijk onmogelijk.’

Ze noemde de materie erg complex en verbond op enig moment de situatie rond de Harmonie aan het gehele Leeuwarder cultuurbeleid. ‘Parnas sneuvelt om de andere instellingen te redden.’

Al in mei had de wethouder een brief over de problemen aan de raad klaarliggen, maar deze werd niet verstuurd. Diks: ‘Ik wilde u er niet plompverloren mee confronteren. Dat was een bewuste keuze. Er was niets om te verbergen. Ik heb bewust de afweging gemaakt. We wilden u volledig informeren.’

De oppositie was nijdig over de handelwijze van de wethouder en vond de bevoogdende houding volstrekt misplaatst. Het deed VVD-fractievoorzitter Aukje de Vries denken aan de bestuurscrisis die Leeuwarden eerder doormaakte. Ook toen werd (tekort nieuwbouw stadskantoor) relevante informatie achtergehouden. ‘Dit leidt tot imagoschade. Als het zo gewoon was geweest, zoals de wethouder stelt, dan had u de informatie op 25 mei naar buiten kunnen brengen.’

Gijs Jacobse (fractievoorzitter Nieuwe Leeuwarder Partij, de partij die voortgekomen is uit ongenoegen over financi�le gemeentelijke keuzes) vond het absurd dat de wethouder een deel van de raad als kleine kinderen wilde beschermen. Hoe kunnen we zo ooit het college controleren?, zo vroeg hij zich af. ‘Dit zijn basale dingen die in een democratie op orde moeten zijn. Wij zijn zeer teleurgesteld over de handelswijze van dit college.’

Ook de vertegenwoordigers van de andere oppositiepartijen deelden Jacobses mening. ‘Een slechte gang van zaken’, aldus Rosier, D66. ‘U moet beterschap beloven’, zo vond Zoodsma, SP. ‘Wij zijn teleurgesteld in het uitblijven van en actieve rol van het college’, aldus Van Daalen, CU.

Volgens Jacobse had Diks de tekorten � la minute moeten melden aan de hele raad. Jacobse: ‘Ik ben tot tranen toe geroerd over het verhaal van de wethouder.’ Die net had verteld hoe complex de materie in elkaar stak. ‘U had niet moeten wachten. Dat is regel in dit huis.’

Ook De Vries had hierover haar verbazing al uitgesproken. ‘Het is raar wanneer het college voor de raad bepaalt of de informatie te complex is om te verstrekken.’ De twee fractieleiders vroegen zich af hoe ze erop kunnen vertrouwen dat er niet meer zaken onder de pet worden gehouden met als argumentatie: de raad snapt het toch niet. Diks keerde het om: ‘Omdat we u zo serieus nemen wilden we met een complete oplossing komen.’

Jacobse: ‘Eerder is altijd, of het nu ging om Parnas, het HCL of Zuiderburen, tijdig informatie verstrekt. Er waren allerlei kansen om dit nu ook te doen.’ De Vries hekelde het ‘wegstoppen’ van het tekort in de brij van informatie in de begroting van 2011 die de raad vorige week kreeg gepresenteerd. Diks vond dat er geen sprake was van het wegstoppen van informatie.

Bij die presentatie bevestigde wethouder Florijn van financi�n de tekorten voor het eerst officieel. Hij stelde dat de Harmonie niet kon wachten op de uitkomsten van de aangestelde kwartiermaker die het hele Leeuwarder culturele bed moet opschudden. Diks verklaarde gisteravond dat de kwartiermaker w�l een belangrijke rol speelt bij het formuleren van de oplossing die in het voorjaar wordt verwacht en in de richting gaat van een BV Cultuur, zoals de BV Sport eerder werd gereorganiseerd en op afstand van de gemeente werd gezet. Wachten dus. Het statutair verbond (de openeindregeling met de gemeente – B3-regeling) is hiermee dan van de baan, zo verwachtte Diks.

De Vries constateerde dat de raad bestaat uit ‘A en B raden’. De ene club weet van de hoed en de rand en de andere niet. PvdA-raadsleden bezwoeren in de wandelgangen dat zij geenszins zicht hadden op de cijfers achter de komma, wel wisten ze dat er iets aan de hand was. Ze beschouwden dat als algemene informatie die beschikbaar was voor iedereen.

Fractievoorzitter Piet van der Wal van PAL/GroenLinks wist wel van het tekort van 1 miljoen euro. Dat bevestigde hij op 2 augustus aan Liwwadders.nl. Harmonie-directeur Arthur Oostvogel bagatelliseerde het tekort daarna in een reactie op een vraag van de Leeuwarder Courant. Ook Van der Wal vond achteraf dat de informatie beter in mei aan de hele raad verstrekt had moeten worden.

Diks moet zich al met al uiterst ongelukkig voelen met de nu ontstane situatie. Zij verliest gezag. Niet alleen de oppositie keerde zich tegen haar, ook binnen de coalitiepartijen is gemor over haar handelswijze. Eerder viel PvdA’er Jan van Olffen al scherp naar haar uit over het Filmhuis. ‘Iets dergelijks heb ik nog nooit meegemaakt’, zo sprak de oudgediende over de (financi�le)acties van de wethouder rond het invoegen van het Filmhuis in het nieuwe museumgebouw in het plan Nieuw Zaailand.

De Leeuwarder PvdA heeft met succes het coalitiefront gesloten weten te houden. De partij heeft met het afwijzen van de door de voltallige oppositie ingediende motie van afkeuring haar macht versterkt en de cultuurwethouder en haar partij PAL/GroenLinks in gijzeling genomen.

VVD’ster De Vries vond dat burgemeester Crone zich ‘als man boven de partijen’ had moeten ingrijpen. Tijdens de collegeonderhandelingen zijn de beoogde coalitiepartijen ge�nformeerd over de tekorten bij schouwburg De Harmonie. Volgens De Vries had Crone zijn gezag moeten laten gelden en de betreffende wethouders aan moeten sporen om die informatie ook te delen met de overige partijen.

Jacobse en De Vries herinnerden Crone aan eerder gemaakte afspraken hierover. De burgemeester koos voor een formeel antwoord. Hij haalde een besluit uit 2003 aan waarin niets stond vermeld over een actieve informatieplicht. De Vries vond de antwoorden van de burgemeester en de wethouder op dit punt getuigen van een slecht afgestelde politieke antenne. Ze zou dit in het presidium (achterkamertje) nog aan de orde stellen. Ook andere partijen uitten kritiek op Crone die in hun ogen te veel partij koos voor de coalitiepartijen.

De publieke tribune was gisteravond goed bezet. Thrillerschrijver Marc Jacobs (man-van) was niet aanwezig. Ook van de zijde van de Harmonie waren er geen vertegenwoordigers in de raadszaal. Alleen oud-werkneemster Ageet Huizenga van de Harmonie luisterde nauwgezet. Nu in haar nieuwe rol als communicatie-adviseur van de gemeente Leeuwarden.