Boetekleed voor Jorritsma (VNG) – geen grote bestuurlijke wijzigingen

(tekst: VNG; toespraak voorzitter Annemarie Jorritsma tijdens bijeenkomst Kleine gemeenten in Halfweg)

De notitie over de inrichting van de bestuurlijke organisatie en de concept-resolutie hebben de leden overvallen. De VNG zal zich stevig moeten inzetten om dit weer recht te zetten. Burgemeester Ostendorp (Bunnik) gaf aan dat er �stoom uit zijn oren was gekomen, zelfs nog bij de brief die na de ALV werd verzonden�. Maar, zo sloot de burgemeester de avond af �de zelfreflectie van de VNG is goed, het is nu aan ons om dit door te vertalen naar onze collega�s�.

Inleiding Annemarie Jorritsma tijdens bijeenkomst Kleine
gemeenten op 8 september 2010

Alleen het gesproken woord telt

Goedenavond Dames en Heren. Ten eerste wil ik graag burgemeester Bert Bruijn bedanken voor zijn gastvrijheid hier in de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Het is indrukwekkend om te zien hoe een kleine gemeente het grote project SugarCity kan begeleiden en realiseren. Met recht een kleine gemeente in beweging! We hebben de titel gekozen vanwege de grote operatie die hier wordt gerealiseerd,
maar ook omdat gemeenten, klein en groot, constant in beweging zijn:
om zich te ontwikkelen, te verbeteren en te versterken.
Daarnaast is de vereniging ook altijd in beweging. Soms wat meer en soms wat minder. Ik denk dat u het met mij eens kan zijn dat we nu in een periode zijn met flink wat discussie. We hebben een stevige discussie gehad in aanloop naar de ALV en tijdens de ALV. We zijn niet blind voor de signalen die we ook nu ontvangen. We trekken ons dat aan, en daarom heeft het bestuur besloten om de tijd te nemen om vanaf de basis de discussie met de leden te voeren. Een open debat zonder
een nieuw discussie stuk. We organiseren daarvoor een reeks
bijeenkomsten in alle provincies. Hoewel deze bijeenkomst reeds eerder gepland stond ga ik natuurlijk niet voorbij aan de discussies van de ALV.

Voordat we daar verder over gaan wil ik nog even benadrukken dat ik het goed vindt dat deze bijeenkomsten een zekere traditie beginnen te worden. Het is een goede mogelijkheid om in kleine kring goed met elkaar te kunnen praten over de zaken die u en ons aangaan. Bedankt
Luzette Wagenaar, secretaris van het VNG bestuur voor het initi�ren van deze bijeenkomsten.

Ik denk dat het goed is dat voordat we verder gaan we ook even terugkijken op de discussies binnen de vereniging. De discussienotitie Thorbecke 2.0 en de ontwerpresolutie hebben wat losgemaakt bij u. Zowel het tempo als het proces hebben geleid tot het ontbreken van draagvlak. Vandaar dat het bestuur destijds heeft besloten hoofdstuk vijf terug te trekken en op de ALV heeft voorgesteld om met een open debat
te komen over hoe gemeenten nou aankijken tegen de bestuurlijke organisatie.

�Met de kennis van nu� zoals dat in Den Haag tegenwoordig heet kan je stellen dat de ontwikkelingen zo snel gingen, en dat de timing tussen de gebeurtenissen in Den Haag en in de gemeenten zo uiteenliepen dat het voor een vereniging lastig was om dat te overbruggen.

De werkgroep Kalden, het Rob, diverse politieke partijen en allerlei maatschappelijke organisaties riepen van alles over de organisatie van het binnenlands bestuur. Tegelijk waren gemeenten volop bezig met het maken van collegeakkoorden en het bij elkaar zoeken van forse bezuinigingen. Door deze ontwikkelingen en de val van het kabinet was er onvoldoende tijd om te komen tot een voldragen discussie over de
bestuurlijke organisatie van Nederland. Dat is ook de reden waarom we nu terug naar de basis gaan en zonder verwacht eindresultaat de discussie opnieuw voeren. Ook de politieke omstandigheden zijn nu anders. Grote wijzigingen in de bestuurlijke organisatie blijven naar verwachting uit. Wel verwachten we op een gegeven moment een vraag
vanuit het kabinet aan de VNG; wat doen gemeenten aan bestuurlijke drukte en het terugbrengen van het aantal ambtenaren. D�ar moeten we wel op voorbereid zijn.

Denk dan niet dat als we daarmee bezig zijn dat alleen grote gemeenten de dienst uitmaken bij de VNG. We hebben net de invulling van het bestuur en commissies achter de rug, althans de benoeming van waarnemers tot aan de BALV. Daarbij zijn kleine gemeenten goed vertegenwoordigd. Net als bij de besluitvorming zijn gemeenten relatief zelfs sterker vertegenwoordigd dan grote gemeenten. Van die
gemeenten krijgen we trouwens regelmatig te horen dat we ons niet genoeg inzetten voor grote gemeenten, of juist middelgrote gemeenten�.

We zijn een vereniging van alle Nederlandse Gemeenten, en dat zijn we al sinds 1957. Dat is ook d� kracht van de VNG, hoe moeilijk dat soms ook is. Dat betekent dat je soms bezig bent met het verdedigen van de WGR+, maar ook dat je een thema als krimp op de agenda zet. Een onderwerp wat nu niet bepaald uit Almere of de G4 komt om maar wat te
noemen. Andere onderwerpen waarop we resultaat hebben weten te halen zijn het aanvullend beleidsakkoord met financi�le zekerheid voor de gemeenten tijdens de crisis en het succesvol verlichten van de aanbestedingswet. Met de onderhandelingen gaat het vaak ook om het beperken van de schade. Een voorbeeld is de Wabo. Met alle voors en
tegens en de gevolgen voor gemeenten is het de VNG toch gelukt om met een packagedeal de effecten zoals die beoogd waren door het ministerie te verlichten. Anders zaten we nu opgescheept met de verplichting om het werk alleen maar met HBO+ te doen.

Wat het nieuwe kabinet betreft, als het toch nog doorgaat, is het nog niet helemaal duidelijk. Aan de ene kant zal er een fikse korting (onevenredig) komen op het gemeentefonds, maar misschien van groter belang is het beperken van allerlei specifieke uitkeringen. Zoals de inburgering of de re-integratie middelen. Mogelijk komt er toch nog een decentralisatie operatie op gang, maar die zal dan moeten worden opgevangen door minder ambtenaren en met minder middelen. Dit zal onherroepelijk leiden tot een discussie tussen
het rijk en de gemeenten over het niveau van de dienstverlening en wie de bezuiniging voor haar rekening neemt. Dit zullen we in ieder geval nog even moeten afwachten. Zodra hier meer bekend over is wordt u hier natuurlijk over ge�nformeerd. Dit doen we natuurlijk ook over de rijksbegroting die binnenkort wordt gepresenteerd.

Nu een aantal huishoudelijke mededelingen. We delen de aanwezigen in drie groepen op. De groepen staan onder leiding van bestuursleden en directieraadsleden van de VNG. Groep 1 staat onder leiding van Luzette Wagenaar en Kees Jan de Vet, groep 2 onder leiding van Ralph Pans en
Philip van Veller en Groep 3 leid ik zelf met Sandra Korthuis. We hebben ervoor gekozen om geen thema sessies te maken en ook niet aan de hand van stellingen te discussi�ren, maar een open gesprek te hebben met elkaar. Hierbij is de gelegenheid om de onderwerpen te bespreken
waar u vragen over heeft of iets wil meegeven aan de VNG.
Om 18:45 is er een pauze met een Italiaans buffet om het einde van de zomer toch nog even te rekken. Om 19:30 wordt u weer terug in de zaal verwacht voor een plenaire terugkoppeling onder leiding van Ralph Pans, Directievoorzitter van de VNG.