Bert Middel: op naar zeven gemeenten waaronder gemeente Drachten

(tekst: Bert Middel, burgemeester van Smallingerland, op zijn weblog)

Samenwerken nee, herindelen ja

Donderdag bezocht ik in ons theater De Lawei het jaarcongres van VNO-NCW Noord. Een interessante bijeenkomst van een interessante club. Het VNO-NCW Noord is een krachtige ondernemersorganisatie, die al lang geleden besloten heeft zich niets van bestuurlijke provinciegrenzen aan te trekken. Een voorbeeld dat navolging verdient. En heeft gekregen. Want ook de Kamer van Koophandel, de vakbeweging, de politie- en hulpdiensten, landbouw- en vervoersorganisaties en noem verder maar op, zijn of worden in het Noorden verenigd. En met succes. De provincies zelf hebben zich nog niet in dit rijtje geschaard.

Ook ondernemers hebben een kijk op het functioneren van gemeenten. Er zijn er die menen dat een gemeente een soort bedrijf is, wat trouwens niet waar is. Gemeenten kunnen bij het uitdragen en verwerkelijken van hun ambities wel gebruik maken van de inzichten van ondernemers. En ook van hun netwerken. Ondernemers zijn vaak de beste ambassadeurs die gemeenten zich kunnen wensen.

Het congres in De Lawei ging over gemeenten. Over hun draagvlak bij de inwoners en over hun bestuurskracht. En hoe het beter kan dan het nu vaak nog is. En dus ging het ook over samenwerken en gemeentelijke herindeling.

Ik werd bevestigd in mijn opvatting dat samenwerking tussen gemeenten vaak niet meer is dan een vlucht voor iets anders wat men probeert te ontlopen. Zoals een herindeling. Ook onze gemeente werkt samen met andere. Bijvoorbeeld met buurgemeente Opsterland. Zo doet onze sociale dienst de uitvoerende werkzaamheden voor Opsterland. Daar hebben beide gemeenten (financieel) voordeel bij. Er is dan ook eerder sprake van een zakelijk geregelde dienstverlening dan van samenwerking, een term die veel fraaier klinkt. Met dezelfde gemeente exploiteren we een bedrijvenpark aan de A7, omdat dit ons allebei beter uitkomt. We vormen samen een politieteam en onze brandweerkorpsen gaan vermoedelijk op termijn samen, met die van Tytjerksteradiel. Opsterlandse dorpen als Beetsterzwaag en Ureterp zijn in tal van opzichten helemaal op Drachten geori�nteerd. Denk aan scholen, sportvoorzieningen, winkels, werkgelegenheid en cultuur. Onze schouwburg subsidi�ren we zelf, terwijl de helft van de bezoekers van buiten de gemeentegrenzen komt. Maar op het moment dat over herindeling wordt gesproken, keert Opsterland zich van ons af. En kijkt de andere kant op, richting de Stellingwerven. Alles is betrekkelijk.

Met onze noorderburen in Achtkarspelen hebben we ook een goede verstandhouding. Dorpen als Surhuisterveen en Harkema ori�nteren zich meer en meer op wat er in Drachten gebeurt. Uit verschillende enqu�tes blijkt dat velen daar zich uitspreken voor aansluiting bij Drachten. Intussen werkt Achtkarspelen met drie andere gemeenten samen in de Noord-Oost Friese Aanpak. Toch blijft de afstand tussen Surhuisterveen en Dokkum veel langer dan de weg naar Drachten.

Nu in de Zuidwesthoek van Friesland vijf gemeenten hebben besloten om samen te gaan, komt er hopelijk wat meer vaart in de herindeling. Al eerder heb ik benadrukt dat bestaande gemeentegrenzen er eigenlijk niet toe moeten doen. Herindeling is meer dan een fusie tussen twee of meer gemeenten. Ook lijkt het me niet altijd even slim dat plattelandsgemeenten zich afkeren van stedelijke gemeenten, waarmee ze uitsluitend hun heil zoeken bij andere plattelandsgemeenten. Met als gevolg uitgestrekte gemeenten met veel kleine dorpen, maar zonder regionale centra.

Juist bij een versterking van de bestuurskracht moet sprake zijn van een logische samenhang. De economische dynamiek in de vier stedelijke centra van Friesland � Leeuwarden, Drachten, Heerenveen en Sneek � moet ruimte en daarmee een stevig verzorgingsgebied houden. Dus zullen deze stedelijke centra de kern moeten vormen van vier sterke gemeenten. Die met Sneek als bestuurlijk, economisch en cultureel centrum lijkt bijna een feit. Nu de andere drie nog.

Waarbij zwak niet altijd bij sterk hoeft te worden gevoegd. Sterk en sterk kunnen ook samen gaan en nog sterker worden.

Al met al zou het mooi zijn wanneer er over een paar jaar zeven of acht nieuwe gemeenten in Friesland zijn. In plaats van de huidige eenendertig. Met herkenbare namen, zeker buiten de eigen provinciegrenzen. En met een fris en positief imago. Niet alleen omdat het moet, maar vooral ook uit overtuiging dat het in de toekomst voor de burgers beter is.