Journalist Geert Mak in De Morgen: stop demoniseren Hitler

(tekst: fragmenten uit het Belgische dagblad De Morgen van zaterdag, naar aanleiding van de start – vanavond – van het tweede deel van de serie In Europa)

Vraag aan Geert Mak (oud-Leeuwarder) in De Morgen: ‘Bij ons is enkele weken terug een rel ontstaan over een aflevering van het programma Plat Pr�f�r� (culinair programma) waarin het lievelingsgerecht van Hitler werd klaargemaakt, de beruchte forel in botersaus. De uitzending werd uiteindelijk geschrapt. Terecht?

Mak: ‘Ik snap dat we misschien nog niet toe zijn aan het bereiden van het lievelingsgerecht van Hitler op tv, maar ik vind wel dat we Hitler niet langer moeten demoniseren. Daardoor zijn er gaten in onze geschiedschrijving geslagen. Nu moeten we proberen hem te historiseren. Natuurlijk was hij een gevaarlijke gek, maar hij was ook een buitengewoon charismatische mensenopjutter. Alleen al de manier waarop hij Duitsland aan zich wist te binden en te mobiliseren, wijst toch ook op enorme kwaliteiten. Dat moet je onder ogen durven zien. Je moet onder ogen durven zien dat Duitsland onder zijn leiderschap, in combinatie met de Wehrmacht, bijna een oorlog had gewonnen. Maar Hitler zou nooit in staat zijn geweest om een imperium te consolideren en in balans te brengen. Daar was hij veel te gek voor.’

‘Over Hitler zijn we nog lang niet uitgepraat, omdat hij een volstrekt uniek fenomeen was. Daarom is de verleiding groot om hem te demoniseren, maar daarmee komen we er niet. Om lessen uit de geschiedenis te trekken moet je Hitler heel nuchter als een historisch fenomeen ontrafelen. Maar daarom moeten ze nog niet beginnen met ‘de man die zo graag forel at.’

(…)

Verder in het artikel (andere context): ‘Jarenlang is er gezwegen over het Duitse leed, maar nu begint men er wel steeds meer in ge�nteresseerd te raken. In Duitsland durft men nu heel voorzichtijg te ruiken aan dat slachtofferschap. Je mag niet vergeten: in Duitsland is het daderschap na de oorlog opgelost in een collectieve schuld, en die bleek erg hardnekkig.’

‘Er is nog zo’n taboe in Duitsland: het Duits verzet. Het waren heus niet alleen de communisten die opkwamen tegen de nazi’s. Nee! Daar waren ook vrij veel mensen uit de elite bij. In Dachau zijn honderdduizenden mensen omgekomen. Wel, het overgrote deel waren niet-Joodse Duitsers. Ik ken iemand die daar een groot museum wil openen. Nou, dat is op eieren lopen.’