Woningmarkt steeds schever: insiders veilig, outsiders komen er niet tussen

(tekst: Triodos Bank N.V.)

‘Woningmarkt steeds schever: insiders veilig, outsiders komen er niet tussen’

Dit is een expertquote via ANP Expert Support Roos Walstock
Aanleiding: Woonlasten dalen, maar niet voor jonge starters en huurders
Op de woningmarkt ontstaat steeds meer een ‘insider/outsider’-dynamiek: wie eenmaal een plek heeft, zit veilig, terwijl outsiders er nauwelijks tussenkomen. Dit vraagt om een analyse van de ongelijkheid op het speelveld van de woningmarkt en een pakket van veranderingen in beleid.

Voordelen huidige woningeigenaren en sociale huurders

Huidige woningeigenaren zien hun woning in waarde stijgen en nemen bij verkoop hun overwaarde mee. Zij profiteren bijvoorbeeld van de fiscale voordelen van de hypotheekrenteaftrek.

Sociale huurders hebben hun plek veroverd en hebben daarnaast vaak relatief lage woonlasten. Ze zijn gebaat bij maatregelen die de huren drukken.

Het speelveld voor nieuwkomers

Voor nieuwkomers ligt het speelveld heel anders: zij moeten zien binnen te komen op een krappe markt met lange wachttijden of hoge prijzen, vaak met stevige inkomenseisen. En de hypotheekrenteaftrek drijft prijzen van huizen op. Dit zet de onderlinge solidariteit in de samenleving steeds verder onder druk. De voordelen voor de één staan steeds scherper tegenover de drempels voor de ander.

Het resultaat: de woningmarkt als vliegwiel voor ongelijkheid. Op een aantal vlakken worden de verschillen echt steeds groter, zoals tussen jong en oud, koop en huur, alleenstaanden en stellen. En een deel van het huidige overheidsbeleid vergroot die kloof alleen maar verder.

Wachtjaren en kopen op één inkomen

Op de sociale huurmarkt komen jongeren er vaak niet tussen doordat daar doorgaans het aantal wachtjaren doorslaggevend is. Zij eindigen als gevolg daarvan vaker in dure huurwoningen. Dat zien we ook terug in hoeveel deze groep gemiddeld per maand aan wonen uitgeeft.

Ook voor alleenstaanden is de markt enorm moeilijk op dit moment: kopen op één inkomen is nauwelijks meer te doen. Meer dan de helft van de alleenstaanden onder de 35 belandt daardoor in het dure segment.

Mix aan maatregelen nodig

Er is niet één eenvoudige oplossing voor de huidige situatie op de woningmarkt. Maar duidelijk is wel dat fundamentele verandering nodig is. Goede oplossingen zijn bijvoorbeeld: de huidige voorraad woningen beter benutten, het vergroten van het aanbod sociale huur, het belastingstelsel hervormen zodat huren weer een volwaardig alternatief wordt voor kopen en het verlagen van de leennormen voor hypotheken.