Zelfs een groot staatsman als Anne Vondeling had niet kunnen functioneren zonder de onbetaalde zorg van anderen

door Ben Stegeman

Een standbeeld is geen etalagepop: Een beetje respect graag

Wie gisteren door onze stad liep en een blik wierp op het standbeeld van Anne Vondeling, zag een vreemd schouwspel. De statige oud-politicus was plotseling omgetoverd tot een soort etalagepop. Behangen met een blauwe draagzak en een babypop vroegen de Dolle Mina’s aandacht voor onbetaalde arbeid. Hoewel het doel van de actie, meer waardering voor zorgtaken, op zich goed is, roept de uitvoering bij veel Leeuwarders een vervelend gevoel op. Is dit echt de manier waarop we met onze monumenten en geschiedenis omgaan?

Laten we eerlijk zijn: we kunnen het er allemaal over eens zijn dat onbetaald werk belangrijk is. Zorgen voor kinderen en het huishouden is het fundament van onze samenleving. Maar door dit onderwerp aan te kaarten via een actie die getuigt van weinig respect voor een historische figuur, schieten de actievoerders hun doel voorbij. Respect is namelijk geen eenrichtingsverkeer. Je kunt niet luidkeels om respect en waardering schreeuwen terwijl je tegelijkertijd de nagedachtenis van een gerespecteerd man als Anne Vondeling gebruikt voor je eigen politieke punt.

Anne Vondeling was een man van principes en fatsoen. Hij zette zich jarenlang in voor onze democratie en voor de inwoners van Friesland. Hem nu gebruiken als een passief object voor een “ludieke” actie voelt simpelweg niet chique. Een standbeeld is bedoeld om iemand te eren voor zijn werk voor de gemeenschap, niet om te dienen als kapstok voor een protestactie. Door hem een pop om te hangen, maken de actievoerders hem eigenlijk een beetje belachelijk. Dat is jammer, want het leidt de aandacht volledig af van de inhoud.

Natuurlijk trekt een pop in een draagzak de aandacht, zoals we zien in het nieuwsartikel van Patrick van ’t Haar. Maar wat voor aandacht is dat? In plaats van een gesprek over de verdeling van zorgtaken, praten we nu vooral over de vraag of je wel aan andermans eigendommen en beelden mag zitten. De ergernis over het gebrek aan respect wint het hier van de sympathie voor de boodschap. De Dolle Mina’s maken van hun eigen punt een discussie over fatsoen, en dat is een gemiste kans.

Het had ook anders gekund, en veel krachtiger. Stel je voor dat de actievoerders een net bord voor het standbeeld hadden geplaatst met een tekst als: “Zelfs een groot staatsman als Anne Vondeling had niet kunnen functioneren zonder de onbetaalde zorg van anderen op de achtergrond.” Zo’n boodschap is scherp en zet mensen echt aan het denken. Het dwingt ons om naar het beeld te kijken met een nieuwe bril, zonder de man zelf te beledigen. Het zou een actie zijn geweest die getuigde van niveau en van het besef dat je anderen niet omlaag hoeft te halen om je eigen punt te maken.

Leeuwarden is een stad waar veel mensen waarde hechten aan fatsoen en normaal met elkaar omgaan. Laten we die cultuur bewaken. Activisme mag best een beetje schuren en ons wakker schudden, maar het mag nooit betekenen dat we de basisregels van beleefdheid vergeten. Laten we de draagzakken en de poppen bewaren voor de echte wereld, en de beelden van de mensen die onze stad en ons land hebben opgebouwd met rust laten. Alleen als we zelf respect tonen, kunnen we verwachten dat anderen ons ook serieus nemen. Dat is de enige manier om echt iets te bereiken.