Oprichter Elfstedentocht Hepkema in Scheepvaartmuseum

(tekst: persbericht Fries Scheepvaart Museum Sneek; onderin VPRO)

100 jaar Elfstedentocht – de oprichter en de voorzitters

Tentoonstelling in het Fries Scheepvaart Museum

Voor het 100-jarig bestaan van de Elfstedentocht is al veel aandacht geweest. Wat er 100 jaar geleden precies gebeurde en wie de de oprichter was van de Elfstedenvereniging, dat staat centraal in de tentoonstelling in het Fries Scheepvaart Museum. Op 15 januari 1909 richtte mr. Mindert Evert Hepkema de vereniging op, omdat hij van mening was dat een Elfstedentocht goed georganiseerd moest worden. Voorheen werden schaatstochten langs de elf Friese steden veelal georganiseerd door kasteleins.

In 1909 organiseerde de Friesche IJsbond de eerste offici�le Elfstedentocht. Mr. Mindert Evert Hepkema was een sportman in hart en nieren. Hij wilde graag meedoen aan de tocht.

Hij was op familiebezoek in Hamburg toen hij vernam dat de IJsbond een tocht had uitgeschreven voor 5 januari. Hals over kop reisde Hepkema terug naar Leeuwarden, om nog voor 31 december 1908 zijn inschrijving in te leveren. Dit was binnen de gestelde tijdslimiet, maar doordat het maximumaantal van 25 deelnemers al was overschreden, werd hij toch niet toegelaten.

Hepkema was furieus en uitte zijn frustratie over de gang van zaken in ingezonden stukken. Niet alleen over de organisatie van deze ene tocht had hij verschil van mening met de IJsbond, maar ook over de vraag of er nu wel of niet een wedstrijd moest worden gekoppeld aan deze schaatstocht. Daarom nam Hepkema het besluit om voor de Elfstedentocht een aparte vereniging op te richten: de Vereeniging de Friesche Elf Steden. Het doel was om � zo mogelijk � ieder jaar een Elfstedentocht te organiseren. Hepkema werd voorzitter en dat bleef hij tot 1947. Zeven tochten organiseerde hij. Het voorzitterschap belette hem niet om zelf ook mee te schaatsen. Daar was het hem per slot van rekening in 1909 om begonnen. De tochten van 1912 en 1917 reed hij uit. In 1912 kwam hij als negende over de finish.

Mindert Evert Hepkema stond aan de wieg van vele tradities, waarmee de Elfstedentocht omgeven is. In de tentoonstelling 100 jaar Elfstedentocht is er speciale aandacht voor de eerste voorzitter. Maar ook de voorzitters die na Hepkema kwamen, drukten een eigen stempel op de Elfstedentocht.

Bij de laatste drie tochten kregen de voorzitters van de Elfstedentocht een steeds grotere rol. Voorzitters en ijsmeesters als Jan Sipkema en Henk Kroes kregen � of ze dat nu wilden of niet � een rol als bekende Nederlander. Ze speelden die rol met verve, compleet met oneliners en soundbites als �it sil heve� of �it giet oan�.

De voorzitters staan centraal in deze tentoonstelling over de Elfstedentocht. Als rode draad fungeren de prijzen van deze monstertocht: de oude wisselbeker, het Elfstedenbord, de prijs voor de vrouwen en de kruisjes en medailles van de winnaars. Het zijn de topstukken van de tentoonstelling.

Veel foto�s zijn er te zien, maar ook stukken uit het archief van de 100-jarige vereniging. Zo ligt het vuistdikke draaiboek van tegenwoordig, naast een veel ouder draaiboek, dat nog in een kleine schriftje kon worden geschreven.

Tentoonstelling 100 jaar Elfstedentocht � de oprichter en de voorzitters Fries Scheepvaart Museum

Kleinzand 14 � Sneek

31 januari 2009 t/m 21 maart 2009

Open: maandag � zaterdag 10-17 uur, zondag 12-17 uur

+++
(eerder gepubliceerd)

Onthullend archiefstuk over oprichter Elfstedenvereniging Hepkema

(tekst: vpro)

Onthullende memoires over oprichter Elfstedenvereniging

Zoon Jaap Hepkema haatte zijn vader intens

De Friesche Elf Steden bestaat exact honderd jaar. Mindert Evert Hepkema was hiervan de oprichter. Over hem is een uiterst onthullend archiefstuk gevonden, dat is geschreven door – nota bene! – zijn eigen zoon. Dit document staat nu on-line.

Enkele uitspraken:

‘Dag Japie, we gaan nu weg, tot ziens hoor.’ Ineens was ik mijn moeder kwijt. (zonder aankondiging ging moeder een maand met vakantie).

Was-ie nuchter of had-ie wat op?

De oogst was +/- 3000 erotisch-pornografisch getinte briefwisselingen.

Voornaamste hobby’s: geld, drank en vrouwen.

Zwemmen in het Overdekte? Veel te gemakzuchtig en ongezond.

Hij was geen collaborateur – Ir. Vondeling was de grootste boef die de eerste helft van de vorige eeuw Friesland heeft voortgebracht.

Het archiefstuk is te lezen op:

http://geschiedenis.vpro.nl/artikelen/41250740/

Datum: Zondag, 18 Januari 2009