Postbode Andre Rutgers: fan ut postvak blyft niks meer over

(tekst: bij de jammerlijke teloorgang van het vak postbode; artikel uit het Stadsblad Liwwadders – 2004)

Andr� Rutgers

�Fan ut postvak blyft niks meer over�

��Ik hew in dy tyd bij de Post wel 20 feranderingen metmaakt en der komt noch meer.�� Andr� Rutgers heeft tijdens zijn loopbaan met veel plezier gewerkt bij TPG-Post, maar is er niet rouwig om dat hij onlangs de deur aan de Celciusweg na 39 jaar voorgoed achter zich kon dichttrekken. De functie van het beroep postbode is binnenkort verleden tijd. Die wordt momenteel al geruisloos overgenomen door de postbezorger, een werknemer die voor hetzelfde werk veel minder loon ontvangt. ��Fan ut fak blyft niks meer over.��

Volgens Rutgers (59) is TPG-post veranderd van een solide postbedrijf met oog voor personeel en klant in een geldmachine voor de aandeelhouders. ��In Zwolle staan sinds kort nieuwe sorteermachines en dat betekent dat er in Leeuwarden weer een uur van de dienst afgaat. De postbode kan wel weer wat sneller, zo wordt er geredeneerd. Het wordt steeds gekker. De oudere postbodes wordt nu al aangeboden om vervroegd in 2006 of 2007 uit te treden. Zij kunnen dan worden vervangen door goedkopere bezorgers. TPG-Post doet er alles aan om de postbode eruit te krijgen. Die wordt dan vervangen door de postbezorger. Vaak zijn dat huisvrouwen die, nadat de kinderen naar school zijn gebracht, de posttas gesorteerd thuis krijgen afgeleverd en dan voor een minimumloon hun rondje doen.��
Rutgers is ervan overtuigd dat die huisvrouwen hun taak goed zullen verrichten maar hij betreurt wel het verdwijnen van de charme rond het vak, vooral doordat de diversiteit binnen de posterijen zo sterk afgenomen is. ��In al die jaren stond ik �s morgens om vijf uur op, fietste naar mijn werk om zes uur te beginnen. Met acht man stond je dan te sorteren, om kwart voor acht begon je je eigen wijk op volgorde in de vakken te gooien, om tien uur ging je de straat op en om een uur of een was je klaar.��
Het zijn de kleine dingen die sjeu aan het werk gaven. ��Jarenlang zat ik in �de kooi�, waar de aangetekende stukken werden verwerkt. Alles werd met de hand ingeschreven. Met lak verzegelde urnen kwamen daar voorbij. Op straat wist je van afstand welk pakje wel of niet door die brievenbus kon. Je deelde de grote elastieken uit aan kinderen. Je moet je eigen plezier er wat in zien te vinden. Laatst vroeg een jonge collega mij waar de Barent Fockesstraat was. Dat w��t je gewoon als postbode. Nu is het al gauw zo van: �jammer voor die brief zonder postcode�, die dan kans loopt een paar weken in het gebouw rond te blijven zweven.��

Even leek het erop dat Andr� Rutgers in de voetsporen zou treden van zijn ouders, die een woningstoffeerbedrijf in de Kleine Kerkstraat hadden. ��Moeder naaide de gordijnen en vader vulde de kussens en bedden in de werkplaats in de Bagijnestraat. Als jongen haalde ik voor schooltijd de matrassen op, soms waren ze nog warm, mijn vader vulde ze dan met veren of kapok en aan het eind van de dag bracht ik ze weer terug.��
Hij ging aan de slag bij woninginrichter Maas op de Eewal maar kon er zijn draai niet vinden. Ook bakker Van den Berg aan de Voorstreek bood hem niet wat hij zocht. ��Het werk beviel me niet en je verdiende er bar weinig.�� Het werd de post. ��De ouwe lui wezen my op un adfertensie fan de posterijen. So bin ik an de Stasjonsweg an ut werk komen. Bertus van der Woud het my opleiden. De Pasteurweg en de Insulindestraat, die omgeving, dat was myn wyk. Ik begon der met een salaris fan fl. 397,22 in �e maand. Echte guldens en der kon ik un jaar later un Austin Mini foor kope.��
Rutgers� woning in de Marsumerstraat is in stijl gedecoreerd met allerhande snuisterijen, van houten miniatuurdoosjes en fotografische attributen tot en met de verzamelde van Jules Verne en Sherlock Holmes. Bovenop de boekenkast ligt zijn groene baret. Nog net voor de vredelievende flowerpowertijd maakte hij deel uit van het elitekorps der mariniers. ��Ze leidden je op voor moordenaar. Je leerde om op een geniepige manier iemand van kant te maken.��

Rutgers is op en top individualist. ��Ik bin geen ploegjeman.�� Twee relaties hielden het zeven jaar met hem uit. Uit een ervan werden twee zoons geboren. ��Ik hew se al twintig jaar niet meer sien. Permanent frouvolk over de vloer? Dat bist niet meer wend, ju. Dat wurdt ruzie.��
Het nachtleven van Leeuwarden verveelt hem nog altijd geen moment. Na zijn huwelijk stortte hij zich vol overgave in de Pow-wow�s, de indianenfeesten die door Sjoerd Cuperus in de Harmonie werden georganiseerd. Weer later werd hij een frequent bezoeker van het jongerencentrum Hippo in de Schoolstraat. Namen van roemruchte zaken als The Five Pennies (Nieuwesteeg) en De Kannekijker (Bagijnestraat) komen voorbij. ��Dat waren de zaken van Johan Kooistra. In de Kannekijker zat ik te klaverjassen met Otto van der Meulen, Roelof Karsten en Bauke Jagt. Met rugbyclub Grutte Pier, waar ik het enige erelid van ben, hadden we met Johan een sponsorcontract afgesloten. Van ieder biertje dat we in de Kannekijker dronken ging een kwartje naar Grutte Pier. Je begrijpt: daar werd als raketten gezopen. Johan hield zich keurig aan zijn afspraak. Het oude clubhuis van FVC konden we ervan kopen.�� Toen Kooistra naar Frankrijk vertrok en zijn zaken van de hand deed, zocht Rutgers vertier in de Stroohoed aan de Eewal. Tegenwoordig is het Wapen van Leeuwarden zijn stek. ��Der staan ik as Andr� pyp in de computer.��

Zijn loopbaan bij de post eindigde met de wijk rond de mr P.J. Troelstraweg. De immer met pet en pijp getooide postbode bezorgde er de laatste jaren goed geluimd de brieven en pakketten. ��Van een bewoner hew ik op myn laatste ronde noch un pakje tabak kregen. Dat fon ik wel leuk. Ut was oek nog ut goeie merk: Amphora br�n.��