Vier op de tien 15-jarigen lezen onder niveau: leesonderwijs moet uit de technische kramp
(tekst: Noordhoff Uitgevers B.V. – foto: boekenpassage Sint Jacobsstraat)
Vier op de tien 15-jarigen lezen onder niveau: leesonderwijs moet uit de technische kramp
“Dat inmiddels bijna 4 op de 10 van onze vijftienjarigen het basisniveau voor lezen niet haalt, is verschrikkelijk. We falen als samenleving. En ja, het tij keren is ontzettend moeilijk, maar we hebben geen keus. We nemen het op tegen schermen en we hebben met z’n allen bovendien het vak lezen te technisch gemaakt. Laten we het plezier in lezen weer centraal zetten. Met rijke teksten in alle lesmethodes, fantastische Nederlandse jeugdliteratuur in de schoolbieb en ja, ook elke dag thuis met elkaar lezen.”
De onlangs gepubliceerde PISA 2025-cijfers laten zien dat de dalende trend in leesvaardigheid genadeloos doorzet. Die harde realiteit dwingt ons om fundamenteel anders naar ons leesonderwijs te kijken. We weten namelijk best wat werkt: leeskilometers maken met goed geschreven, kennisrijke teksten die voldoende uitdaging bieden. Toch blijft het in de waan van de dag moeilijk om die theorie in de praktijk te brengen.
Lezen in alle vakken
Lezen moet een vaste plek krijgen in álle vakken en mag niet langer uitsluitend de verantwoordelijkheid van de taaldocent zijn. Lezen is dé sleutel tot kennisoverdracht. Toch ervaren veel vakdocenten die aandacht voor tekstbegrip nu nog als iets extra’s dat ten koste gaat van hun eigen vakinhoud. Daar moeten we vanaf. Niet voor niets is ‘samenhang’ een van de speerpunten in het nieuwe curriculum. De nieuwe landelijke kerndoelen bieden ons precies de juiste aanknopingspunten om veel meer in te zetten op leesmotivatie en leesbevordering.
Bewuste inzet van digitale middelen
Daarnaast spelen we een oneerlijke wedstrijd om de aandacht van de leerling. In deze digitale wereld vormt afleiding een enorme sta-in-de-weg voor het maken van de benodigde leeskilometers. Het PISA-onderzoek toont aan dat een kwart van de leerlingen in de les afgeleid raakt door digitale middelen. De helft voelt zich zelfs nerveus als hun scherm niet in de buurt is.
Die digitale wereld blijft het onderwijs uitdagen. Als ontwikkelaars van lesmateriaal merken we dat de roep om het papieren boek de laatste jaren weer groeit, nadat scholen jarenlang juist méér digitaal wilden doen. Gelukkig zien we een kentering: scholen gaan steeds bewuster om met schermen, zoals blijkt uit het landelijke telefoonbeleid. Ook in het lesmateriaal moeten we veel weloverwogener kiezen wat we op papier of digitaal aanbieden. Langere teksten met focus lezen gaat simpelweg beter op papier. Digitaal werken heeft absoluut meerwaarde, maar dan bijvoorbeeld voor het gericht automatiseren van feitenkennis.
Eerlijke leerkansen voor álle leerlingen
De meest pijnlijke conclusie uit PISA 2025 is misschien wel de herbevestiging van de kansenongelijkheid. Thuistaal en het opleidingsniveau van ouders blijven sterk bepalend voor schoolsucces. In Nederland vergroten grote regionale verschillen en verschillen tussen scholen die kloof nog verder. Het is ronduit zorgwekkend dat zo’n grote groep jongeren het basisniveau voor lezen, rekenen en natuurwetenschappen niet haalt en daardoor onvoldoende is voorbereid om volwaardig mee te doen in de maatschappij.
Het vergroten van eerlijke leerkansen is onze belangrijkste opdracht. Dat betekent dat we hoge verwachtingen moeten hebben en de lat voor álle leerlingen even hoog moeten leggen. Iedereen werkt toe naar hetzelfde doel, maar we moeten accepteren dat de ene leerling daar meer ondersteuning en een extra opstapje voor nodig heeft dan de andere. Dat is de best beproefde manier om de leerresultaten van de héle groep te verbeteren.
De leesopgave die PISA 2025 ons stelt, lossen we niet op met wéér een nieuw beleidsplan. Het vraagt om een pact tussen ouders, scholen en leermiddelenmakers om het plezier in lezen weer voorop te zetten. Pas als we thuis, op school én bij het ontwikkelen van ons lesmateriaal de handen ineen slaan, geven we deze generatie de toekomst die ze verdient. Laten we vandaag beginnen met de eerste leeskilometer.

Meer berichten
- De vergeten oorzaak van de huurcrisis: de koper woont in een fiscaal paleis
- Aandacht voor ervaringsdeskundigen in gemeentelijke raadsstukken: deze Friese gemeenten springen eruit
- Friezen vinden vanuit WW bovengemiddeld vaak weer werk
- Iets meer werklozen in oktober – Meer mensen blijven werkloos
- Is het gezeur over de fietshelm nu klaar? Pak de auto aan in plaats van de fiets. Hier de cijfers
- Ruim vijftig jaar sieraadkunst van Ruudt Peters in Museum Arnhem
- Some red flags look like love: NHL Stenden maakt geweld in relaties bespreekbaar
- Datacenters verbruiken 5,0 procent van de elektriciteit
- Restauratie Oldehove duurt langer
- Meer dan 250 inzendingen op www.liwwadder-spreekwoorden.nl
- Veel patiënten in grote problemen bij meerdaagse stroomuitval
- Meer bulkaanbiedingen op vlees ondanks groeiende kritiek – Dirk en Lidl al gestopt
- Pro Friesland blaakt van optimisme – Scherpe teksten uit verkiezingsprogramma geweerd
- Camerabeelden minder objectief als bewijs dan vaak wordt gedacht
- Ruim een kwart meer mkb-bedrijven afgelopen 5 jaar
- Ondertussen blijven we onze woningen vullen met materialen waarvan we ons nauwelijks afvragen wat ze doen met onze gezondheid
- Jaarwisseling brengt financiële kansen voor huiseigenaren
- NVM en VGM NL: Huuraanbod historisch laag, steeds meer huurders lopen vast
- Detailhandel zet 3,1 procent meer om in derde kwartaal – Aantal faillissementen licht gestegen
- KHN, De Horecabond en CNV starten campagne voor sociale veiligheid in de horeca
- FNP: ondernemers niet betrokken bij terrasbeleid
- Ondernemers delen groot leeg winkelpand om huur betaalbaar te houden
- ‘Banken moeten medewerkers beter wapenen tegen phishingaanvallen’
- Prognose levensverwachting 65-jarigen: nog 21 jaar in 2032
- De laatste keer dat ik aan geschoren vrouwenbenen heb gedacht is al weer even geleden
- Wanneer PRO, als provinciale partij, geen probleem heeft met woningbouw in De Hem laten ze zich hierover dan ook duidelijk uitspreken
- Leeuwarden eindelijk volwassen dankzij migranten – Sneu, geen bloemen voor de nieuwkomer uit Afghanistan of Syrië
- Sybz en De Walrus serveren de komende jaren lunches en maaltijden voor het Leeuwarder college
- Waarom de elfjarige Ricardo anderhalf uur lang in de kou naar huis moest lopen
- Annemarie Lindeboom: Wat zijn de cijfers hiervan? Waarom zie ik dit nergens? Want dat kan echt aantonen dat het oneerlijk is, toch?
- Het is waar. Komend voorjaar stop ik als advocaat
- Nederland hoort bij klimaatkoplopers, maar verliest terrein
- In oktober 27 procent meer faillissementen dan een jaar eerder
- Sinterklaas brengt Nederland samen: minder scrollen, meer spelletjes
- Caparis in problemen – Raadsleden die de bijeenkomst bezoeken krijgen, naar we aannemen, zwijgplicht opgelegd
- Kinderen hebben vaker een kansrijke start
- Leeuwarden wil één plek voor vragen over zorg, geld, werk en jeugdhulp
- Gemeente Leeuwarden geeft startsein voor aanleg aquathermienet in Baard
- Meer dan 1000 jongeren ontdekken kunst en cultuur tijdens ArtTrip
- Inboedel van mediaman Frank Botman online geveild bij Auctivo





