Vaker zorg vanuit de Wmo, meer jongvolwassenen kregen hulp – Rapportcijfer 7,9 voor Leeuwarder Wmo

(tekst: CBS – onderin eigen verhaal van medewerker)

Vaker zorg vanuit de Wmo, meer jongvolwassenen kregen hulp

In 2024 kregen bijna 1,3 miljoen mensen zorg vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), 11 procent meer dan in 2019. Vooral meer jongvolwassenen kregen hulp. Dit blijkt uit de laatste cijfers van de Gemeentelijke monitor sociaal domein en het CBS.

In de Wmo 2015 is vastgelegd dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor het bieden van hulp en ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben. Er zijn verschillende maatwerkvoorzieningen, zoals Hulp bij het huishouden (bijvoorbeeld bij het schoonmaken van het huis), Ondersteuning thuis (zoals begeleiding in het dagelijks leven) of het aanbieden van hulpmiddelen als een rolstoel of traplift.

Meer hulp Wmo door vergrijzing

Dat meer mensen gebruikmaakten van ondersteuning op basis van de Wmo komt onder andere doordat er meer ouderen zijn: ouderen krijgen het vaakst ondersteuning vanuit de Wmo. In 2024 was 10 procent van de bevolking 75 jaar of ouder, in 2019 was dit 8 procent. In deze leeftijdsgroep bleef het aandeel mensen dat gebruikmaakt van de Wmo gelijk (1 op de 3). Bij jongvolwassenen nam dat aandeel wel toe in de afgelopen vijf jaar.Meer jongvolwassenen maken gebruik van hulpmiddelen en diensten

Binnen de categorie hulpmiddelen en diensten (zoals een rolstoel of taxirit) kregen in verhouding vooral meer jongvolwassenen ondersteuning. Zo maakten 39 duizend 30- tot 45-jarigen gebruik van deze maatwerkvoorziening, 12 procent meer dan in 2019. Ter vergelijking: de grootste groep gebruikers bestond uit 75-plussers (424 duizend). Binnen deze leeftijdsgroep was de relatieve toename beperkter vergeleken met 2019, namelijk 6 procent.

Meer jonge vrouwen die beschermd wonen

Ook binnen de maatwerkvoorziening beschermd wonen kregen meer jongvolwassenen ondersteuning. In 2024 maakten bijna 27 duizend mensen gebruik van beschermd wonen, 31 procent minder dan in 2019 (bijna 40 duizend). Terwijl het totaal aantal mensen dat beschermd woonde daalde de afgelopen vijf jaar, nam het juist toe onder vrouwen jonger dan 30 jaar: 45 procent meer dan in 2019. Bij mannen in dezelfde leeftijdsgroep was dit 4 procent minder. Over het algemeen zijn cliënten die beschermd wonen relatief jong: twee derde is jonger dan 30 jaar.

Dat minder mensen gebruikmaakten van beschermd wonen, komt vooral doordat cliënten na drie jaar overgeplaatst worden naar de Wet langdurige zorg. In 2021 is de Wet langdurige zorg opengesteld voor cliënten die langdurige ondersteuning ontvangen vanwege het blijvende karakter van deze ondersteuning.

Minder gebruik van dagbesteding

Hoewel er in 2024 meer ondersteuning werd gegeven door gemeenten op basis van de Wmo, was er een aantal Wmo-maatwerkvoorzieningen waarbij het aantal cliënten terugliep vergeleken met 2019. Zo kregen minder mensen dagbesteding (23 procent) en verblijf en opvang (24 procent), waar beschermd wonen onder valt.

====================

Voorwaarts met de Wmo in Leeuwarden

(Van een medewerker)

Er zijn nogal wat inwoners van de gemeente die een beroep doen op de Wmo. Het gaat om ‘maatschappelijke ondersteuning’ in diverse vormen. De gemeente bepaalt het beleid en voert het uit. De dienst Sociaal Domein verstrekt zo nu en dan een overzicht van de uitvoering.

Het beleid rond de Wmo in Leeuwarden is in een veel rustiger vaarwater terecht gekomen dan bijvoorbeeld dat rond de jeugdzorg. Daar is bij voortduring sprake van ernstige tekorten, calamiteiten, de ene jeugdagenda volgt de andere op, de behandelingen in de gemeenteraad worden – onder meer vanwege gebrek aan informatie van bijvoorbeeld de stichting Jeugdhulp – met regelmaat uitgesteld. Kortom, de grip op de jeugdzorg is ver te zoeken, ook voor de meest ijverige raadsleden.

Een wethouder kwam door de Wmo ten val

Bij de Wmo heerst rust aan het front. Dat is wel anders geweest. Wie herinnert zich niet de val van wethouder Herwil Van Gelder van GroenLinks – als bestuurlijk wonderkind binnengehaald uit Groningse contreien – in 2020. Groot politiek tumult. Van Gelder strandde vanwege de aanpak van het dossier Wmo, waar zich financiële problemen voordeden. Fractievoorzitter Lutz Jacobi van de PvdA speelde een belangrijke rol bij van Van Gelders val. Zij haakte later zelf ook af, omdat ze – naar eigen zeggen – in de gemeente zo weinig greep kreeg op het ambtelijk apparaat. Wel voert Jacobi nog steeds campagne tegen GroenLinks, wat niet verhindert dat GroenLinks en PvdA volgend jaar met een gezamenlijke lijst de verkiezingen ingaan. De Leeuwarder leden van beide partijen kozen daarvoor via een digitale raadpleging met ruime meerderheid.

Bijgaand een overzicht van de uitvoering van de Wmo aan de hand van de recente gemeentelijke rapportage.

Wmo voor wie niet op eigen kracht zelfredzaam is

De rapportage over de Wmo is van 6 mei 2025. In 12 pagina’s worden de raadsleden bijgepraat. Met de Wmo-middelen is een bedrag van € 50 miljoen per jaar gemoeid. Deze gelden zijn bestemd voor inwoners die niet ‘op eigen kracht zelfredzaam zijn’. Met de ondersteuning kan deze doelgroep toch ‘meedoen aan de samenleving’ en zo lang mogelijk zelfstandig thuis blijven wonen. Van de inwoners in de gemeente maakt 8% gebruik van de Wmo.

Hoe ziet het er concreet uit?

Taxivervoer

Het meest populair is het Wmo-taxivervoer. Bijna 4000 inwoners hebben een Wmo-taxipas, met Taxi Witteveen als aanbieder. Overigens loopt het aantal gebruikers sinds 2023 enigszins terug.

Hulp bij het huishouden

Favoriet is daarna de ‘hulp bij het huishouden’. Ruim 3600 inwoners krijgen deze hulp via Thuishulp het Friese Land of MIEP Huishoudservice (ZIN). Er zit enige stijging in het gebruik. Met als verklaring waarschijnlijk de toename van het aantal ouderen.

Er is op dit terrein – vanwege ‘de toenemende vergrijzing en het toekomstig tekort aan arbeidskrachten’ een pilot – met koosnaam Digirehab – gestart ter verbetering van de lichamelijke vitaliteit van cliënten. De medewerkers van de hulporganisaties moeten wat extra tijd steken in deze training – o.a. valtraining – maar geven aan dat zij hierdoor meer plezier in het werk kregen. Zo kan het dus ook. Meer werk, maar ook meer plezier.

Hulpmiddelen

Via de categorie Hulpmiddelen – onderverdeeld in Rolvoorziening, Vervoersvoorziening en Hulpmiddel in huis krijgen ruim 1700 inwoners assistentie. De organisatie ‘Welzorg’ leverde tot april j.l. de apparatuur. Na een aanbesteding is dat nu Kersten.

Trapliften

Trapliften komen ten goede aan ruim 500 inwoners. Geleidelijk neemt dit aantal per jaar wat toe. Nieuwe aanvragen lopen goeddeels via de gemeentelijke leverancier Handicare.

Basisondersteuning en aanvullende ondersteuning

De rapportage gaat verder in op de zogenaamde ‘basisondersteuning’ (uitvoering Amaryllis) en aanvullende ondersteuning (Windkracht058). Inwoners die hiervoor in aanmerking komen, worden ‘bediend met een ‘ondersteuningsplan’, met als top drie de ‘leefgebieden’ geestelijke gezondheid, dagelijkse activiteiten en meedoen en geld. Bij de basisondersteuning gaat het om 2718 deelnemers en bij de aanvullende ondersteuning om 725 (peildatum januari 2025).

Beschermd wonen

Onder de Wmo valt ook het ‘beschermd wonen’ – voor personen met bepaalde psychische problematiek, mogelijke verslavingsproblematiek, ernstige gedragsproblematiek en dergelijke. De inkoop hiervan gebeurt provinciaal door het Sociaal Domein Friesland (SDF), met Leeuwarden als centrumgemeente. In 2023 vielen 250 personen, afkomstig uit Leeuwarden onder het regiem Beschermd Wonen-WMO en in 2024 291.

Cliënten merendeels tevreden over de Wmo-ondersteuning

Een extern bureau – Magis – onderzocht de waardering van de cliënten van de lokale Wmo-voorzieningen. Het gemiddelde rapportcijfer was een 7,9. Een percentage van 38% waardeert de hulp met het cijfer 8. Toch is niet iedereen even tevreden: 7% geeft een onvoldoende. Maar de cijfers zijn goed te noemen.Van de zorgaanbieders krijgt de Taxicentrale een 8,0, MIEP een 7,8 en Welzorg een 8,0. Thuiszorg Het Friese Land noteert de laagste score met een 7,6. Toch nog ruim voldoende.

Financiën

Zoals vermeld gaat er in de Wmo een bedrag van circa € 50 miljoen om. Dat is niet gering. Een financiële tabel leert dat er in 2024 sprake was van een uiteindelijk benodigd bedrag van € 51.875.180. In de begroting was uitgegaan van € 51.769.508. Dat resulteert dus in een beperkt tekort van € 105.672.

De bulk van de middelen, een bedrag van € 44.279.476, kwam terecht bij de ‘lumpsum huishoudelijke hulp, begeleiding en dagbesteding’. Voor het onderdeel ‘Wonen, rollen en vervoer’ was een bedrag van € 6.728.603 benodigd.