Bospaddenstoelen afgelopen 15 jaar met een vijfde afgenomen
(tekst: CBS)
Bospaddenstoelen afgelopen 15 jaar met een vijfde afgenomen
– Sinds 2010 steeds minder bospaddenstoelen, na eerdere toename vanaf midden jaren negentig.
– Vooral stikstofgevoelige ‘samenwerkers’ (ectomycorrhiza) nemen af na 2010.
– Paddenstoelen zijn goede graadmeters voor de gezondheid van bossen.
Sinds 2010 neemt de verspreiding van bospaddenstoelen af. Tussen halverwege de jaren negentig en 2010 was nog sprake van een toename. Van soorten die nauw samenwerken met bomen, en zo een belangrijke rol spelen in de gezondheid van bossen (zoals de vliegenzwam), nam de omvang van het verspreidingsgebied tussen 1994 en 2010 met ongeveer 80 procent toe. Maar deze soorten zijn de afgelopen vijftien jaar ook weer het hardst achteruitgegaan. Dat blijkt uit nieuwe berekeningen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van gegevens uit het meetnet bospaddenstoelen van Paddenstoelenonderzoek Nederland.
In dit meetnet, onderdeel van het Netwerk Ecologische Monitoring (NEM), worden 119 (van de ongeveer 1 600) soorten bospaddenstoelen geteld in bossen op zandgronden. Paddenstoelen zijn de vruchtlichamen van schimmels en komen voort uit schimmeldraden (mycelium) die groeien in de grond, tussen bladeren of in hout. Omdat paddenstoelen snel reageren op veranderende omstandigheden van milieu en klimaat, zijn het goede graadmeters voor de kwaliteit van hun leefomgeving. Hoe het met de paddenstoelen gaat zegt dan ook veel over de samenstelling en gezondheid van bossen.
In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw namen veel soorten bospaddenstoelen sterk af. Dit kwam door de uitstoot van stoffen (zwaveldioxide, ammoniak, stikstofoxiden) die het milieu (water en bodem) verzuren en vermesten [1]. Milieumaatregelen zorgden vervolgens voor een afname van de uitstoot van deze stoffen. Daardoor trad vanaf halverwege de jaren negentig tijdelijk herstel op van bospaddenstoelen, voornamelijk van stikstofgevoelige soorten.
Drie groepen bospaddenstoelen
Bospaddenstoelen hebben drie belangrijke taken in het bos en worden daarom ingedeeld in drie groepen: strooiselafbrekers, houtbewoners en samenwerkers.
De ‘strooiselafbrekers’ (saprotrofe soorten van de bosbodem), zoals de grote en kleine stinkzwam, breken dood plantenmateriaal af, zoals bladeren die op de bosbodem zijn gevallen. Deze groep paddenstoelen nam tussen 1994 en 2004 toe met gemiddeld 15 procent, maar nam tussen 2004 en 2024 af tot 85 procent van de verspreiding in 1994.
Houtbewoners stabiel na eerdere toename
Hout-parasitaire schimmels, zoals de pruikzwam en berkenzwam, leven ten koste van levende maar vaak al verzwakte of oude bomen en planten, en kunnen deze langzaam ziek maken en laten afsterven. Als een boom eenmaal dood is zijn er paddenstoelen die het dode hout afbreken, de zogenaamde hout-saprotrofe soorten. Deze twee groepen van ‘houtbewonende’ bospaddenstoelen (de parasieten en de saprotrofe soorten) namen tussen 1994 en 2010 toe met ruim 25 procent, maar namen daarna weer af tot ongeveer het niveau van 1994.
Samenwerkers van het bos
Samenwerkende schimmels (ectomycorrhiza), zoals de vliegenzwam en hanenkam (of cantharel), groeien om de fijne wortels van bomen heen en ruilen voedingsstoffen en water tegen suikers, die de boom met fotosynthese maakt. Deze schimmels bevorderen de groei van bomen, terwijl ze zelf ook voordeel hebben bij deze samenwerking (symbiose). Na een toename met ongeveer 80 procent tussen 1994 en 2010, nam deze groep daarna weer af. Toch lag de verspreiding van deze groep bospaddenstoelen in 2024 nog ongeveer 35 procent hoger dan in 1994.
Samenwerkers meest gevoelig voor veranderingen in milieu
De ‘samenwerkers’ (ectomycorrhiza-soorten) namen vanaf 1994 toe, onder meer door een daling van de stikstofuitstoot door de landbouw en door het grotendeels verdwijnen van zure regen. Binnen deze groep bospaddenstoelen zijn er twee groepen te onderscheiden: stikstofgevoelige (het merendeel van de soorten) en stikstoftolerante soorten. De stikstofgevoelige soorten namen met 136 procent toe tussen 1994 en 2010. Daarna vond geen verdere afname plaats van de neerslag van stikstof, en namen deze bospaddenstoelen weer sterk af (droge zomers speelden hierbij een rol). De verspreiding van stikstoftolerante ‘samenwerkers’ bleef in deze periode nagenoeg gelijk.
Meer berichten
- Omrop heeft hulp nodig en zoekt een inspirerende creatief-strategisch adviseur
- Hilde Tjeerdema (D66) is goednieuwsshow zat – We zijn in therapie
- Eerste openbare expositie Gerrit Benner. De Oersoep
- Verviervoudiging diefstal uit auto in Leeuwarden
- Dit is een tweedehands boekenwinkel en dat boek is net uit. Niemand heeft het nog zo waardeloos gevonden, dat die het meteen na aankoop bij ons gebracht heeft.
- Dan liever de lucht in! 160 jaar uitbreidingsplan Romein
- Minimalistische éénakter Drama mei deade dichters
- Overheid wijst werknemers in Friesland op pensioen bij baanwissel of minder werken
- Woninghuur stijgt gemiddeld met 4,4 procent
- Aanpak criminele families moet op de schop
- Bied jongeren tegengewicht aan online geldwereld
- Nederlands gas behoort tot duurste van Europa – 48 cent van elke euro naar de staat
- Expositie kunst van 24 wijkbewoners uit de Hollanderwijk
- Hond kost in hele leven ongeveer 20.000 euro: ruim driekwart Nederlanders schat dat lager in
- Levensmiddelenclub: suikerbelasting duur en complex, gezondheidswinst onduidelijk
- Jongeren kunnen ideeën indienen voor activiteiten, evenementen of ontmoetingsplekken die zij graag in hun omgeving zien
- Andries Gaastra van Batavus naar Koga Miyata – In Japan had ik de werkwijze en de mentaliteit van de bevolking en de ondernemers bestudeerd
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verleent 255.000 euro aan restauratie Bonifatiustoren
- 1 op de 4 Nederlanders verstopt spullen voor bezoek uit schaamte voor de eigen woning
- Omzet horeca groeit door hogere prijzen – In de horeca is het vertrouwen het op een na laagst van alle onderscheiden bedrijfstakken
- 5 nieuwe locaties voor versnelde bouw 30.000 huizen – Leeuwarden Middelsee-Spoordok (circa 6.000)
- Detailhandel zet bijna 3 procent meer om in juli
- Plichtsgetrouwe medewerker valt vaker uit als leidinggevende niet doorvraagt
- Economisch beeld minder negatief – Meer export, consumptie huishoudens en investeringen
- Freek van Tuinen: Ik heb altijd redelijk integer gehandeld en de waarheid nooit geweld aangedaan
- Naar wetenschappelijke bureaus wordt overduidelijk niet geluisterd – Afscheid van de 80-jarige Wiardi Beckman Stichting
- FNP stelt vragen over Vijverzathe Jelsum – We delen de zorgen die dorpsbelang Jelsum-Koarnjum heeft uitgesproken. Het rijksmonument Vijverzathe heeft onze aandacht
- SLIM zit wethouder achter de broek met Starterslening
- Toiletgebouw De Groene Ster vaker toegankelijk
- Bijna niemand weet dit: Brussel zoekt 100 jongeren met een mbo-diploma voor een traineeship bij de Europese Commissie
- We gaan slecht om met kwetsbare mensen
- Kopers en verkopers onvoldoende beschermd door vrijwillige makelaarsregels
- Aantal mensen met bijstand stijgt 3 jaar op rij, vooral onder jongeren
- Wij gaan er van uit dat u – als hoeder van de integriteit – in Tytsjerksteradiel orde op zaken stelt
- Opnieuw minder moorden, laagste aantal mannen vermoord in 30 jaar – Meeste in Rotterdam, minste in Friesland
- ‘Er is geen vrouw die deugt’ van Arthur Schopenhauer. Met dit boek en een glaasje wijn kom ik een eenzame zaterdagavond wel door, denk ik als ik naar huis loop.
- Boerenland- en kerkenpaden krijgen weer toekomst
- Experiment uit 1916 zet ruim een eeuw later ons denken over straatverlichting opnieuw op scherp
- Museum Dr8888 sterkste stijger Friese cultuurmerken – Bolwerk sterke daler
- Niko Hazelhoff: Ik spaar zelf geen postzegels. Ik spaar belastingzegels
