Tom van Mourik: Margreeth de Boer adviseerde coalitie PvdA, CDA en VVD

Liwwadders.nl sprak met Tom van Mourik, lijsttrekker VVD, over het nieuwe college van gedeputeerde staten van Friesland.

Hoe is het?

�Goed, maar wel teleurgesteld over de ontwikkelingen van de laatste weken natuurlijk. We hebben een goed verkiezingsresultaat gehaald, maar we komen niet in het nieuwe dagelijkse bestuur van de provincie en dat is jammer. De Friese VVD heeft procentueel beter dan landelijk gescoord met een winst van 3%, 41.000 Friezen stemden op ons. Als enige van de zittende partijen in Friesland wisten we een zetel winst te behalen.�

Hoe kon de VVD dan buiten de boot vallen?

�De band tussen CDA en PvdA is hier in het Friese gewoon nog te sterk. Komt bij dat de PvdA te kennen gaf een combinatie met CDA �n VVD niet te zien zitten in verband met de stemverhoudingen binnen het college. Toch leek het in het begin heel goed. Ik had telefonisch contact met Hans Konst van de PvdA toen hij op weg was naar de vergadering van zijn fractie. Margreeth de Boer had hem geadviseerd om door te gaan met een coalitie van PvdA, CDA en VVD. Konst vertelde mij dat hij met dat advies de fractie in zou gaan. Ik vroeg hem om contact op te nemen als er een kink in de kabel zou komen. De volgende dag kwam hij met het verhaal dat CDA en VVD gezamenlijk, niet acceptabel was voor zijn fractie. Die zouden teveel de overhand hebben in een nieuw college. Dat was een kleine week voor de bijeenkomst op woensdagavond waarin werd meegedeeld dat vier partijen de verdere verkenning zouden doen.�

Wat vind je van de combinatie die nu uit de bus is gekomen.

�Ik had het graag anders gezien, dat zal iedereen wel snappen. Nu GroenLinks er bij weg is gevallen wordt de dunheid heel erg zichtbaar. Ik vond het afhaken wel een logische stap van GroenLinks. Je moet akkoord gaan met alle afspraken en mag geen gedeputeerde leveren. Als bonus mochten ze aanschuiven bij de 11 koppige fractie van de PvdA, om hun mening te geven. Dat is geen serieus aanbod en je moet welhaast een gaatje in je hoofd hebben om zo�n aanbod te durven doen.�

�In andere provincies zijn ze veel verfrissender en minder vooringenomen te werk gegaan. In Utrecht leveren VVD, met 11 zetels, CDA met 6, D66 met 5 en GroenLinks met 4 zetels, elk ��n gedeputeerde waarbij er teruggegaan wordt van 6 naar 4 gedeputeerden. Je moet je dan realiseren dat Utrecht twee maal zo veel inwoners heeft als Frysl�n. Ik denk dat er landelijk zo�n tien gedeputeerden minder aan de start zullen verschijnen dan vier jaar geleden. In Frysl�n verschijnt daarentegen dezelfde ploeg aan de start waarbij Piet Adema is vervangen door Johannes Kramer.�

Dus 5 gedeputeerden?

�Ja, dat verwacht ik wel. Het CDA zal inhoudelijk met heel veel zaken akkoord gaan, maar zij zullen staan op twee gedeputeerden. Met de stem van de CdK meegerekend hebben ze dan trouwens nog steeds de meerderheid binnen Gedeputeerde Staten, dat is dan wel weer grappig. Voor mij heeft het CDA dan de onderhandelingen gewonnen.�

Wat had jij graag gezien?

�Het liefst PvdA, CDA en VVD met vier gedeputeerden. Deze combinatie met de FNP met een gedeputeerde meer was ook goed geweest. Een combinatie met 29 zetels in de staten heeft body en kan een stootje hebben. Dat is ook nodig want er komen moeilijke keuzes aan.�

�Toen GroenLinks af dreigde te haken en de vraag op tafel zou komen of de drie resterende drie partijen door zouden gaan, heb ik Margreeth de Boer nog een alternatief aan de hand gedaan, waarmee ik rekening hield met de fobie van de PvdA voor de combinatie CDA en VVD. Een onderdeel daarvan was de suggestie om D66 en GroenLinks die beide niet veel zetels hebben, gezamenlijk ��n gedeputeerde te laten leveren. Je had dan een fris en progressief college gekregen en dat had ik leuk gevonden. Je had eventueel ook voor ��n van deze twee partijen kunnen kiezen met een halve gedeputeerde. De VVD had dat prima aangedurfd, je ziet dat elders in het land ook.�

Niks mee gedaan.

�Klopt, jammer. Wat nu gebeurt, is teveel een echo uit het verleden, verouderd links rechts denken, en zelfs rancune als ik zo�n Bertus Mulder als voorzitter van de PvdA dingen hoor roepen. Ik heb het trouwens uitgepraat met Hans Konst, nadat hij zich in de Leeuwarder Courant van zijn eigen voorzitter had gedistantieerd. Dit soort gedoe helpt niemand. We zitten in een moeilijke tijd en we moeten vooruit.�

Met de VVD in de oppositie.

�Ja, we gaan een boeiende tijd tegemoet. Er zit nu een coalitie met ongeveer 50% van de stemmen en dat is flinterdun. De FNP heeft de komende jaren altijd de joker in handen, terwijl voor het eerst sinds eeuwen CDA en PvdA geen gezamenlijke meerderheid meer hebben. Dat zal wennen voor hen zijn en de druk op de FNP zal toenemen. Iedereen keek naar GroenLinks toen het in de onderhandelingen over de Centrale As ging, maar de positie van de FNP is net zo interessant. Ze hebben altijd veel kritiek gehad op dit project en nu zijn ze er verantwoordelijk voor. Als er in het coalitieakkoord geen sluitende afspraken staan met betrekking tot de Centrale As, dan is dat akkoord niet veel waard. Problemen worden dan doorgeschoven in plaats van uitonderhandeld. Je moet nu zeggen dat je, ook bij procedurele tegenslagen, het project overeind wilt houden en realiseren. Als dat niet gebeurt dan heeft het CDA het laten lopen.�

�Takendiscussie, zelfde verhaal. Er is de afgelopen maanden herhaaldelijk gezegd: dat regelen we bij de formatie. Als je daar nu geen uitspraken over doet en als het grote doorschuiven nu al begint, dan is dat voor Frysl�n een slechte zaak. Het laatste jaar is vaak gezegd dat er een ander akkoord moet komen dan vier jaar geleden. Laat het maar zien dan, compleet met een uitvoeringsprogramma en een financi�le paragraaf.�

Vier jaar lang rollebollend over straat?

�Ik hoop dat het meevalt, maar ik merk ook bij andere partijen wel dat de powerplay van de PvdA kwaad bloed heeft gezet. Dat had voor hetzelfde geld anders gekund. Ik vond het stuitend hoe Piet Adema werd afgeserveerd. Zo ga je niet om met iemand met wie je dag in, dag uit zit te vergaderen. Terugkomend op de vraag, er zit een goede oppositie en het is de kunst om gezamenlijke invalshoeken te vinden waar de hele oppositie zich in kan vinden. Dat is echt een leuke uitdaging. Er zijn legio mogelijkheden en daar gaan we eens met een frisse blik naar kijken.�

�Ik heb Margreeth de Boer nu twee keer horen zeggen, toen ze bevraagd werd op de smalle basis van de nieuwe coalitie: gelukkig is er ook bij de andere partijen veel verantwoordelijkheid voor het bestuur. Dat vind ik veel te gemakkelijk en dat heb ik ook tegen haar gezegd. Die andere partijen hebben niet gekozen voor zo�n wankele constructie en de eventuele gevolgen die dat kan hebben. Je legt met zo�n redenering bij voorbaat een claim bij andere partijen neer, je maakt hen in feite verantwoordelijk voor het slagen van dat wankele avontuur en dat kan natuurlijk niet. De drie partijen moeten het zelf doen en ze zullen de steun van de andere partijen keer op keer moeten verdienen. Dat is gewoon de realiteit voor de komende jaren.�