Opnieuw een paar fijne vragen voor Jouke de Vries en Caspar van den Berg

Oranje Bierhuis 26 juni a.s.

(Van onze afdeling research)

Een recent artikel op Liwwadders over het optreden van de twee hooggeleerden Jouke de Vries en Caspar van den Berg onder leiding van gastheer Asing Walthaus, in het Oranje Bierhuis trok de aandacht.

De gestelde vragen sloegen in als een bom.

Om het momentum te behouden een klein vervolg.

Opkomstpercentage 40% en de houding van burgemeester Crone

Bij de laatste twee verkiezingen in de gemeente Leeuwarden bedroeg het opkomstpercentage een bedroevende 40%. Wat de gemeente en de politieke partijen, na het voorlaatste echec deden, om hier verbetering in aan te brengen, is nooit duidelijk uitgelegd. Kort voor de laatste verkiezingen deed burgemeester Crone in de raad de uitspraak dat het allemaal niet zo erg was. De niet-kiezers ‘mandateerden’ volgens hem degenen die nog wel de gang naar de stembus maken. Een bevreemdende uitspraak.

Vraag aan Jouke de Vries en Caspar Van den Berg: Wat vindt u hiervan, en is er in de wetenschap een onderbouwing voor een dergelijke stellingname te vinden?

Of is het zo dat de burgemeester liever de ogen sluit voor het onvermogen van hem en zijn mede-bestuurders om de kiezers naar de stembus te krijgen?

De in Leeuwarden geboren emeritus hoogleraar Meindert Fennema, voor Groen Links optredend als politicus, wijdde onlangs een beschouwing aan de lage opkomstcijfers bij de gemeentelijke verkiezingen. Fennema deed het voorstel om de raadszetels, bij lage opkomstcijfers, niet allemaal in te laten nemen door de deelnemende partijen. Bij bijvoorbeeld een opkomst van 40% zou 60% van de zetels vrij moeten vallen, en via andere formules verdeeld kunnen worden.

Wat vinden onze sprekers hiervan?

Lippendienst en bypasses

Zaterdag verraste Martin Sommer in de Volkskrant met een boeiende bijdrage. “Standenstaat, oud en nieuw” – luidde de titel.

Enkele citaten:

“De positie van de Tweede Kamer is danig afgezakt. Regeringsfracties hobbelen als schapen achter het kabinet aan. …. Minister Plasterk schreef een paar jaar geleden in zijn nota over de ’doe-democratie’ dat besluitvorming niet ‘via de omweg van een volksvertegenwoordiging’ hoefde te lopen. Plasterk is vertrokken maar die omweg zit me als een graat in de keel.”

“Er is veel lippendienst aan de kloof en de sores van lager opgeleiden. En tegelijk wordt er driftig aan bypasses gesleuteld om de volksvertegenwoordiging te omzeilen.” Sommer vertelt hierbij hoe de hoogleraar Staatsrecht Wim Voermans drie jaar geleden in opdracht van de VNG een onderzoek deed naar de crisis in de gemeenteraad. Die commissie ontdekte dat het probleem niet zozeer zat bij de gemeenteraad, maar bij het gemeentebestuur (burgemeester en wethouders) dat zich steeds meer van de raad afkeerde. De VNG, vooral de club van burgemeester en wethouders, vond dit geen wenselijk resultaat van het onderzoek en manoeuvreerde Voermans op een zijspoor. Er werd een tweede commissie ingesteld die opschreef dat de gemeenteraad in doodsnood verkeerde, waardoor het professionele bestuur van b. en w. in gevaar kwam. “Veel beter dan besturen met de raad was het om informele initiatieven te nemen, samen met geëngageerde burgers. Driemaal raden wie daarbij voordeel hadden, schrijft Voermans: de bestuurders van de middenpartijen die eindelijk met positieve mensen om de tafel zaten. En de hoogopgeleide participatie-elite die meedoet aan code oranje, G-1000, burgerjury’s en dergelijke, waarvan de gemene deler is dat ze onhelder tot stand komen, de raad passeren, en soms tonnen aan gemeenschapsgeld kunnen besteden”.

De stellingname van burgemeester Crone past in dit plaatje. De raadsverkiezingen en de vertegenwoordigers in de raad, dat doet er allemaal niet zoveel meer toe. Afschaffen is misschien nog wel het beste. Professionele bestuurders en experts gaan het samen bekijken en beslissen.

Zie hier in een notendop het onderwerp waar het 26 juni over zou moeten gaan. De ondermijning van de gemeentelijke democratie, waarvan de wetenschap de oorzaken eerst goed in beeld zou moeten brengen, voordat de wetenschap mee gaat praten over allerlei ‘’oplossingen”. Eerst maar eens helder uitgezocht welke krachten belang hebben bij deze ontwikkeling. In dit opzicht is het ook de vraag, of wetenschappers – zoals Jouke de Vries – zo dicht tegen de praktische politiek moeten aankruipen, als ze soms doen door bijvoorbeeld als informateur op te treden bij de vorming van colleges op gemeentelijk niveau.

Waar staan Jouke de Vries en Caspar van den Berg in dit debat? Asing gaat het ze vragen.

Lees ook: Vragen voor Jouke de Vries en Caspar van den Berg