Jan Pieter Verhoog: stop de verloedering rond het stadhuis

Jan Pieter Verhoog

Ook deze zomer weer prachtige verhalen opgediept uit ons archief; juni 2019

‘Het maken is mooi. Het creëren is mooi. Alle bouwperioden hebben andere kenmerken, dat maakt dit vak interessant.’ Jan Pieter Verhoog is aannemer van bijzondere bouwrestauraties. Een jaar lang verbouwde hij met zijn specialisten een kapitaal pand aan de Emmakade. Ook voor klussen in Amsterdam wordt hij ingehuurd. Een van de beroemde Zevenlandenhuizen in de Roemer Visscherstraat aan het Vondelpark werd aan zijn vakmanschap toevertrouwd. ‘Het restaureren van het pand Italië was een bijzondere klus voor bijzondere mensen.’

De bouwrestaurateur woont zelf ook in een bijzonder pand (dat eigendom is van de vereniging Hendrick de Keyzer) aan de Sint Jacobsstraat in het centrum van Leeuwarden. De vereniging zet zich in voor het behoud van architectonisch of historisch belangrijke gebouwen en hun interieur. Het pand in de Sint Jacobsstraat werd in 1928 door de vereniging aangekocht. De entree van het enorme pand, waar vroeger een drukker resideerde, is via het Maria Annastraatje te bereiken. Een straatje dat Verhoog met kunsthistorische ogen beschouwt. Als leek zou je zeggen dat het buurtje er fatsoenlijk bij ligt. Verhoog ziet dit anders. ‘Als je je er een beetje in verdiept, dan zie je de historische waarde van deze smalle straat. En dat die niet op waarde wordt geschat. Dan zie je ook dat deze straat en omgeving zijn verwaarloosd en dat je op eenvoudige wijze de allure kunt terugbrengen die past bij de geschiedenis.’ Verhoog vraagt zich af waarom dit niet gebeurt. In zijn ogen springt Leeuwarden onachtzaam om met haar cultuurgoed. Wat is er precies aan de hand? ‘Dit straatje is ooit een soort bedevaartsgang geweest naar de Nieuwe Toren die op het Klokplein in de Grote Hoogstraat stond. Als je dat als stadsbestuur beseft, dan zorg je voor een beter beeld dat gestoeld is op historische uitgangspunten. Dit kan veel beter.’

In de fraai – uiteraard passend bij de monumentale status van het gebouw – ingerichte werkruimte, voorzien van een schouw met daarop een tafereel van een Italiaanse gondelvaart, van Verhoog, ligt het boek Hofjes van Friesland opengeslagen op de bladzijden waar monumentenmannen Peter Karstkarel en Leo van der Laan het Ritske Boelemagasthuis beschrijven. Of eigenlijk gaat het om een politieke kwestie rond dit afgebroken gasthuis, dat tot in de jaren tachtig aan de Tweebaksmarkt hoek Droevendal, pal naast de Kanselarij stond. Verhoog is, evenals Karstkarel en Van der Laan, verbaasd dat een gasthuis met de hoogste monumentale status zomaar kon worden afgebroken. ‘Hoe kan dit?’, aldus Verhoog, die constateert dat er meer vreemde zaken op bouwgebied in de Friese provinciehoofdstad plaatsvinden. ‘Tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van de lokale PvdA in het Theehuis in Grou stond ik zonder dat ik dat wist naast wethouder Deinum. Ik geloof niet dat mijn opmerkingen over het gemeentelijke bouwbeleid in goede aarde vielen.’

Bouwen is nadenken over de toekomst. Nadenken over je bewoners. Goed bedenken hoe die in een prettige leefomgeving kunnen wonen. Hij wijst in dit verband maar weer eens op zijn kapitale woning – Verhoog bewoont het souterrain, de beletage en de eerste en tweede etage – en wat hij tegenkomt tijdens zijn bouwactiviteiten. ‘Nieuwbouw kent heel veel repeterend werk, dat is een geheel andere wereld dan waarin ik zit. Ik moet een ingewikkelde puzzel oplossen en dat maakt mijn werk interessant. Het liefst werk ik met collega-vakmensen. Sjouke Flisijn doet voor mij de sierstucwerken. Sijbe van Seijen van architectenbureau Broor Adema uit Dokkum ontwerpt. Dat zijn stuk voor stuk vakmensen die mij assisteren bij een opdracht om een pand in de originele staat terug te brengen.’

‘De boekhandelaar die in dit pand, dat dateert uit 1635, zat, kun je vergelijken met een ondernemer van het niveau van tech-ondernemers uit Silicon Valley, de regio ten zuiden van San Francisco van de hightech innovatie. De boekdrukker stond aan het begin van een revolutie. Hij toont deze revolutie in de ornamentiek van dit gebouw die nog altijd zichtbaar is. In de puibalk zie je facetten van het boekmakersvak. Later koopt een Leeuwarder burgemeester dit pand en die laat er snijwerk in aanbrengen. Dat is nog altijd aanwezig net als de fraai gemetselde kolommetjes. Dit pand is in de loop der jaren vaak verbouwd, maar altijd door opdrachtgevers met zorg voor de bouwgeschiedenis.’

Die zorg voor historie zou bij de gemeente Leeuwarden wel wat meer aandacht mogen krijgen, vindt Verhoog. Deze winter kwamen op zijn initiatief buurtgenoten in het Indonesische buurtrestaurant Club Satay bijeen om de verloedering in de buurt te bespreken. ‘Op de Voorstreek zie je veel misgaan. De middenstand verdwijnt. Bovenwoningen staan leeg. Er wordt nog altijd een oneigenlijke huur gevraagd. Op de Weaze is het kommer en kwel. Daar doet de gemeente helemaal niks aan. In deze omgeving van het Maria Annastraatje en Herenwaltje is het niet veel beter. Als men wil, kan het allemaal veel beter. Dat zie je aan de aanpak van de panden van Sint Anthoon van de voormalige sauna Westenberg in de Grote Kerkstraat en de Pijlsteeg. Hier is het: laat maar waaien. Ik, en mijn buren storen ons er mateloos aan wat hier gebeurt. Het uitgaanspubliek overtreedt een grens. We hebben hier twee sociëteiten en een coffeeshop. De coffeeshop is een afhaalpunt. Op fietsen, brommers en scooters en in auto’s schiet men met veel kabaal de straat in en uit. Alles gaat recht onder het raam door van onze bestuurders die in het stadhuis zitten. Als je de straat pand voor pand bekijkt, dan zie je de verloedering van onder meer het pand van Stenden waar de sociëteit gevestigd is. Ik help zelf ook wel een student met een ladder die zijn sleutels is verloren en niet in zijn pand kan komen, daar gaat het niet om. Maar er is een grens aan overlast. Je plaatst toch ook geen supermarkt aan het Herenwaltje? Waarom dan wel een druk beklante coffeeshop? Waarom kan zo’n afhaalpunt niet buiten de binnenstad worden gevestigd? Wat is de reden dat je dit hier vestigt? Vorig jaar hadden we overleg met een ambtenaar in sociëteit Wolwêze in het Auckemastraatje. We werden uitgenodigd voor een borrel. Die was nog niet ingeschonken of de ambtenaar was al weer vertrokken. Vanuit de gemeente wordt gezegd: er zijn geen klachten en er is geen overlast. Dat is gewoon niet waar. Het is kotsen, schreeuwen en vernielen.’

Volgens Verhoog moet de gemeente Leeuwarden ernst maken met woningbouwbeleid. ‘In de Baljeestraat worden bezemkasten verhuurd als studentenwoning. Die ruimten zijn zo achterlijk klein, het is onbehoorlijk dat hier niet op wordt toegezien. Sommige huurders slapen om en om omdat het er zo gehorig is. Dat voltrekt zich allemaal in een stad die zich wil profileren als studentenstad. In de ruimtes boven Tao kun je je kont niet keren.’ Verhoog vindt dat er een campus gebouwd moet worden voor studenten. ‘Dan haal je de druk op de binnenstad weg. Nu wordt de schaarste misbruikt en kijken de verantwoordelijken weg. Met alle gevolgen voor de binnenstadsbewoners die in veel gevallen gewoon ’s morgens weer vroeg op moeten. Met dit ‘beleid’ loopt de binnenstad leeg en dat is niet in het belang van de stad.’

+++++++++++

Jan Pieter Verhoog groeide op in een pastorie in Franeker. Tijdens zijn studie economie aan de Hogeschool voor Economische Studies (HES) in Amsterdam werkte hij als werkstudent bij aannemer Jurjens. ‘Daar heb ik redelijk veel geleerd. We werkten bijvoorbeeld aan het Paleis op de Dam en aan het Vrijheidsbeeld.’ De stage bij bouwgroothandel Regts in Franeker kwam goed van pas. Via Tzum, waar Verhoog een boerderij bewoonde, kwam hij met zijn zoon drie jaar geleden in Leeuwarden terecht.

foto: Simon van der Woude

bouwrestaurateur Jan Pieter Verhoog