Ambtenaren van de gemeente Leeuwarden moeten nog veel leren. In het programma van het College van B&W voor deze raadsperiode komt het woord innoveren voor. Volgens een ambtenaar in een stukje in de voorjaarsuitgave van de netwerkuniversiteit UCF is dat goed nieuws voor de kennisinstellingen in de stad: voor innoveren is kennis nodig. Kennelijk nog niet het WRR-rapport ‘Naar een lerende economie’ gelezen. In Nederland is kennis niet het probleem maar het valoriseren van die kennis, het verwerken van kennis in producten en diensten die bij bedrijven geld in het laatje brengen. Het gaat om het vinden van werkende verdienmodellen (business models).
In het meinummer van het Amerikaanse tijdschrift HBR stond vorig jaar een leukje stukje over “Lean start-up”, een andere kijk op een bedrijf starten. Traditioneel wordt eerst een bedrijfsplan geschreven, financiering gevonden en dan maar hopen dat alles naar wens verloopt. Zoniet, dan failliet. In de USA een plusje, hier een vette min. Dat moet anders kunnen. Bij lean start-up wordt het business model canvas ( http://www.businessmodelgeneration.com/canvas ) als een verzameling hypotheses beschouwd die in de praktijk getoetst moeten worden. Al doende kan dan een werkend verdienmodel worden gevonden tegen minder risico’s dan gebruikelijk.
Laat ik een voorbeeld nemen. Een paar jaar terug ontwikkelde een aanvankelijk Leeuwarder bedrijf een molen om water uit lucht te winnen. Gemakshalve door mij als waterwin(d)molen bestempeld. Het principe is dat van uw koelkast thuis: wieken drijven een compressor aan, lucht wordt gekoeld zodat het water in die lucht condenseert. Water uit lucht! Nu nog klanten die zo’n molen zouden willen kopen. Aanvankelijke doelgroep: mensen met een gebrek aan schoon, veilig drinkwater. Helaas, behalve schoon water hebben ze ook geen geld.
Ter voorbereiding de naam van het bedrijf in kwestie in een zoekmachine gestopt. Een proef met een waterwin(d)molen in Koeweit is succesvol verlopen. Dat is goed nieuws want ik heb altijd begrepen dat die molens in Leeuwarden gemaakt gaan worden. In Koeweit hebben ze wel geld om met deze molens bomen(!) te bewateren, elders zouden mensen dergelijke molens misschien wel willen hebben voor het verbouwen van gewassen terwijl dat nu niet kan vanwege onregelmatige aanvoer van regenwater.
Rudolf Diesel ontwierp de naar hem genoemde motor voor gebruik van plantaardige olie. Bij Wageningen University & Research (WUR) weten ze hoe je een moderne dieselmotor moet tunen voor gebruik van olie van Jatropha Curcas. De plant produceert giftige noten met veel olie, kan met weinig toe, geef het een beetje water en de olie spuit uit de grond. Elders in de wereld zou iemand aldus een lokale olieboer kunnen worden voor andere ondernemers die met waterwin(d)molens andere gewassen telen. De opbrengsten van de oogst moeten getransporteerd worden naar markten en (lucht)havens. In Koeweit hebben ze geld en olie, op veel andere plaatsen geen van beide. De kunst is om een lokale economie op gang te brengen.
Veel bedrijven in Nederland zien zichzelf als een leverancier van een product of dienst en zelden als een oplosser van een probleem van een (mogelijke) afnemer. Voor waterwin(d)molens zou weleens een grote afzetmarkt kunnen ontstaan wanneer de leverancier zichzelf ziet als een regisseur van een wat groter probleem.
Overigens gebeurt er op het gebied van lean start-up helemaal niets in Friesland. Kunnen de ambtenaren van de gemeente Leeuwarden daar even kennis van nemen? Het gaat om valorisatie van kennis, verdienmodellen.
