Nieuwe statenleden, nieuwe vragen naar de bekende weg. Het hoort nu eenmaal bij de functie van politicus om een beetje positief in het nieuws te komen en vragen stellen aan het college is een beproefd middel. Ook al zijn het vragen naar de bekende weg. Onlangs zag ik op een tweetal websites een berichtje voorbij komen waarin een statenlid aandacht vraagt voor de mogelijkheden van grasraffinage in Oenkerk. Daarbij werd gerefereerd aan een recent verschenen onderzoek over het perspectief van biobased economy voor Noord-Nederland. Ik ken het onderzoek niet, niet verbazingwekkend want volgens een nieuwsbericht op Greenlincs ( http://www.greenlincs.nl ) wordt het pas later dit jaar publiekelijk gemaakt. Geraffineerd pr-werk van dat statenlid.
Toen Leeuwarden nog een De Slegte kende kocht ik daar ooit het boek getiteld Duurzame Technologie, Ontwikkeling van een houdbare wereld. Het boek is uitgegeven in 2002 en verhaalt over een project waarbij gras wordt geraffineerd. Avebe in het Groningse Foxhol had bedacht dat je zoveel meer met gras kunt doen dan aan koeien voeren. Tussen de campagnes staat veel apparatuur ongebruikt, wellicht is het aardig om dan bermgras te verwerken voor voedingsdoeleinden. Gras bestaat overwegend uit water, net als andere biomassa waaronder hout, alsmede cellulose. Herkauwers zoals koeien, geiten en schapen hebben een magenstelsel waarmee de cellulose van het gras afgebroken kan worden tot eenvoudige suikers. Mensen, varkens en kippen zijn niet gebouwd om gras te verteren. Als de cellulose van het gras nu eens gescheiden kan worden van de rest dan zouden we met het grassap wellicht nutiige dingen kunnen doen. De oorspronkelijke opzet van Avebe bleek commercieel niet haalbaar, gras transporteren naar een centraal punt is een dure grap: je verplaatst overwegend water en de kosten verdien je niet terug.
Zes jaar geleden heb ik tijdens de Europa om de hoek Kijkdagen in Oenkerk een mobiele installatie bekeken waarmee de grasvezel werd gescheiden van het grassap. Je moet gras niet naar een installatie brengen, maar de installatie naar het gras. Dat had inmiddels iedereen wel geleerd. Daarna volgde nog een succesvolle proef met het samen laten klonteren van de nuttige voedingsstoffen zodat het ingedikte grassap aan varkens gevoerd kon worden. Daarna bleef het stil. Twee problemen staan succes in de weg. Ingedikt grassap kan niet concurreren met de soja die op grote schaal wordt ingevoerd uit Amerikaanse landen dat als voeding dient voor varkens. In een laboratorium kun je wel de verschillende nuttige voedingsstofjes in het grassap onderscheiden, maar het daadwerkelijk (kosteneffectief) scheiden van die stoffen is allesbehalve eenvoudig. Voor zover ik weet loopt er in Noord-Nederland geen enkel project gericht op het verder raffineren van grassap. Opmerkelijk, gelet op het feit dat grasraffinage al meer dan vijftien jaar potentie wordt toegedicht.
Geen idee wat het Friese College van Gedeputeerde Staten gaat antwoorden, slechts 1 oplossing maakt van grasraffinage een succes: een mobiele installatie die niet alleen het water met tal van nuttige stoffen scheidt van de vezel maar ook clusters eiwitten oplevert voor verdere verwerking door de reguliere industrie. Het ontwikkelen van een dergelijke installatie is een mooie uitdaging. Lukt het dan zijn er twee partijen die daar geld mee kunnen verdienen. Ten westen en oosten van Noord-Nederland zijn er veel gebieden met gras, de producent(en) kunnen veel installaties verkopen. Agrarische ondernemers en andere bezitters van gras kunnen daaraan alleen geld verdienen wanneer zo’n installatie waarde toevoegt, d.w.z. de nuttige stoffen in het grassap brengen geld in het laatje. Geld verdienen met biomassa vereist een geraffineerd verdienmodel, dat heeft dat statenlid met die geraffineerde pr nog niet helemaal begrepen.
Ik had natuurlijk op de Dag van de Bouw een bouwwerk in Leeuwarden kunnen bezoeken om de laatste bedrijvigheid te kunnen aanschouwen. Straks is de stad prima bereikbaar, leuk voor de forenzen die nog een baan aldaar hebben en de verdwaalde toerist in 2018. Volgens Stadsblad Liwwadders zullen die over het aanbod geen reden tot klagen hebben. Voor het overige ziet het er niet goed uit de komende jaren. Ooit waren gewone, spoor- en waterwegen nodig om handel te kunnen drijven. Vervolgens trad een periode aan die duurt tot op de dag van vandaag waarbij bestuurders en beleidsmakers dachten dat nog meer wegen als vanzelf leidt tot meer handel. Was het maar waar.
Wanneer over een tijdje alle aquaducten gereed zijn en alle toegangswegen zijn aangepakt dan vliegt de werkgelegenheid uit de grond, zo willen de politici ons doen geloven. Ik weet alleen niet waar. Zo’n tien jaar geleden zijn er een paar initiatieven ontplooid, een nieuw Fries museum op het Wilhelminaplen, Wetsus en serious gaming. Met de peperdure studio GameShip zijn we het schip ingegaan, de organisatie Game Academy die het lek boven water had moeten halen is wegens gebrek aan subsidies opgehouden te bestaan. Waarmee niet is gezegd dat serious gaming geen toekomst meer heeft. Serious gaming lijkt verdacht veel op de begintijd van ict: sterk ambachtelijk en daardoor duur. Zodra de sector een professionaliseringsslag heeft gemaakt kan het groeien. Niet alles meer vanaf nul maken zodat de productiekosten kunnen dalen en de effectiviteit van een spel vantevoren aannemelijk kunnen maken voor mogelijke opdrachtgevers. Geen idee hoe de actoren in het veld een en ander zien en nog minder in welke mate de gemeente Leeuwarden en de provincie hierin denken te participeren. Na het Wild-West gedoe van de eerste avonturiers blijft het een technologische ontwikkeling met werkgelegenheidsperspectief. Denk vooral niet aan honderden banen de komende jaren, maar aan kleinere aantallen.
Mensen die bekend zijn met het voormalige Atoglas-terrein in Leeuwarden zullen anno nu het gebied niet meer herkennen. Destijds veel gedoe omtrent het vertrek van het bedrijf vanwege het verlies aan arbeidsplaatsen. De omgeving is met het nieuwe gebouw voor Wetsus in ieder geval geweldig opgeknapt. Op dit moment ontstaat er maar mondjesmaat nieuwe bedrijvigheid rond watertechnologie en het eerste bestaande bedrijf dat doorgroeit naar meer dan tien werknemers moet nog gesignaleerd worden. Voor watertechnologie geldt hetzelfde als voor serious gaming: probeer maar eens een werkend verdienmodel te vinden. Overheden kunnen soms de helpende hand bieden door als zogeheten launching customer op te treden. Als het gaat om watertechnologie dan is het Friese waterschap opmerkelijk passief. Op dit moment heeft alleen HydroWashr de potentie in zich om door te groeien naar een heuse fabriek. Kortom, watertechnologie alleen gaat ons niet redden.
Sommige mensen hebben hoge verwachtingen van de Dairy Campus en vergeten dat de acquisitie een defensieve actie was. Als Wageningen University & Research (WUR) het onderzoek naar melkveehouderij wil concentreren en de keuze is: niks doen dan Lelystad, wel iets doen en dan Leeuwarden dan doe natuurlijk het laatste. Met een weloverwogen visie op de toekomst en een daaruit voortvloeiende strategie heeft het niet veel van doen. Alles wat de Dairy Campus oplevert is mooi meegenomen, ik verwacht er niks van. Dan zijn er kansrijke ontwikkelingen als 3D-printen, maar hebben we nog altijd geen FabLab en komt het mobiele FabLab van Friesland niet van de parkeerplaats, in ieder geval niet bij Friese bedrijven. Wie met eigen ogen de laatste bedrijvigheid had willen zien had beter een bouwproject kunnen bekijken. De komende jaren valt er weinig te beleven, maar gaat Stadsblad Liwwadders ons gelukkig vertellen waar we het beste ons verdriet kunnen verdrinken.
