Feddema: gemeente neemt Big Society niet serieus

(tekst: raadslid Wyb Feddema, Fier op Leeuwarden)

Big Society is geen etiketje

Big Society is totaalvisie

Big Society is geen etiketje of een stempel. Wat duidelijk moet zijn is, dat het gedachtegoed van Big Society, als een totaalvisie in elkaar sluit. De gemeenteraad van Leeuwarden heeft vorig jaar een motie aangenomen om te komen tot het verder ontwikkelen van die visie in het aanpakken, dus geen woorden maar daden. De pilot wijken, die al 2 jaar ervaringen opdeed met Big Society, Wielenpolle en Schepenbuurt, zouden zich kunnen door ontwikkelen in die bestaande visie, die zich kenmerkt “van onderop af”! Na bijna een jaar later ligt er nu een uitwerking van het college van B&W van die motie. Echter….in naam zie je Big Society, er staan wel elementen, die er aan doen denken. Maar de echte en werkelijke visie, die als basis zou moeten dienen is niet helder, nog beter gezegd, die ontbreekt. Er is geshopt, er zijn kreten opgeschreven….en een stempel opgezet, maar de logica is dat dit niet Big Society is, zoals verwacht had mogen worden. Onder deze inleiding en de kritiek kunt u het Leeuwarder model lezen.

Wat is het verschil?

De nu volgende punten van kritiek zijn samengesteld en opgeschreven door de echte experts in Big Society! De teleurstelling is dan ook groot. Misschien dat door geen juiste kennis van deze visie, kan het hiaat worden aangepast. Ik doe een poging. Hieronder volgen de kritische noten:

Essentiële onderdelen van Big Society en het Leeuwarder model!

Het recht om te weten:

Transparantie is een voorwaarde voor rekenschap. Data die de financiën, voortgang of resultaten van lokaal beleid betreffen zijn toegankelijk voor burgers. Lokale overheid en dienstverleners leggen verantwoording over de door hen aangeboden diensten af aan de lokale gemeenschap.

In het Leeuwarder model worden ‘openheid’ en ’transparantie’ alleen genoemd als het gaat om de verplichtingen van wijken. Van transparantie en het afleggen van rekenschap door overheid en dienstverleners zelf is in de hele notitie geen enkele sprake.

Het recht om te kiezen:

Burgers krijgen zeggenschap over lokaal beleid en over inhoud en financiering van diensten die henzelf betreffen. Bij het zoeken naar oplossingen voor sociale problemen is de lokale gemeenschap leidend. Publieke diensten worden open gesteld voor nieuwe leveranciers en wijkbewoners krijgen het recht om te kiezen tussen verschillende aanbieders. Innovatief ondernemerschap wordt aangemoedigd.

Het begrip ‘zeggenschap’, prominent in de oorspronkelijke Big Society-visie, wordt opmerkelijk genoeg niet een keer in de notitie genoemd. Daaruit valt af te leiden dat de experimentwijken geen enkele zeggenschap en keuzevrijheid krijgen als het gaat om lokale diensten die buiten de pilot vallen (individuele belangenbehartiging, zorg en hulpverlening). Ook bij diensten die worden overgenomen door de wijk is onduidelijk of er sprake is van echte zeggenschap en keuzevrijheid. Innovatief lokaal ondernemerschap wordt niet gestimuleerd.

Het recht om te concurreren:

Lokale sociale ondernemingen hebben het recht om lokale publieke diensten over te nemen als ze kunnen aantonen dat ze het beter kunnen. Zij krijgen niet alleen het recht om te concurreren, maar ook om diensten te innoveren en te diversifiëren.

De gemeente Leeuwarden geeft aan dat zij in principe bereid is om na te gaan of bepaalde diensten die de gemeente nu zelf uitvoert of uitbesteedt aan derden, kunnen worden overgedragen aan de wijken. De gemeente stelt echter dat het recht om te concurreren (als het gaat om diensten die door gemeente worden aangemerkt als individuele belangenbehartiging, zorg en hulpverlening) niet is toegestaan.

Big Society middelen:

In Groot-Brittannië heeft de overheid investeringskapitaal en werkkapitaal toegankelijk gemaakt voor lokale initiatieven en is. Door de inzet van instrumenten als impact measurement and social impact bonds wordt het mogelijk gemaakt om maatschappelijk durfkapitaal aan te trekken waarmee maatschappelijke initiatieven kunnen worden gefinancierd.

In de notitie wordt geen additioneel budget beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van de pilot. Gemeentelijke kosten komen ten laste van bestaande budgetten en organisatiekosten van de wijk moeten door de wijk zelf worden bekostigd. Van een werkelijke hervorming van subsidiebeleid of de mogelijkheid om nieuw investeringskapitaal aan te trekken, is geen enkele sprake.

De kleine overheid:

Big Society betekent een hervorming van de publieke dienstverlening. Daarvoor zijn acties vanuit de overheid nodig die een daadwerkelijke overheveling van macht en middelen van overheid naar burgers mogelijk maken, zoals het openbaar maken van data, het openstellen van tenders, het betrekken van wijkbewoners bij besluitvorming over lokaal beleid, het toegankelijk maken van investeringskapitaal voor lokale initiatieven en het wegnemen van onnodige restricties die de invloed van burgers verkleinen.

In Leeuwarden geeft de gemeente aan dat de burgers aan zet zijn, maar houdt zij zelf de regie. Zij zegt dat ze faciliteert, maar doet niets waar dat uit blijkt. Zij stelt geen middelen beschikbaar om de pilot te kunnen ontwikkelen en zij laat hervormingen achterwege (en zelfs onbesproken) die doorslaggevend zijn voor het succes van een Big Society-pilot.

middenstanders zakelijk