Didacticus en natuurkundige Elise Boltjes ontwikkelt met Technasium de Kubusschool

Didacticus en natuurkundige Elise Boltjes ontwikkelt met Technasium de Kubusschool

Elise Boltjes ontwikkelt de Kubusschool

�Techniek? ��Ik kan het niet, ik durf het niet en ik doe het niet�� �

�Ik kick als ik ingewikkelde natuurkundige principes aan basisschoolleerlingen kan verklaren aan de hand van sprekende voorbeelden. Dat ze het gevoel krijgen dat het klopt.� Natuurkundige Elise Boltjes, docent aan de pabo bij de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden, werkt momenteel aan een uniek plan om lessen techniek binnen de poorten van het basisonderwijs te krijgen. �Dit biedt grote voordelen aan de leerling, de leerkracht en het geeft een uitstekende aansluiting van het primaire naar het voortgezet onderwijs. Je leert voorbereidend wetenschappelijk denken.�

�Weet je wat ik heb ontdekt? Dat het leren begint op de basisschool.� In de kantine van de hogeschool kijken we verrast op van onze koffie. �Ik meen het serieus�, zo verklaart Elise Boltjes, in 2004 gepromoveerd op het vak didactiek, zich nader. �De leerlingen van groep ��n en twee van de basisschool zijn sprankelend, vrolijk en speels aan het leren. Heerlijk als je dat ziet. In groep drie verandert dat. Dan krijgen ze een tafel, een stoel en een schrift. En een methode. Vre-se-lijk. Wij maken veel te weinig gebruik van het gevoel. Dat is de belangrijkste intelligentie die je hebt.�

Allemaal naar de Vrije School?

�Nee. Ik kwam in contact met de Groninger Judith Lechner. Maar ze had mij ook al ontdekt, zo bleek. Samen met Boris Wanders bedacht Judith aan de keukentafel het Technasium-concept, een lesvorm waarbij de techniek weer een voorname plaats op het lesrooster van de middelbare school inneemt. Wat we nu ontwikkelen begint een stap eerder: op de basisschool. We willen wetenschap en techniek op de scholen een stevige plek geven. Van belang is dat experts van buiten de school worden binnengehaald en dat de leerkrachten het gehele proces begeleiden. De leerkrachten voelen zich hierbij veilig omdat de experts de inhoud leveren. Zij zijn de begeleiders van het totale proces. De leerlingen krijgen te maken met experimenteren, echt vanuit het doen. Neem als voorbeeld de kinderboerderij die hier op de campus staat. Daar komt een aap. Die aap moet zich goed voelen. De mensen op de boerderij moeten ermee leren omgaan en de kinderen moeten het beest accepteren. Dat kun je allemaal binnen het vak techniek onderzoeken en vervolgens plannen maken. Taal, rekenen, samenwerken, noem maar op: het komt allemaal langs. De aap moet een boom hebben. Hoe groot moet die zijn en wat voor boom moet het worden? In dit voorbeeld bestrijk ik aandachtsgebieden die op het door sommigen zo met angst omgeven terrein van de techniek liggen. Wij willen samen met de Stichting Technasium een format hiervoor ontwikkelen: de Kubusschool.�

�Hoe we dat gaan doen? Kijk, nu is het nog zo dat mijn vrouwelijke studentes bij het woord techniek zeggen: ��Dat kan ik niet, dat durf ik niet en dat doe ik niet.�� Ik vertel ze dat ik het vak van de andere kant benader. Ik ben gepromoveerd op een methode om een computer te laten denken als een mens. Dan zeg ik nu: je moet een mens ook laten denken als een mens. Hoe vind je die? Om te leren begin ik bij het antwoord en luidt bij mij de vraag: hoe kom je aan de oplossing? Dan krijg je een oplossingsrecept in de begrijpelijke taal van de leerling zelf. En dat beklijft. Dat werkt. Ik geef er vele lezingen over.�

Het verschil tussen jongens en meisjes bij het vak techniek is ook eenvoudig te verklaren, zo stelt Elise Boltjes. �Jongens hebben testosteron. Meisjes niet. Jongens hebben daardoor bravoure en meisjes geven meer toe aan hun onzekerheid. Haal je bij de jongens de testosteron weg, dan zijn ze even onzeker als de meisjes. Geef je de meisjes het antwoord van een probleem, dan geef je daarmee zekerheid waarmee ze zich goed voelen en dan kunnen ze vervolgens naar een oplossingsrecept toewerken waarmee ze een nieuw probleem kunnen oplossen. Precies de bedoeling in het onderwijs. En jongens vinden het ook prima om zo te leren.�

Binnenkort overlegt Boltjes in Den Haag over financiering van haar plan. �De bedoeling is dat alle noordelijke pabo�s hierachter gaan staan. Er is veel geld beschikbaar voor innovatie van het onderwijs en ook voor de wetenschap binnen het basisonderwijs, alleen nu wordt er weer gehamerd op taal en rekenen, terwijl dat in ons plan vanzelf meegaat. Het is veel handiger vanuit het doen te leren denken, waarbij je je intelligentie van je gevoel ook optimaal benut.�

Datum: Zondag, 5 Juni 2011