Potmargegebied onder druk – Piet Berndes: ‘Als je dat doet, komt er opstand’

Ook deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief, augustus 2014

Comité Groene Long strijdt voor behoud Potmargegebied

 ‘Als je dat doet, komt er opstand’

Sluipenderwijs verdwijnt het groen uit de stad. De druk om het groen vol te bouwen is groter geworden nu de gemeente heeft gekozen voor indikking van de bebouwing. De tuinderijen langs de Badweg zijn allang verleden tijd. Ook de Hempenserdijk leeft nauwelijks meer. Wie kent nog het Borniapark? Aan de Wissesdwinger staan twee nieuwe woongebouwen in het kijkgroen, in het Vijverpark wordt een woonpakhuis gebouwd, het groene gebied langs de Dammelaan versteent zelfs, het groen in de Arendstuin hing even aan een zijden draad. Dit mag niet gebeuren met het gebied rond de Potmarge, zo vindt de actiegroep De Groene Long.

Kanon 

‘’Kijk eens naar de Jansonidesweg. Die weg ligt als een kanon op onze wijk gericht.’’ De aanleg van de brede asfaltweg, komend vanaf de Aldlânsdijk en in het niets eindigend pal voor de Potmarge, was de aanleiding voor Piet Berndes om in actie te komen. We schrijven 1973. ‘’Een paar jaar later ben ik weer uit dat comité gestapt want ik dacht: het gevaar is afgewend. Mis dus.’’ Opnieuw moest deze getergde wijkbewoner in de benen komen. Samen met Gerard Fokkema, Oene Sijperda en Leendert Split is de strijdbijl weer ter hand genomen. Berndes somt de bedreigingen voor het Potmargegebied nog maar eens op: ‘’Atoglas, Comenius, Parkhove, het woonwagenkamp, de bebouwing van het terrein van confijterij Steensma en de inrichting van de oevers van de Potmarge.’’ Hij kijkt zelf ook even op van de inmiddels lange lijst.

Keukentafel

Vooral Atoglas levert zorgelijke blikken op aan de keukentafel. Dat de gemeente Leeuwarden zo met de problemen die het bedrijf omgeven ompankoekbakt vinden vele buurtbewoners onbegrijpelijk. ‘’Over dat bedrijf hier aan de rand van onze buurt, daar blijven we ons zorgen over maken. Wat gebeurt er met het bluswater wanneer er brand uitbreekt? Daar ga je dan met je mooie Blauwe Diamant (projectnaam van de schoonmaakoperatie van de grachten in de binnenstad). Kijk eens naar de brand van de Vredestein-fabrieken in Enschede, wat is daar een ellende achter vandaan gekomen. De gemeente zegt tegen ons dat Atoglas speciale bakken heeft geplaatst om dat bluswater op te vangen. Wij zijn niet meer zo goedgelovig. We laten nu het hoofd weg- en waterbouw van de Noordelijke Hogeschool uitzoeken wat er bij een brand zal gebeuren. Maar het is wel vreemd dat wíj dat moeten uitzoeken. Ik heb wel eens het idee dat men bij de gemeente denkt: laat de burgers de kooltjes maar uit het vuur halen.’’

Chalet

De gevaren rond Atoglas is niet het enige wat de buurt dwars zit. Hoe gaat het verder met de uitbreiding van scholengemeenschap Comenius? De buurt is de druk van de school op de wijk meer dan zat. Ook hier geldt wantrouwen over gemaakte afspraken en dat heeft een reden. De geloofwaardigheid van het (oude)schoolbestuur heeft behoorlijk ingeboet met de affaire rond het afgebroken chalet aan Achter de Hoven. Berndes heeft een geheugen als van een ijzeren pot. ‘’Dat die school, en dan vooral het bestuur van het voormalige Mariënburg, de voorloper van Comenius, het chalet aan Achter de Hoven heeft laten verkrotten, daar kan ik mij nu nog kwaad om maken. Het is schandalig hoe ze met dat prachtige gebouw zijn omgesprongen.’’

Steensma

Piet Berndes woont al 29 jaar aan Achter de Hoven. De oud-onderhoudsmonteur bij de Leeuwarder Onttinningsfabriek vindt het een mooie stek. In zijn voortuin prijken een paar forse bomen die neerkijken op zijn woning. ‘’Zij ze niet prachtig? Die heb ik zelf geplant, een meter hoog.’’ Van het Potmargegebied moet de gemeente gewoon afblijven, zo vindt hij. Hij vraagt zich af waarom de persleiding die nu met veel moeite onder het fietspad in het gebied is aangelegd niet op de bodem van de rivier gelegd kon worden. En waarom moet het terrein van Steensma aan de zuidoever zo dicht worden bebouwd? ‘’Die flats die daar gebouwd worden staan met de voeten in het water. We hebben gevraagd of dat niet anders kon. Mijn zoon, die in Schotland woont, liet een voorbeeld van een gebiedje bij een Schotse rivier zien hoe het ook kan. Dat gebeurt daar allemaal veel subtieler en zorgvuldiger. Waarom geen voetpad langs het water waar iedereen van kan genieten? We hebben plannen gemaakt en die gepresenteerd in Zalen Tivoli maar er wordt niet naar je geluisterd. Wie betaalt bepaalt.’’

Circus

Het rondtrekkend circus van wethouders heeft Berndes al vele malen aan zich voorbij zien komen. ‘’De wethouders Bilker en Den Oudsten stapten hier regelmatig door de buurt. Het was een perfecte ruime om vol te bouwen met huizen. Bilker vond het maar een rafelig gebiedje. Terwijl wij die rafeligheid nou juist zo charmant vinden. Wethouder Sluiter opperde om kaatsveld Het Plein te bebouwen. We hebben hem direct verteld: als je dat doet, komt er opstand.’’

Calculerende ambtenaren

Berndes beseft zich terdege dat de ambtenarij niet haar oren kan laten hangen naar iedere oprisping van de burgerij, maar laat deze dan niet de suggestie wekken dat de burger iets te vertellen heeft. Volgens Berndes hebben de burgers te vaak te maken met calculerende ambtenaren. Ambtenaren die een weging maken hoe zwaar het protest kan zijn en daarnaar handelen en vervolgens hun wethouder informeren. ‘’Ik lees nu dat boek van Gerard van Westerloo – Niet spreken met de bestuurder – en dan schrik je wel even van onze samenleving. Daar komen, naast trambestuurders, deskundigen aan het woord die er geen misverstand over laten bestaan dat onze democratie een farce is.’’ Volgens Berndes moet de gemeente Leeuwarden scherper kijken naar wat er onder de burgers leeft. ‘’Dat heeft men jaren verzuimd. Kijk eens goed naar deze buurt, de Vegelinwijk. De Mercedessen van de huisjesmelkers zagen we al jarenlang door de wijk rijden. Daar kun je dan zelf wel je verhaal bij bedenken. Die hebben goud verdiend door om de haverklap mensen uit hun woningen te zetten. Het gevolg was verkrotting en sociale problematiek. De gemeente heeft veel te lang gewacht met ingrijpen en heeft daardoor een mooie honderd jaar oude wijk – ik heb er zelf jaren gewoond – naar z’n ouwe moer geholpen. De gemeente is te veel bezig met dure objecten, maar dat mag niet ten koste gaan van de gewone burger.’’

Andries Veldman