Ahmeeeed Aboutaaaaleb, van patatverkoper tot staatssecretaris

Deze zomer enkele eerder op deze website gepubliceerde artikelen en columns. Deze keer Eric Hoekstra over een bezoek van Ahmed Aboutaleb aan Debatcentrum De Bres, februari 2008.

Aboutaleb in De Bres over Armoedebeleid

– Waar gaat het over, Ahmed? Over armoedig beleid?

– Nee, domme Fries, over armoedebeleid!

Alzo de eerste conversatie die ik (in mijn hoofd) met Aboutaleb voer, terwijl ik door de bittere kou naar De Bres fiets.

Mijn Plasterk-hoed heb ik thuisgelaten – dat zou te pijnlijk zijn voor Aboutaleb, die immers minister van onderwijs moest worden en slechts staatssecretarisje werd. Of minister van Integratie moest worden, maar dat ging naar Vogelaar – dus mijn molentjes en dwangbuisje heb ik ook maar thuisgelaten.

Er stopt een dienstauto: he, het is Adri Duivestein, all the way from Almere! Ja die heeft toch tijd zat.

Ik hoopte maar dat er meer mensen, en PvdA-ers, zouden komen dan toen met Paul Kalma. En inderdaad. Bomvolle zaal, gekkenhuis, mensen zitten zelfs op de grond. Ik pak zo’n beetje de laatste stoel die nog vrij is. Zo’n 120 man publiek, schat ik.

Wel mis ik alle vrolijke gezichten die ik bij het politiek caf� van de VVD heb gezien. Leeuwarden, staakt Uw verkokering! Voortaan alle partijleden op bezoek bij elkaars politieke caf�’s! Maar ze zouden niet in de zaal gepast hebben.

Het mooiste is, alle pvda-coryfee�n komen laat binnen – zijn vermoedelijk net samen met Aboutaleb uit eten geweest (waarom was ik niet uitgenodigd??). In elk geval: Lutz ‘Google=evil’ Jacobi moet op een tafel zitten, Ferd Crone ontrooft een ouder partijlid zijn koffiekrukje, Anita Andriessen kan ondanks smekende blikken mede-partijleden niet tot opstaan bewegen tot ze ergens achterin een plaatsje vindt, Hetty Haf komt met een stoel uit het magazijn aansjouwen, en Jan Atze Nicolai zit – dicht bij moeder aarde – op de grond.

De Marokkaanse Fries annex PvdA-voorzitter Tjerk Voigt kondigt de spreker aan: ladies and gentlemen, it’s Ahmeeeed Aboutaaaaaleb! Ahmed Aboutaleb gaat gekleed in een sjiek mediterraan pak, een wit overhemd en een mannelijke das. Kleding naar mijn hart, niks geen malle petjes. Dat is wel even wat anders dan al die grijsgrauwe dasloze jute- en hobbezakken die zijn gehoor en partijgenoten vormen!

Ach, mijn hart had Aboutaleb al gestolen door niet te reageren op de provocaties van Wilders, terwijl het tweede-kamer-vee elkaar ‘schande’-roepend nablaatte. Zoals Abou zelf zegt: ‘dingen laten is soms moeilijker dan dingen doen’.

Aboutaleb vertelt dat Ferd Crone hem gestrikt heeft voor deze lezing – waarmee onze burgervader zijn gemeente al dadelijk een goede dienst heeft bewezen.

Abou steekt van wal met een keiharde tirade tegen de sociale fraude. Ja, wat wil je – hij was wethouder van Amsterdam. Daar hebben ze de sociale fraude zo’n beetje uitgevonden. Er gaat een zucht van schrik door de zaal – enkele steuntrekkers verlaten via de zijdeur haastig de zaal.

Aboutaleb ontpopt zich als een echte havik. In Amsterdam zeiden ze: ‘het is toch links om uitkeringsfraude te gedogen’. Niks ervan! En Abou heeft gelijk, denk ik. Want fraude tast het vertrouwen van de mensen in rechtvaardigheid aan. Daarom is fraude van politici ook zo verwerpelijk en heeft de SP gelijk dat politici van hun geldverslaving moeten afkicken. Weg met al die commissariaten!

De boodschap van de staatssecretaris is duidelijk: geef mensen geen uitkering, geef ze een opleiding of geef ze werk! Niks zielig – kracht mobiliseren! Hij gebruikt zelfs het VVD-woord: ondernemersethos!

Zijn afkomst verloochent hij niet als hij de oude bijstand vergelijkt met een ‘zandmoeras’. Ik vraag me af, weet Aboutaleb wel dat Berbers eigenlijk de Friezen van Marokko zijn? En Friezen de Berbers van Nederland? Hij maakt zelfs een grapje dat hij wel een Fries paspoort wil hebben. Kom op, mensen, wie koopt er eentje bij de VVV en stuurt hem dat nog even na?

Hier en daar merk ik nog een Berber/Marokkaans spoortje in zijn taalgebruik: bijvoorbeeld in zijn woordvolgorde als hij zegt ‘om uit te voeren deze regeling’. Welk een scherpzinnigheid van mij. Tsja, je bent eminent taalkundige of je bent het niet.

Ahmed vertelt dat hij ervaringsexpert op het gebied van armoede is geweest. Hij heeft namelijk ook patat te Scheveningen verkocht aan Duitse toeristen. Van frietverkoper tot staatssecretaris: zo laat zijn carriere zich samenvatten. De Hollandse droom.

En hij zegt dat een werkloze die afgestudeerd is in de antropologie ook maar een baan als ober moet aanpakken – daar zal Margaret Mead blij mee zijn, om over collega H. maar te zwijgen.

Arrogant is ie zeker, op een manier die mij aanspreekt en waar anderen intrappen. Hij schept op dat ‘we’ het land met ‘ons’ gewicht in de afgelopen twee jaar stabiel hebben gemaakt. Nu, het gewicht van deze enigszins corpulente man is inderdaad aanzienlijk. Als hij even later afgeeft op het jongerenideaal van een ‘strak lijf’, denk ik ‘jij mag ook wel eens een sportschool van binnen zien’.

Maar zeer raak is zijn observatie dat Nederland (en trouwens geheel West-Europa) de ouderdom problematiseert, discrimineert. Waardoor werkgevers geen ouderen op banen aannemen. Al heb ik daar met mijn 24 jaren geen last van.

Ook komt hij (of is het zijn hulpje Marco Florijn) met het idee van een formulierenbrigade om mensen te helpen met burocratie. Nu moet ik even gapen. Dat deed de SP al in de jaren negentig. Ik kan het weten want ik zat toen bij die partij en heb in Leiden voor menig ongeletterde huursubsidieformulieren ingevuld en met gemeenteambtenaren gebeld.

Uit de zaal komt de opmerking dat jongeren een uitkering moeten hebben want anders vervallen ze tot criminaliteit. Abou pareert keihard: niks geen morele chantage, zo van ‘geef me een uitkering anders word ik crimineel’. Aan het werk, luiaard! En hij voegt eraan toe: als ze crimineel worden, bouw ik liever meer gevangenissen dan dat ik ze een uitkering geef. Hoor ik Wyb Feddema daar achter me applaudiseren?

Wat me echter negatief maakt is het besef, dat de PvdA de afgelopen twintig jaar meestal in de regering zat. De misstanden van nu zijn een rechtstreeks gevolg van PvdA-beleid van toen, met CDA of VVD. Om tactische redenen is Aboutaleb heel luchtig over de in het verleden gemaakte fouten.

Vanuit het panel steekt Denny Cornelisse (schuldhulpverlener) de gemeente Tietjerksteradeel een veer in het achterwerk, omdat hun schuldsaneringsbeleid veel effectiever is dan dat van andere gemeenten. Zulke gemeenten zouden een prijs of een beloning van het ministerie moeten krijgen. He, misschien mail ik de staatssecretaris wel met dit idee, want hij nodigt het publiek uit om hem of Marco Florijn (mflorijn@leeuwarden.nl) te mailen.

Wat een hardliner is hij! En de mensen met schulden? Eigen schuld dikke bult! Zelfs de schuldsaneerder valt onze staatssecretaris nu bij. En de oude socialisten in de zaal gaan erin mee. Zijn wij niet allen tot het kapitalisme bekeerd?

Ik kijk weemoedig naar de bos rode tulpen op de tafel van het pvda-panel – is een tulp niet een roos die de marktwerking heeft ondergaan? En een succesvol exportproduct is geworden? Ik weet genoeg: Aboutaleb = Rutte.

Niettemin heeft Aboutaleb een zeer krachtige indruk op me gemaakt. Jammer dat hij bij de verkeerde partij zit, anders achtte ik een Kabinet Aboutaleb I een zeer aantrekkelijke mogelijkheid.

Eric Hoekstra, ex-socialist te Leeuwarden