Nota na nota, maar de Leeuwarder coalitiepartijen gaan de armoede niet oplossen – VVD werkt ontnuchterend

Foto: A. Keikes

Ook in deze zomer weer enkele prachtige verhalen opgediept uit ons archief, januari 2022

Armoede 2022

(Van een medewerker)

Op 8 december keken we naar een bijeenkomst van de Leeuwarder gemeenteraad. Het ging over het armoedebeleid. Een ambtenaar hield een uitgebreide inleiding. Er volgden vragen van de raadsleden. Voorzitter Pim Astro (GroenLinks) joeg de boel aan. Er was weinig tijd. Petra Vlutters (ook GroenLinks) raakte er van in de war. “We wisten helemaal niet dat we per fractie maar twee vragen mochten stellen”. Daar stond tegenover dat in dit geval de wethouder bij deze “informatieve bijeenkomst“ ook mee mocht doen. Anders is dat niet zo. Prima natuurlijk, maar Pim Astro verzuimde uit te leggen waarom. Voor de hele bijeenkomst was een uur ingeruimd. Gezien het onderwerp – een hele nieuwe nota – natuurlijk veel te weinig tijd. Wie maakt toch de planning in de gemeenteraad?

De blaas van Pim Astro

Op 15 december ging het verder met de “fase van het debat”. Dan komt het politieke geschut – als het goed is. Er was opnieuw een uur beschikbaar. En opnieuw raakt iedereen nerveus van het tempo dat de heer Astro oplegde. Niet dat het veel hielp. Aan het eind van het uur constateerde Astro, midden in de beantwoording door wethouder Kuiken (PvdA): we redden het niet. Te weinig tijd. Wat te doen? Een warrige opiniepeiling – volgende week voorafgaand aan de besluitvorming verder gaan?, nu verder gaan?, de boel uitstellen tot in het nieuwe jaar? – onder de raadsleden leidde dit tot een krachtig besluit: volgende week gaan we verder. Bijzonder was de reden om niet ter plekke nog door te zetten: de voorzitter moest eerst zijn blaas ledigen en dan door naar de volgende vergadering. De wethouder wilde graag snel verder. Dan kon hij al in januari 2022 de boel echt op de rails zetten. Marcel Visser (VVD) vond dat de zaak niet geforceerd moest worden. Tenslotte waren er ook in maart a.s. nog verkiezingen.

Op 22 december zaten we weer klaar, maar wie schetst onze verbazing: de agendacommissie (wie zijn dat toch altijd?; kunnen die mensen ook eens met naam en toenaam worden vermeld?) had besloten de voortzetting toch uit te stellen tot januari 2022. 12 januari wordt de gedenkwaardige dag. Het moeilijke onderwerp – armoedebeleid – komt dan in combinatie met allerlei ‘losse flodders’ rond participatie (bijstand, boodschappen, vrijwilligerswerk) aan de orde. Wordt dit een ‘Leeuwarder Landdag’?

Er heerst nog al wat onvrede in de raad over de nieuwe, ambitieuze nota armoede. Dat werd in elk geval duidelijk in de discussie in december. De nota kreeg als titel “Samen Werken aan een armoedevrij Leeuwarden”. De helft bestaat uit fraaie foto’s en mooie schema’s. Sommige onderdelen zijn in geprinte vorm vrijwel onleesbaar. Gemeente: er zijn ook mensen met gebrekkige ogen.

Vervelend is – het staat met zoveel woorden verstopt in de nota – dat het doel ‘armoedevrij’ niet haalbaar is. De gemeente wil wel “de negatieve gevolgen van armoede beperken en schulden voorkomen”. De wethouder ging hier nog even op in: in het nieuwe landelijke regeerakkoord is weinig gedaan aan verhoging van het minimumloon. Dus blijven de problemen bestaan. “Wat wij doen”, zei de wethouder zelf, “is dus eigenlijk dweilen met de kraan open”. Goed om dit voor de toekomst te onthouden.

De raadsleden van PvdA en GroenLinks onderschreven het. CDA en D66 – in de lokale coalitie, maar ook landelijk aan het stuur – deden er het zwijgen toe. Je verwacht dan een stormachtig debat, maar zo gaat dat niet in de Leeuwarder raad.

Marcel Visser (VVD) verbaast zich

Wat ons betreft stal Marcel Visser, fractievoorzitter VVD, de show in het debat. Visser verbaasde zich – en anderen vergezelden hem – over het ontbreken van een goede evaluatie van de afgelopen periode. De laatste nota armoedebeleid dateert al van 2014. Daarin werden ook ambities geschetst. En veelbelovende projecten en ‘interventies’ aangekondigd. Wat ging er nu goed en wat niet? Met daarachter de bredere vraag: Leeuwarden staat al decennia in de top tien van de armoede-lijstjes. Wat staat in deze nieuwe nota aan voornemens die meer vertrouwen voor de toekomst geven?

De wethouder – zoals gezegd zit hij nog midden in de beantwoording – kwam er niet uit. De ambities zijn er, of het gaat werken? Er zijn andere accenten gezet. En meer ‘focus’. En er zal meer gemonitord worden. In plaats van een ‘klassieke’ evaluatie waren er ‘allerlei gesprekken’ gevoerd. Maar hoe geloofwaardig is dat? Op zulke momenten haken kijkers af.

De VVD scoorde goed op dit punt. Zo ook over een aangekondigd experiment met volledige kwijtschelding van schulden. Alleen het idee is eigenlijk nog maar op papier gezet. De voorwaarden zijn niet geformuleerd. En toch moet de raad maar instemmen. Met de verkiezingen voor de deur. Visser legde de vinger op een wonde plek.

Een tekort van € 2 miljoen

Opmerkelijk is dat de financiering van het armoedebeleid nogal gebrekkig is. Zelfs de PvdA was kritisch: alleen voor 2022 en 2023 is voldoende dekking, mede dankzij coronagelden. Jaarlijks is er zo’n € 10 miljoen voor het armoedebeleid beschikbaar, maar het zou 12 miljoen moeten zijn. Wat moet er na 2023 gebeuren? De wethouder wist het nog niet. Zijn ambtenaar opperde eerder dat het beleid in de komende twee jaar al zoveel succes zou kunnen hebben dat met minder geld kan worden volstaan. We kregen de indruk dat dat niet de bedoeling was van de PvdA.

Nynke Andringa doet weer mee

Nog nauwelijks toegelicht – misschien komt dit op 12 januari – is de “Moedige Dialoog”. Een nieuwe benaming voor het “Armoedepact”, dat blijkbaar onvoldoende functioneerde. Dat was ook een mooi onderwerp voor de evaluatie geweest. Deze “Moedige Dialoog” bestaat uit allerlei clubs en clubjes. Die kan de wethouder natuurlijk niet allemaal tegelijk aan tafel hebben. Er is daarom nu eerst een ‘kerngroep’ gevormd. Met als ‘usual suspects’ uiteraard Amaryllis en Humanitas. En – opvallend – de aanstelling van een ‘kwartiermaker’ in de persoon van Nynke Andringa. Ooit furore makend in de begindagen van Amaryllis en eventjes in de race als kandidaat-raadslid voor de PvdA. Teleurgesteld vertrokken, toen het bejubelde ‘erop af-beleid’ minder succesvol verliep dan Andringa had verwacht. Als de wethouder hierop ingaat kan hij meteen aan raadslid Niesink (CU) uitleggen waarom mensen in de schulden eerst naar Amaryllis moeten voor ze naar de Kredietbank mogen.

12 januari: het wordt voor ons allemaal genieten.