Hoe leuk is een poelier?

André Keikes (1957) is journalist, illustrator en beeldend kunstenaar. Hij bracht zijn vroege jeugd door aan de Nieuwestad in Leeuwarden, met opgang aan de Oude Lombardsteeg, boven de vroegere schoenwinkel van Hoogenbosch (later Dolcis en nu een deel van Van Haren). Hij werkte 35 jaar als redacteur van de Leeuwarder Courant.

André’s vader, H(enny) W. Keikes (1926-1985) werkte veertig jaar voor de Leeuwarder Courant, waarvan lange tijd als chef van de stadsredactie. In André’s beleving als kind kende zijn vader vrijwel iedereen in Leeuwarden, getuige de talloze mensen die hij groette op straat. Hij schreef vanaf 1960 tot medio 1972 onder de rubriekstitel ‘Och heden ja!’ wekelijks zijn destijds zeer geliefde krantenartikelen over oud-Leeuwarden, die later ook succesvol waren in boekvorm. Hij publiceerde verder boeken over de jeugd van Margaretha Geertruida Zelle (Mata Hari), de geschiedenis van De Harmonie en het Diaconessenhuis.

Deze verhalen schreef André onder meer op basis van zijn eigen herinneringen aan die tijd, met ‘Och Heden Ja’ in het achterhoofd. Het lag geruime tijd in een la, nadat André’s tweelingbroer Saco, met wie hij samen opgroeide in de beschreven periode, in 2011 plotseling overleed.

———————————————————————

Heropvoering Leeuwarden

Jean Baptiste Leopold van Leemputten

Naar de poelier

Hoe leuk is een poelier? In de Sint Jacobsstraat had je een bekende, poelier De Jong. Een kale, ietwat kille, grotendeels betegelde zaak met haken aan stangen langs de wand en open etalages, waarin je bijvoorbeeld eieren zag staan. Een zaak waar je als kind ietwat onrustig van werd, tenminste als je wist waar vlees vandaan komt. Maar velen, ook volwassenen, zaten er niet zo mee. In deze tijd vinden we alleen al de gedachte aan al die bloederige dierkarkassen minder te verdragen dan toen, al is er de laatste jaren ook weer een beweging opgekomen die het eten van wild verheerlijkt en het publiekelijk slachten en villen van dieren als ‘eerlijk en ambachtelijk’ probeert te verkopen.

Vlees halen de meesten van ons nu uit de supermarkt, in een kunststof bakje met doorzichtig folie er overheen en een uiterste houdbaarheidsdatum. Is het (te) goedkoop, dan spreken we van een kiloknaller en roept dat goedkope eten een bepaalde mate van schuldgevoel op. Sommigen hebben nergens last van, die vliegen ook rustig voor €1 in een wolk van CO2 naar Londen om er even te shoppen, maar een groeiende groep mensen denkt tegenwoordig toch wel eens na. Hoe moet dat verder, met steeds meer mensen op de wereld. Stel dat die ook alles willen wat wij ‘gewoon‘ vinden, kan de ozonlaag dat straks nog wel trekken? Wijlen prins Claus, die in 1966 met prinses Beatrix trouwde, sneed dat dilemma tijdens zijn leven vele malen aan. Het lijkt weinig te hebben geholpen. Maar de poelier in de St. Jacobsstraat is er niet meer, al zegt dat weinig over onze gezamenlijke vleesconsumptie.

Voor de mensen die niet zo weg waren van wild en gevogelte, omdat het te duur was of te onbekend, was er in die jaren altijd nog reform- en delicatessenzaak Ten Kampe op de Wirdumerdijk. Ja, doe maar eens luxe met een potje marmelade van een adellijk aandoend merk, helemaal geïmporteerd uit Londen of een mooie wijn of mosterd uit het zuidelijkste stukje Frankrijk. Ware delicatessen, waarvan je moeder meestal niet wist wat ze er precies mee moest. ‘Set ut eerst mar inne kast, dan siene we wel’. Maar reform was ook de voorloper van de natuurwinkels van nu, met ongeraffineerde producten, tarwekiemen en zemelen. De verkopers droegen witte jassen, want ze hadden een soort aura van deskundige, zoals ook de drogist, de apotheker en de opticien in hun (semi-)medische beroepen indruk maakten met die witte jas. In de Oude Oosterstraat zat nog zo’n winkel, Bloemsma, met al net zo’n witte jas-heer achter de toonbank. Dat moet Bloemsma zelf zijn geweest. En op de Wortelhaven bood Vivo-winkelier Nico Kruize ook reformproducten aan.

Toch waren zulke winkels commercieel slim bedacht, want status was ook toen niet onbelangrijk. Chocolade moest beslist van het juiste merk komen. Voor chocolade van De Heer haalde men zijn neus op, nee, het moest van Tjoklat of De Baronie zijn, of juist omgekeerd natuurlijk. Oma’s beweerden de verschillen te kunnen proeven, vertelden ze graag met een verzaligde glimlach. Zij waren het ook die geen margarine bliefden, maar slechts roomboter nuttigden.

Heropvoering Leeuwarden