We hebben van alles maar weten elkaar niet te vinden

(tekst: webblogger Wietse Elzinga)

Kruisbestuiving

April 23, 2014 by wietseelzinga

Friesland bungelt steevast onderaan allerlei innovatieranglijstjes samen met andere overwegend agrarische provincies als Drenthe en Zeeland. Of Friese bedrijven dat zelf als vervelend ervaren is mij nooit duidelijk geworden, regionale en lokale politici vinden het maar niks. Die vragen dan prompt om innovatiebeleid. Aangezien de meeste politici een (semi-)ambtelijke achtergrond hebben is dat een kwestie van ambtenaren vragen andere ambtenaren innovatiebeleid te formuleren voor het bedrijfsleven. Niet verrassend schiet zoiets niet op.

Ooit kocht ik voor een bescheiden bedrag het boekje ‘Bionica, leren van de natuur’, geschreven door een emeritus hoogleraar Bionica verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Op de achterflap valt ondermeer te lezen: De natuur is een oneindige bron van inspiratie want evolutie biedt voor alle mogelijke problemen een oplossing. Leuk om te lezen maar voor de meeste bedrijven te ingewikkeld om als bron voor innovatie te dienen. Onlangs was ik in de gelegenheid bij NHL Hogeschool een lezing bij te wonen over bionica. Een hoogleraar met pensioen gaat doorgaans iets anders doen, gelukkig is de leerstoel niet onbezet gebleven en heeft bionica in Noord-Nederland een vervolg gekregen.

Mijn vermoeden dat bionica te moeilijk is voor het meeste mkb werd bevestigd door de spreker van het Bionica Innovatie en Expertisecentrum ( http://www.bionicacentrum.nl ). Moeder Natuur kan in veel gevallen wel als voorbeeld dienen, je moet eerst zien te achterhalen op welke manier de natuur precies te werk gaat. Een vorm van reverse engineering, ook al is dat niet de juiste omschrijving: bij het ontwerp kwam er immers geen engineer aan te pas en dat maakt de werkwijze zo lastig te achterhalen. Pas wanneer je weet hoe een natuurlijk fenomeen werkt kun je een poging doen het te verbeteren. Planten zetten slechts vijf procent van het invallende zonlicht middels fotosynthese om in energie. Je zou denken:”Dat moet beter kunnen!” De natuur streeft echter niet naar maximaal maar naar optimaal. Als vijf procent conversie voldoende is voor handhaving van de soort in kwestie dan is dat voor de natuur voldoende. De natuur is met het achterliggende evolutiemechanisme veel meer een optimaliseringsmachine. Is het werkingsprincipe van een plant of dier in een bepaald habitat bekend dan kun je met computersoftware proberen een beter ontwerp te vinden. Zie onder het kopje Voorbeelden/Evolutionaire Strategie op genoemde website voor een nadere toelichting. Niet zelden heeft zo’n ontwerp een niet-alledaagse vorm en dan is het mooi wanneer je met een 3D-printer een prototype kunt maken.

Ik lees altijd met veel plezier de digitale nieuwsbrief van FryskLab, het mobiele FabLab (Fabrication Laboratory) van Friesland. Een FabLab op een vaste plek in Leeuwarden hoorde niet tot de mogelijkheden, het werd uiteindelijk een omgebouwde bibliobus. Elders vinden mensen dit een geweldig initiatief ook al is het in feite een tweede, maar wel mooie, keus oplossing. Nu weten (nog) maar weinig bedrijven dat we een mobiel FabLab hebben. Vermoedelijk kent FryskLab het bestaan van het bionicacentrum niet en weten Wetsus en de netwerkuniversiteit UCF niet van het bestaan van de anderen.

Dat is in een notendop het probleem: innovatie is deels een kwestie van kruisbestuiving, ware het niet dat we geen bijtjes hebben die de bloemetjes in de regio weten te vinden. We hebben van alles maar weten elkaar niet te vinden. Je zou verwachten dat een Kamer van Koophandel met een ondernemersplein dit soort dingen oppikt, jammer maar helaas doen die andere dingen. Geen idee wat overigens, derhalve geen kruisbestuiving en innovatie.