Friesland in de overgang met Jan Rotmans

(tekst: webblogger Wietse Elzinga

Friesland in de overgang

April 16, 2014

Toen Leeuwarden nog een bekende, niet meer bestaande, winkel voor tweedehands boeken kende, kocht ik daar ooit “Duurzame Technologie, Ontwikkeling van een houdbare wereld” (2002). In dat boek figureerde transitiegoeroe Jan Rotmans, een kleine tien jaar na aanschaf is hij binnenkort wederom te gast bij onze netwerkuniversiteit UCF. De eerste keer was een paar maanden geleden tijdens de Winterschool van UCF, de volgende keer is hij in Leeuwarden in het kader van de Summerschool ( http://ucf.nl/summerschool ).

In het genoemde boek ook een mooi verhaal over grasraffinage. Mensen van een zetmeelverwerkend bedrijf in het Groningse Foxhol hadden bedacht dat ze ongebruikte faciliteiten buiten de campagne wel konden gebruiken voor het raffineren van gras. Gras bestaat voor het grootste deel uit water en de rest is overwegend cellulose. Herkauwers als koeien, geiten en schapen kunnen die cellulose afbreken tot eenvoudige suikers, mensen, kippen en varkens zijn niet gebouwd om cellulose te verwerken. Kneus het gras zodat de cellulose wordt gescheiden van het grassap en verwerk dat laatste tot voeding voor varkens. Grasraffinage met het doel het gebruik van soja als veevoer te verminderen.

De eerste opzet was gedoemd te mislukken, gras transporteren betekent feitelijk water verplaatsen en die transportkosten verdien je nooit terug. Een mobiele installatie wellicht? Tijdens de kijkdagen ‘Europa om de hoek’ van een paar jaar geleden heb ik die gezien, het project werd aangestuurd vanuit het dorpje Oenkerk vlakbij Leeuwarden. Het principe werkt, maar of er nu daadwerkelijk varkens met grassap worden gevoerd heb ik nog niet weten te achterhalen. Ook wanneer het om technische of andere redenen niet blijkt te werken is het handig te weten wat de achtergronden daarvan zijn. Destijds een toptien-project in het kader van biobased economy, transities verlopen zelden van een leien dakje.  Goed dus dat we mister transitie himzelf (weer) op bezoek krijgen. De laatste keer was tijdens de Winterschool van UCF. Ik was in de gelegenheid bij de netwerkuniversiteit in de ‘schoolbankjes’ te zitten samen met tientallen masterstudenten vanuit alle delen van de wereld. Geweldige ervaring en gelet op de locatie, Stenden Hogeschool, een goed verzorgde catering. En een mooi verhaal van Jan Rotmans natuurlijk. Wie het nog nooit gehoord heeft volgt over een paar weken een herkansing. Vooral bestuurders en beleidsmakers die denken dat ze van achter hun bureau topdown beleid kunnen maken doen er verstandig aan zich aan te melden. Jan Rotmans is bekend met het fenomeen Complex Adaptive System (CAS), bij deze wat huiswerk.

Ook de organisatie belast met de uitvoering van Culturele Hoofdstad kan aanschuiven, die hebben naast een A-agenda met evenementen uit het bidbook een B-agenda met een aantal E-punten opgesteld als Ecology, Experience, Entrepreneurship, etc. Vooralsnog is onbekend hoe die agenda eruit gaat zien. Velen zagen in Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018 een voertuig voor vriendelijke verandering totdat de veranderagenda plotseling een B-agenda werd. Ik heb Jan Rotmans al een keer gehoord en ben er derhalve niet. Er zijn maximaal zestig plaatsen beschikbaar, dus haast u! Tijd voor transitie.