Investeren in technisch talent hard nodig om klimaatdoelen in Friesland te realiseren

Werkzaamheden-Naauw-4-KP

(tekst: persbericht)

Investeren in technisch talent hard nodig om klimaatdoelen in Friesland te realiseren
 
Het aantal WW-uitkeringen in Friesland nam in juli toe. Voor technische beroepen blijven de personeelstekorten groot. De vraag naar vakmensen neemt de komende jaren nog verder toe door maatschappelijke opgaven, zoals de uitvoering van het Klimaatakkoord. In Friesland staan ruim 2.900 vacatures open voor klimaatgerelateerde beroepen. Om voldoende technisch talent beschikbaar te krijgen en te houden, werken overheid, onderwijsinstellingen en werkgevers aan verschillende oplossingen. Er liggen onder andere kansen in het beter benutten van onbenut arbeidspotentieel, bijvoorbeeld door meer vrouwen te interesseren voor een loopbaan in de techniek.

Tekorten aan technici houden aan

De spanning op de arbeidsmarkt in Friesland neemt iets af. Toch ervaren veel werkgevers nog altijd grote wervingsproblemen. Voor technische beroepen is de krapte zelfs groter dan gemiddeld. Eind eerste kwartaal 2026 stonden in Friesland tegenover iedere kortdurend werkzoekende ruim twee vacatures open. Voor technische beroepen (exclusief productiemedewerkers) lag deze verhouding op meer dan vier vacatures per werkzoekende. Binnen de technische beroepen met een (zeer) krappe arbeidsmarkt stonden in het eerste kwartaal van 2026 de meeste vacatures open voor machinemonteurs, ingenieurs (geen elektrotechniek), productiemachinebedieners, technici bouwkunde en natuur, loodgieters en pijpfitters, timmerlieden, productieleiders industrie en bouw en bouwarbeiders afbouw.

Klimaatopgave vergroot vraag naar technici

Dat de tekorten voorlopig niet verdwijnen, heeft onder meer te maken met de grote maatschappelijke opgaven waar Nederland voor staat. Zo vraagt de uitvoering van het Klimaatakkoord de komende jaren om veel extra personeel. Binnen de vijf klimaatsectoren – gebouwde omgeving, energiesysteem, industrie, mobiliteit en landbouw & landgebruik – zijn vooral technische vakmensen nodig. Ongeveer tweederde van alle benodigde beroepen om de klimaatmaatregelen uit voeren bestaat uit technici. Het gaat onder meer om elektriciens, installateurs, monteurs, loodgieters, timmerlieden, milieutechnologen en opzichters.

Voor alle vijf klimaatsectoren geldt dat de vraag naar personeel veel groter is dan het beschikbare aanbod. Dat speelt in alle regio’s van Nederland, ook in Friesland. Werkgevers concurreren daardoor steeds vaker om dezelfde vakmensen. In Friesland stonden aan het eind van het eerste kwartaal ruim 2.900 vacatures open voor klimaatgerelateerde beroepen, vooral in de techniek. Maar om verduurzamingsprojecten mogelijk te maken, zijn ook werkvoorbereiders, planners, beleidsadviseurs, ICT-specialisten en leidinggevenden onmisbaar. Zonder hen kunnen technici hun werk niet uitvoeren. Het gaat niet uitsluitend om banen binnen de klimaatsectoren zelf. Ook in andere sectoren is veel vraag naar dezelfde vakmensen.

Overheid zet in op (technisch) talent voor de toekomst

Om de arbeidsmarkt beter voor te bereiden op maatschappelijke en economische opgaven, presenteerde het kabinet in juli 2026 de Talentstrategie voor toekomstige welvaart. Daarin staat centraal dat Nederland zuiniger moet omgaan met beschikbaar talent en meer mensen de kans moet geven om hun vaardigheden in te zetten én te ontwikkelen. Het kabinet wil daarom – samen met onderwijsinstellingen, werkgevers en maatschappelijke organisaties – investeren in het aantrekken, opleiden en behouden van mensen voor beroepen die van groot belang zijn voor de toekomst. De strategie richt zich specifiek op vier domeinen: Digitalisering & AI, Veiligheid & weerbaarheid, Energie- & klimaattechnologie en Life sciences & biotechnologie. Juist binnen energie- en klimaattechnologie is de behoefte aan technisch talent groot. Door gerichter te investeren in onderwijs, om- en bijscholing en talentontwikkeling wil het kabinet zorgen voor voldoende mensen met de juiste kennis en vaardigheden. Daarnaast zet de strategie in op voldoende personeel voor onmisbare publieke voorzieningen zoals onderwijs, kinderopvang, zorg, het sociaal domein en woningbouw. Daarmee wordt niet alleen gewerkt aan economische groei, maar ook aan een arbeidsmarkt die beter aansluit op de maatschappelijke uitdagingen van de komende jaren.

Een mooi voorbeeld om aan deze vraag te kunnen voldoen komt van Marieke van der Heide, Werkgeversadviseur UWV: “Voor de energietransitie, de verduurzaming van woningen, emissievrije mobiliteit en toekomstbestendige landbouw zijn de komende jaren duizenden extra vakmensen nodig. Dat biedt kansen voor werkzoekenden en zij-instromers. Mede daarom werkt UWV onder andere samen met Etran. Zij bieden een omscholingstraject met baangarantie aan. Gedurende het hele jaar starten er opleidingstrajecten. De deelnemers kunnen na de opleiding aan de slag als energielabel adviseur.”

Vrouwen vormen een onbenut potentieel voor de techniek

Om de personeelstekorten terug te dringen, is het ook belangrijk om de vijver waaruit werkgevers vissen te vergroten. Dat betekent het beter benutten van groepen die in technische beroepen momenteel ondervertegenwoordigd zijn. Zo kent de arbeidsmarkt voor enkele beroepsklassen nog een sterke over- dan wel ondervertegenwoordiging naar geslacht. In de zorg en welzijn beroepen bestaat 79% van de werknemers uit vrouwen, het hoogste aandeel van alle beroepsklassen. In technische beroepen ligt het aandeel vrouwen met 17% juist het laagst. Hierdoor blijft een groot deel van het beschikbare talent onbenut.

Vrouwen enthousiast maken voor werken in de techniek en ICT stond al op de agenda van het vorige kabinet als onderdeel van het Actieplan Groene en Digitale banen. De afgelopen jaren is de belangstelling van vrouwen voor technische opleidingen al gegroeid. In het middelbaar beroepsonderwijs in Nederland volgden 9% meer vrouwen een opleiding in de richting techniek, industrie en bouwkunde in studiejaar 2025-2026 dan tien jaar eerder. Bij mannen bedroeg de groei in dezelfde periode 5%. In het hoger onderwijs is het verschil nog groter. Landelijk steeg het aantal vrouwelijke studenten in deze opleidingsrichting tussen studiejaar 2015-2016 en 2025-2026 met 48%, terwijl de groei onder mannen beperkt bleef tot 4%. Deze ontwikkeling biedt perspectief voor de toekomst, maar vraagt ook om een werkomgeving waarin iedereen zich welkom voelt.

Ruben de Gries, UWV Arbeidsmarktadviseur: “Om maatschappelijke uitdagingen zoals de energietransitie, woningbouw en verduurzaming aan te kunnen pakken, is technisch personeel onmisbaar. Achter iedere duurzame woning, warmtepomp of zonnepaneel staat een vakmens. Aan de andere kant zijn er nu al grote personeelstekorten in de techniek. Juist daarom is het belangrijk om te investeren in talentontwikkeling en meer mensen enthousiast te maken voor een toekomst in de techniek. Zo bouwen we aan een sterke arbeidsmarkt én aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen.”

In de UWV-publicatie ‘Werken aan een duurzame toekomst ’ is meer informatie te vinden over klimaatbanen.

Meer informatie over de arbeidsmarkt staat op Arbeidsmarktinformatie (uwv.nl).