Wim van der Veer – Van Hulsen zei: hang us wat spul op, juh!

Foto: Liwwadders Simon van der Woude

(Ook deze zomer weer prachtige verhalen opgediept uit ons rijke archief; oktober 2019)

Wim van der Veer

‘Van Hulsen zei: hang us wat spul op, juh!’

‘Aiko van Hulsen en moeke Faber hebben de kunsten in Friesland enorm gestimuleerd. Na een expositie bij galerie Van Hulsen begon ik te verkopen. Pim Regnery van hotel De Kroon was de eerste die een schilderij van mij kocht.’ Kunstenaar Wim van der Veer vierde onlangs zijn 80ste verjaardag en zijn 60ste jaar als kunstenaar met tentoonstellingen in het prestigieuze museum Belvédère in Oranjewoud en in de eveneens toonaangevende galerie De Vis in Harlingen. ‘Van Hulsen zei: hang us wat spul op, juh.’

Nog iedere morgen bestijgt Wim van der Veer de steile trap in zijn woning aan de Bildtsestraat naar zijn atelier om te werken aan landschappen en portretten. Inmiddels moet hij honderden landschappen op linnen (‘linnen van Van Beek uit Amsterdam, geen katoen, want dat trekt aan alle kanten’) hebben vastgelegd. Hij is daarmee ook kenner van het Friese landschap geworden. ‘Ja, dat landschap is wel veranderd. In de slootjes poerden we met een lange stok, waaraan we een draai gaven, salamanders naar boven. Die we daarna natuurlijk braaf weer terugzetten. Je ziet de salamanders niet meer en de slootjes staat amper water.’ Aly van der Veer: ‘Die sloten zitten nu vol met bruinig drab. Heel erg jammer.’

Iedere morgen is het schilderen geblazen op de zolder waar het atelier is gevestigd. Getooid met een door de jaren heen met verfspatten overladen schort, op zich al een kunstwerk, staat Van der Veer onder een fors bovenlicht te werken. Klassieke muziek op de transistorradio. ‘Vroeger ging ik met de verfkist achter op de fiets, samen met Auke de Vries, op pad. Dan zochten we een mooie locatie uit en zaten daar te werken.’ Aly van der Veer: ‘Tijdens de receptie van zijn tentoonstelling in het Fries Museum herkende hij je bijna niet meer.’ Wim van der Veer: ‘Hij moest inderdaad even goed kijken, zag wel iets bekends, maar moest even nadenken.’ In de middag is het tijd voor vertier. ‘Dan maken we een ritje met de Mitsubishi Space Star van Ali.’ Ali van der Veer: ‘Een leuk klein autootje. Dan gaan we naar de dijk.’ Wim van der Veer: ‘Laatst waren we bij de kunstwerken van Jan Ketelaar bij Holwerd.’ Aly van der Veer: ‘Ongelooflijk hoe het daar met het parkeren is geregeld. Daar heb ik een ingezonden stukje over geschreven en Wim’s naam eronder gezet.’

De kunstenaars Wim van der Veer, Auke de Vries, Jan Stroosma en Jerre Hakse werkten geruime tijd samen als decorateurs en etaleurs in het warenhuis Vroom en Dreesmann op de Leeuwarder Nieuwestad. Na hun opleiding, Wim was opgeleid tot meubelmaker, aan de ambachtsschool in de Vredeman de Vriesstraat, ging het linea recta naar V&D, een tijd waar de meeste kunstenaars met genoegen op terugkijken. ‘Meester Dijkstra van de Maria Louisaschool adviseerde mijn ouders om mij in een kunstzinnige richting te sturen. Na zeven klassen lagere school wilde ik wel naar de academie in Groningen.’ Aly van der Veer: ‘Zijn ouders wilden er niks van weten. Als die jongen die kant op gaat komt hij op de kermis terecht of in de Haniasteeg, dat laatste was het oude mannentehuis.’ Het werd de ambachtsschool en hij moest er meubels leren maken. Daaraan heeft Van der Veer geen prettige herinneringen overgehouden: ‘Als ik nu nog hout moet zagen, ga ik bijna over mijn nek. Dan ruik ik nog die school. Vreselijk.’ Neef Thomas wees hem op de spreuk die boven de deur in de zijingang van de Wijbrand de Geeststraat stond gebeiteld: Wie slagen wil, die slagen kan. Neef Thomas is ingenieur wudden.’ Na V&D werkte Van der Veer nog enkele jaren bij het reclamebureau Hallema en Terpstra. ‘Daar werkten we aan illustratiemateriaal voor Koopmans Meelfabrieken en de LMI, de Leeuwarder Melkinrichting.’ Aly van der Veer: ‘Daar heb je Eppo Doeve nog ontmoet.’ Wim van der Veer: ‘Ja, dat was een grote naam in onze wereld.’

Bij Moeke Faber (koosnaam van mevrouw Trude Faber-Hornstra van de Fryske Kultuerried), een monument in de zestiger jaren van de vorige eeuw op cultuurterrein, bekwaamde Van der Veer zich in modeltekenen. ‘Moeke Faber had een modeltekenclub in het hoofdgebouw van de Prinsentuin, nu de Koperen Tuin. Met Anneke Fokma, de vrouw van Chris, regelden ze modellen die wij schilderden. Later verkasten we naar de woning van tekenaar en journalist Keikes, die boven een schoenenzaak aan de Nieuwestad woonde. Zijn zoontjes kwamen in pyjama wel eens kijken wat we aan het doen waren. Bij een opening bij Artimisia zei ik laatst tegen Aly: kijk die lange, dat is er een van Keikes.’

Na de eerste aankoop van hotelier Regnery ging het meteen goed met de verkopen. Vooral het grafisch werk ging grif van de hand. ‘Via Jentsje Popma was ik in het bezit gekomen van een etspers uit de collectie van Hendrik Werkman, de drukker van ‘De Ploeg’, de kunstenaarsvereniging uit Groningen. Ik kreeg de diepdrukpers om niet, op voorwaarde dat ik hem ook weer gratis zou weggeven. Hij staat nu in het Grafisch Museum in Groningen.’ Vooral in Den Haag werd veel werk van Van der Veer verkocht. ‘Via de kunstuitleen aan de Denneweg in Den Haag verkocht ik veel werk. Als ik ’s avonds na een rit naar Den Haag thuis kwam, ging soms alweer de telefoon, waren ze uitverkocht.’

Wim en Aly van der Veer bewonderen de schilders van de Bergense School en zijn ook liefhebber van de Belgische expressionisten zoals Permeke en Gustaaf de Smet. Het Stedelijk Museum in Amsterdam en Boijmans van Beuningen in Rotterdam zien ze nog altijd als toonaangevende musea in Nederland. Het artistieke klimaat van het moment in Friesland vinden ze nogal tam. ‘Ik herinner me nog de geweldige openingsfeesten in de kelder bij Van Hulsen. We zaten als jongens bij Eijgelaar van de Ossekop en als we wat te veel rumoer maakten zette hij ons eruit. Gingen we naar De Wynkûp van Roel. Later zaten we dinsdagmiddag met Seije van den Bosch aan de stamtafel van de Ossekop. Zette ik mijn fiets binnen op slot, kreeg ik commentaar van jonge Willem: as dat nog één keer doest, set ik dyn fyts búten.’

Andries Veldman

+++++++++++++++++++++++++++

Aly van der Veer is boos

‘Ja, ik ben echt boos op de Leeuwarder Courant. Wim is tachtig jaar geworden en zit zestig jaar in het vak, en wat denk je, een stuk in de krant? Niks. Vijf jaar geleden werd er ook niks gepubliceerd. Ik heb bij de redactie aan de bel getrokken en de hoofdredacteur een mail gestuurd. Hij zou het nog eens bekijken. De Leeuwarder Courant houdt niet meer van oude kunstenaars. Ze hebben liever jongeren die een paar streken op papier zetten.’

kunst Wim van der Veer