Henry de Boer had taart met slagroom verwacht. Hij kreeg een bezuiniging van 5 miljoen euro

Weer zo’n mooi zomers verhaal opgediept uit ons archief (februari 2018) – beeld Roelof van der Schaaf

‘Het was een volslagen verrassing’, zegt directeur Henry de Boer van welzijnsorganisatie Amaryllis. Het is niet niks om de helft van je budget te zien verdwijnen. Dat overkwam de piepjonge welzijnsorganisatie Amaryllis toen het nieuwe college van burgemeester van wethouders van Leeuwarden had besloten het budget te halveren. Amaryllis ging terug van 10 miljoen naar 5 miljoen euro per jaar. Ondanks deze tegenslag wil De Boer zijn organisatie geen mislukking noemen. Zelf komt hij in ieder geval als winnaar uit de bus. De Boer kocht zich in bij het Leeuwarder communicatiebureau MAS Outreach, waarmee hij al warme banden onderhield. Veel van De Boer’s communicatieve activiteiten (voor Kunstkade, Slieker en Amaryllis) waren ondergebracht bij MAS. Per1 april gaat De Boer structuur brengen in zijn nieuwe communicatiebedrijf.

Henry de Boer is afkomstig uit de bankensector. Toen zijn functie daar verviel, stortte hij zich in de wereld van de bemiddelaars. ‘Ik ben een verbinder’, vertelt hij aan de lange tafel in zijn kantoor aan de Doelestraat. Wethouder Isabelle Diks haalde hem binnen bij de gemeente. Zijn bureau So Practical werd ingehuurd om een alternatief voor het wegbezuinigde kunstencentrum Parnas op te tuigen. De Boer stond aan de basis van Uitkade, Kunstkade en Schoolkade.

Eenmaal als extern ingehuurde binnen de poort van de gemeente onder auspiciën van de ambtenaren Stella van Gent en Alice Mulder, kreeg De Boer andere klussen, zoals het optuigen van een geheel nieuwe welzijnsorganisatie. Niet niks voor de jonge ondernemer. ‘Op 1 maart 2014 werd ik directeur van een niet-bestaande organisatie. Hier kreeg ik te maken met 150 fte’ers en mijn doel was: hoe maak ik hier geen moloch van. Ik wilde een zo klein mogelijke staf en huurde in het begin allerlei zzp’ers in die ik daarna niet meer nodig had.’

Amaryllis (‘Samen doen wat nodig is’) werd aanvankelijk opgezet als coöperatie. De bedoeling was om alle bestaande partijen, zoals onder meer Jeugdzorg, GGZ, VNN, Fier, Reik en Het Friese Land, te verenigen onder de coöperatieve paraplu met als doel: minder overhead, meer werkkracht. Maar al snel werd dit model losgelaten. PvdA-wethouder Andries Ekhart, verantwoordelijk voor het sociaal domein in Leeuwarden, liet vrij plots aan de raad weten, in een soort bijzin, dat van de coöperatieve gedachte afgezien was. Raadsleden reageerden verbaasd en gelaten. De Boer over die bijzondere beleidswijziging: ‘Een coöperatie biedt geen zekerheid tot succes. Al doende leert men. De coöperatie heeft niet voldoende tijd gehad. Partijen zeiden: het is allemaal te veel.’ Eigenlijk had De Boer geen 10 miljoen van de gemeente willen ontvangen om Amaryllis te ontwikkelen, maar maar liefst 15 miljoen euro. ‘Aan het begin hadden we meer geld moeten hebben om het later weer te kunnen afbouwen.’

Volgens De Boer was het in de eerste periode van zijn organisatie ‘pompen of verzuipen.’ ‘Ik vind het nu eigenlijk te vroeg om opnieuw te reorganiseren. Als je vraagt of Amaryllis een succes is, dan wijs ik op het ontbreken van gegevens voor die periode. Er is geen zicht op de kosten van de eerstelijns zorg voor de periode Amaryllis.’ Hij ziet zijn organisatie als een start-up. ‘Die fase zijn we net voorbij.’ Al in 2016 werd duidelijk dat er tekorten dreigden. De Boer zegt het zo: ‘De omgang van de tekorten werden duidelijk. Er ontstond duidelijk een andere relatie met de gemeente.’ De tweede lijn vormt volgens De Boer het grootste probleem. ‘Er is veel te veel aanbod. De gemeente heeft relaties met 178 partijen.’

De kritiek binnen en buiten de organisatie nam toe. De medewerkers van de acht nieuwe wijkteams die overal in de stad en in de dorpen Stiens en Grou verschenen, met bijbehorende gebouwen, wisten niet waar ze aan toe waren. ‘Het bedenken van maatwerk is te doen, maar de uitvoering is problematisch. Je hebt met heel veel partijen te maken, wil je een oplossing voor het individu bewerkstelligen.’ Wachttijden namen toe. Soms kostte het meer dan twee maanden om een afspraak met een medewerker te maken. Medewerkers ontvluchtten de organisatie en zochten hun heil elders. Sommigen hoopten door in dienst te treden bij particuliere uitzendbureaus via een U-bocht opnieuw aan werk te komen binnen de gemeente. Boegbeeld Nynke Andringa werkt momenteel in Veendam, Astrid de Bue is vertrokken en het afscheidsfeest van Alice Mulder is deze week op het stadhuis gevierd. In een evaluatierapport, opgesteld door het Amsterdamse adviesbureau Radar, over het project Kracht van Leeuwarden staat dat Amaryllis traag was.

De gemeente Leeuwarden verkondigde vanaf de start dat alles op koers lag en probeerde goede sier te maken met de nieuwe welzijnsorganisatie. De Boer: ‘Vandaag werd ik nog gebeld uit Deventer.’ In publicaties wordt koploper Amaryllis als voorbeeld aangehaald voor andere gemeenten. En dan nu opnieuw reorganiseren en fors bezuinigen. Daarnaast was er het fenomeen Big Society, overgewaaid uit Londen en nóg dichter bij de burgers. Het fenomeen blijkt zich voor het officiële welzijnsdomein te ontwikkelen als onaangename concurrent. Want brutaal in aanpak, filosofisch en ideeënrijk. Onder druk van de raad moet het college voorvrouw Bea Moed de kans geven haar project te ontwikkelen, maar de vlaggen op de ambtelijke burelen gaan niet in top. Tegenwerking is haar deel. In geheime bijeenkomsten worden de projecten van Moed bij de enkels afgezaagd. Volgens Moed wordt de raad niet goed geïnformeerd. ‘Stukken aan de raad worden achtergehouden.’ En zijn haar projecten zo veel minder succesvol dan de projecten van de reguliere welzijnsorganisaties?

Hoewel De Boer onaangenaam werd getroffen toen hij het bericht van de bezuiniging een dag voor de presentatie van het nieuwe collegeprogramma op de website van Liwwadders las (‘Een volslagen verrassing’), oogde hij tijdens een onlangs gehouden speeddate voor raadsleden ontspannen. Hij nam de (veel nieuwe) raadsleden mee in zijn wereld. De nieuwe situatie is roeien met de riemen die je hebt, vertelde hij daar. Het geld is er gewoon niet. Hij vertelde de raadsleden dat de doelen van zijn organisatie zijn gehaald. ‘Alle doelen die ik opgelegd heb gekregen zijn gehaald.’ Met 9600 huishoudens (16.000 personen) heeft Amaryllis in 2016 contact gehad, dat is vijftien procent van de bevolking. Volgens De Boer strookt dit percentage met de landelijke aanname van het aantal personen die op de een of andere manier in de problemen komen, al dan niet door de complexiteit van de maatschappij.

De doelen die De Boer’s Amaryllis moest halen zijn vooral geformuleerd rond het terugbrengen van de vraag naar zorg. Of de problemen daarmee weg zijn, is niet te zeggen. Hoe particulieren bij het uitblijven van zorg zich verder redden, daarop ontbreekt het zicht. ‘Per 31 december 2017 waren alle wachtlijsten weg. Hoe dat kan? We hebben extra geïnvesteerd in de toegang.’ Er ging een slot op de deur. ‘We hebben meer doorgevraagd wat er aan de hand was. Eerder bezuinigden we 1,2 miljoen euro op de wmo (Wet Maatschappelijke Ondersteuning), terwijl onze taakstelling 600.000 euro was.’

Met deze resultaten had De Boer eigenlijk taart met slagroom verwacht in plaats van een halvering van zijn budget. ‘Er was geen enkele aanleiding om aan te nemen dat deze bezuiniging eraan zat te komen. En nu? Ik denk dat vier van de acht wijkteams opgeheven zullen worden.’

Andries Veldman