Wethouder Tjeerdema, het sociaal domein en het onvermogen van de gemeenteraden

Foto: Liwwadders

(Van een correspondent)

In het vakblad Binnenlands Bestuur (30 augustus 2019) staat het weer eens scherp. In Hilversum heeft de rekenkamer een onderzoek gedaan naar de jeugdhulp. Het welbekende feit wordt nog eens bevestigd. Voor raadsleden is het moeilijk een goed beeld te krijgen van de cijfers in de jeugdhulp.

De financiering is ‘complex en niet inzichtelijk’. Het ontbreekt aan adequate managementinformatie, wat het maken van betrouwbare prognoses bemoeilijkt. Inkomen en uitgaven voor de jeugdhulp en WMO worden vaak niet apart in de administratie vastgelegd, waardoor het lastig is inzicht te krijgen in de cijfers van de jeugdhulp alleen. Daarnaast worden begrotingscijfers gedurende het jaar regelmatig aangepast en verandert de landelijke systematiek telkens.

De Hilversumse rekenkamer analyseert ook: in de eerste twee jaren (2015/2016) van de decentralisatie gaf de gemeente in totaal 2,8 miljoen minder uit dan de bijdrage die ze van het rijk kreeg. In 2017 werd opeens 1,5 miljoen meer uitgegeven dan begroot. Diverse factoren maken dat de gemeente in feite niet financieel kan sturen.

De raadsleden kunnen niet goed controleren, een taak die ze wel moeten uitoefenen.

Je hoort nergens dat een gemeenteraad zegt: we stoppen hiermee. Terwijl dat voor de hand zou liggen. De kiezers hebben de raadsleden er neer gezet om die controle naar behoren uit te oefenen. Ze blijken daartoe – door factoren buiten hen gelegen – niet in staat. Toch gaan ze door, alsof dat niet anders kan.

Het zou om een ander optreden vragen. Daarbij zijn brandbrieven, waarin gevraagd wordt om meer geld van de rijksoverheid, slagen in de lucht. De Gronings hoogleraar Elzinga herinnerde er aan, hoe de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) de individuele gemeenten met de decentralisaties in een onverantwoord avontuur stortte. Er heeft nog steeds niemand het boetekleed aangetrokken.

Komende woensdag komt de Leeuwarder raad weer eens in een zitting bijeen om enkele kwesties te bespreken. Aanleiding zijn moties, aangenomen door de raad van de gemeente Smallingerland, inzake de tekorten jeugdzorg en de werkwijze van het Sociaal Domein Friesland (SDF) (een samenwerkingsverband van gemeenten met name voor inkoop van zorg).

Een onderzoek begin dit jaar toonde aan dat dit Sociaal Domein Friesland de greep op de zorg goeddeels kwijt leek. Wat daar inmiddels aan is gedaan, blijft erg onduidelijk. Wethouder Tjeerdema (D66) van Leeuwarden, als centrumgemeente aanspreekbaar op het beleid van het SDF, blinkt tot op heden niet uit in het scheppen van helder inzicht.

De moties van Smallingerland brengen nu Leeuwarden in beweging. Een aantal raadsleden, waaronder partijgenoot Magré van D66, zegt in gesprek te willen met het SDF en betrokken wethouders om beter geïnformeerd te zijn. Ze wijzen op de forse coördinatiekosten (30% van het budget) binnen de jeugdzorg. En er zou teveel worden ingezet op structuur en werkprocessen/bedrijfsmatige issues ten koste van een eenvoudige structuur. De raadsleden vragen of het SDF op dit moment wel efficiënt genoeg werkt, en of de 18 wethouders wel voldoende ‘slagkracht’ hebben. Uitgenodigd als gasten zijn het SDF, het Jeugdexpertteam en “in een later stadium wethouder Hilde Tjeerdema”.

Dat laatste is eigenaardig. Het zou zinvol zijn te beginnen met wethouder Tjeerdema, als eerst-verantwoordelijke bestuurder.

Lees ook: Professor Elzinga vertelt het echte verhaal over begroting en bezuiniging

sociaal domein