Wat gaat Lutz doen?

Negentig procent van de kiesgerechtigden in Leeuwarden stemde vorige week niet op de Partij van de Arbeid. Van de kiezers die wel naar de stembus gingen (opkomst 40 procent) stemde slechts 1 op de 4 op deze partij. Via dit systeem behaalde de PvdA 11 van de 39 zetels en zodoende kan de PvdA in Leeuwarden aan de macht blijven. De partij, die slechts 10.000 van de 100.000 stemmen kreeg, is spekkoper.

Niemand is echt blij met het huidige kiessysteem. Nieuwe partijen met vernieuwende ideeën rammelen aan de poort. Maar de gevestigde politieke partijen, die al jarenlang aan het uitdieselen zijn, vonden het zo wel prima, alles werkt immers in hun voordeel. In Leeuwarden is het grote spel van wheelen en dealen inmiddels begonnen. De baantjescarrousel, die Pieter Hilhorst (de gevallen Amsterdamse PvdA-wethouder) nog niet zo lang geleden in Leeuwarden lijfelijk in herinnering bracht, is losgegaan. De verkiezingsbeloften kunnen weer in de tas.

Zo bekeken is het schadelijk voor de democratie dat dezelfde partijen al 70 jaar hier in Leeuwarden aan de macht zijn.

Welbeschouwd is Leeuwarden een stad van klein leed. We zijn al snel blij met een infrastructurele snelweg om Leeuwarden. Bij de opening van iedere tunnel of viaduct in die route was wel een verslaggever aanwezig om blije bestuurders vast te leggen. Het houdt hen mooi af van het echte onderzoekswerk, zullen de bestuurders gedacht hebben.

Leeuwarden is een stad waar bestuurders van culturele, maatschappelijke en educatieve instellingen zich zelden uitspreken over maatschappelijke kwesties. Het komt niet vaak voor dat ze over de schutting bij collega-bestuurders kijken om zich hardop af te vragen: wat is hier aan de hand, buurman? Ooit constateerde Leeuwardenkenner Hendrik ten Hoeve narrig dat die directeuren haastig om vijf uur de deur sloten om af te reizen naar hun villadorp. In de Leeuwarder cafés zul je ze nooit spontaan aantreffen. Ook in het Filmhuis zie je ze niet. Bij een debat zijn ze alleen aanwezig als het echt niet anders kan. Ooit weer iets van al die lectoren gehoord die de hogescholen met veel bombarie introduceren? Na hun pompeuze inauguratie vallen ze meteen stil.

Leeuwarden is een stad waar de elite zich muisstil houdt en op deze wijze indirect goedkeuring verleent aan het gevoerde beleid en het kiessysteem. Ze treffen elkaar op besloten bijeenkomsten en delen een schouderklopje uit aan degenen die ze volgende week even zullen bellen. Zelden schrijven de bestuurders en directies van deze instellingen ingezonden stukken in de krant. Ze worden hiertoe door de krant ook niet uitgenodigd, laat staan uitgedaagd om een pittig essay samen te stellen. Hebben ze zo weinig te melden? Ze komen alleen bij de regionale omroep opdraven als er iets verkocht moet worden, of een subsidie in gevaar dreigt te komen en dan zitten ze er ook nog met tegenzin of sturen een vervanger. Voor de bühne willen ze nog wel eens roepen dat er ‘iets’ moet worden georganiseerd tegen de krimp, wetende dat hun eigen kroost carrière maakt buiten onze regionen. Het is zelfgenoegzaamheid troef, van deze elite valt weinig te verwachten.

Leeuwarden is een stad van het magere idee. Misschien zijn er in oorsprong genoeg goede ideeën. Maar dan volgt het traject van besluitvorming en moeten zo veel personen er hun plasje over doen dat er sprake is van ernstige verdunning. Een echt goed idee wordt doorgaans snel van tafel geplast, want er zit curieus genoeg altijd wel één persoon bij met een grote managersmond die zegt dat dit écht zo niet kan en dat hij wel iets beters weet. Vervolgens gaat hij met de scherven aan de haal.

Leeuwarden is een stad van projectjes. Van Inqubator tot Inclusieve Stad haken we modieus aan bij wat iemand in vaagtaal (want hip) ergens in het land eens heeft geroepen. Wat het allemaal oplevert, is van minder belang. Zo’n project kan jarenlang doorgaan zonder dat ook maar iemand er een vraag over stelt. Het is weinigen gegeven om een jaarverslag te doorzien. Het verslag wordt vaak voor kennisgeving aangenomen. In de Leeuwarder gemeenteraad zijn degenen die een jaarrekening kunnen doorgronden op de vingers van een hand te tellen. Erger is nog dat de meeste partijen geen deskundigheid om zich heen verzamelen om miljoenentransacties objectief te kunnen beoordelen.

Leeuwarden denkt klein en is niet in staat om een goed idee op een elegante wijze op een hoger niveau te tillen. De noordelijke blik is een moetje en veel verder reikt het zicht niet. We klampen ons vast aan zoektochten naar bijvoorbeeld de verhoudingen tussen taal, landschap, kunst, herinneringen en identiteit. Gebundeld en met stoffen omslag verkrijgbaar. Nooit raken we hierover uitgesproken en nooit komen we een stap verder. Speerpunten van provinciaal beleid zijn een aquaduct bij Scharsterein (bij Joure) en een verbrede sluis bij Kornwerderzand. Ondanks afwijzende, wellicht wat lacherige, reacties vanuit Den Haag vallen Friese bestuurders hun gedeputeerden nooit af. Goed joh, voor de werkgelegenheid!, luidt hun samenzang. Over diepgravende thema’s als bijvoorbeeld innovatie wordt slechts gesproken wanneer de ranglijst aan de orde komt waarop Friesland steevast onderaan bivakkeert. Ondertussen is ons Gameship al gestrand. Dit alles werkt stagnatie in de hand.

De vraag is nu: gaat Lutz hier verandering in brengen? En zo ja, hoe?

Andries Veldman

politiek PvdA