Praktijk-deskundigen moeten de raadsleden wegwijs maken, niet de routiniers en de ambtenaren

Leeuwarder politieke cultuur

(ingezonden)

Geachte redactie

U attendeerde ons op het informatieve verhaal van de redactrice Overduin in de LC van zaterdag j.l. over de besluitvorming rond het Europaplein. Een geslaagde reportage, met rake typeringen over de ‘politieke cultuur’ in Leeuwarden. Vrij zeldzaam voor de LC, die tot op heden de Leeuwarder politiek pleegt te ‘sparen’. Verhalen als deze verdienen het om huis aan huis te worden verspreid zodat de kiezers goed beslagen hun stem uit kunnen brengen.

Centraal punt in de reportage is de – vanuit democratisch oogpunt funeste – macht van het ambtelijk apparaat. Dat kwam tot uitdrukking in een tekenend moment in het langdurig proces van ‘inspraak’: wat er ook op tafel zou komen, de eigen plannen (van in dit geval Stadsontwikkeling) waren superieur.

Er is in Leeuwarden iets eigenaardigs aan de hand. De politiek is mat, er is weinig echte discussie, raadsvergaderingen lijken voor de burger nauwelijks relevant. Tussentijds lopen de wethouders weg – nieuwe uitdagingen, u weet wel – om opgevolgd te worden door nog middelmatiger krachten.

Politiek Forum. Kritische Evaluatie verzwegen

De werkwijze van het Politiek Forum is als experiment ingevoerd na de vorige verkiezingen. Een overweging hiervoor was een grotere belangstelling van de bevolking bij de burger te doen ontstaan. Want dat was hard nodig, gelet op het opkomstpercentage bij die verkiezingen van nog geen 40%. Het experiment is grotendeels mislukt. Een evaluatie toonde dit aan. In de evaluatie werden harde noten gekraakt. De onderzoekers riepen op tot een uitgebreide discussie. Dat betrof overigens niet alleen de ‘techniek ‘van het Politiek Forum, maar vooral ook inhoud van de democratie op gemeentelijk niveau, en de bedreigingen. De zin en onzin van ‘participatiedemocratie’ en aanverwante artikelen.

Het is dan verbazingwekkend te moeten begrijpen dat de uitkomsten van deze evaluatie en de oproep van de evaluatie nooit in een openbare zitting van de raad is besproken. Blijkbaar wil men de ‘vuile was’ niet buiten hebben hangen. Altijd een slechte tactiek. Vroeg of laat moet het er toch van komen.

De openbare bespreking kwam er niet. Liwwadders publiceerde hierover – onder meer in een interview met Hilde Tjeerdema van D66. D66 deed er helaas ook verder het zwijgen toe. Een flexibele partij; landelijk hebben ze nu ook al het referendum mee om zeep geholpen. D66 Leeuwarden bijt niet door als het nodig is. Maar het is de hele raad aan te rekenen dat belangwekkende rapporten als deze geheim worden gehouden.

Crone praat alles goed

In de aanloop – een paar maanden terug – naar de verkiezingen van 22 november was er even overleg in de raad. Moest er wat geld naar de campagne ook ter bevordering van de opkomst? Ja, eigenlijk wel , vonden de meeste partijen. De interesse bij dit onderwerp was niet overmatig. Er was ook niemand – zoals bij andere onderwerpen nog wel eens gebeurt – uitgenodigd als deskundige, of betrokkene, of gedupeerde om de raadsleden te inspireren. Heel even bracht Kleefstra (FNP) wat leven in de brouwerij. Hij herinnerde aan het abominabele opkomstpercentage bij de vorige verkiezingen en of daar nu effectief iets aan ging gebeuren. Nauwelijks reactie van de rest van de raad, maar wel de burgemeester. Ferd Crone weet de meeste dingen beter en vond dat er met een laag opkomstpercentage nog weinig aan mankeerde, want de thuisblijvers “mandateerden degenen die wel gingen stemmen”. Een verbluffende theorie, waar vervolgens ook weer niemand een reactie op gaf.

Vreemd, dat een raad vaak niet in staat is om de discussie over essentiële kwesties zoals hier aan de orde op een behoorlijk niveau te voeren. ‘Discussieleiders’ als Crone – of vervangers als Eline de Koning – staan ook constant klaar om alle leukigheid in debatten in de kiem te smoren.

Kwaliteit raadsleden

Een vandaag gepubliceerd landelijke rapport dat allerlei cursussen en scholing aanbeveelt om raadsleden de nodige bagage te verschaffen, sluit goed aan bij onze waarneming van de Leeuwarder raad. De heren die in de LC over het Europaplein aan het woord waren signaleerden de behoefte aan meer bagage ook. Het lijkt de moeite waard om de nieuwe raadsleden, die binnenkort worden gekozen, als verrassend startpunt een cursus te geven – met als inleiders deze beide praktijk-deskundigen. Juist dit type mensen moet de raadsleden wegwijs maken, niet de routiniers en de ambtenaren. Ook niet de profiteurs van de adviesbureaus die overal hun kunstjes uithalen en tegen woekertarieven hun diensten aanbieden. En daarmee in de prijzen vallen: de organiserende gemeentelijke afdelingen voorlichting en communicatie, of bevriende burgemeesters of wethouders, of tegen hun taak niet opgewassen griffiers, denken altijd dat het duur moet zijn, want als het niet duur is, dan is het niet goed. Een aardige bezuinigingspost: voorlichting en communicatie en de inhuur van prestigieuze bureaus, die met dezelfde doorzichtige boodschap van opdracht naar opdracht hoppen. In plaats daarvan: inschakelen van lokale deskundigen. Door de wol geverfd in de confrontatie met de ‘macht’. De macht die de nieuwe raadsleden onder controle moeten houden.

De besluitvorming over het Europaplein dus, als eerste onderwerp van een cursus voor de nieuwe raad.

Een tweede prachtig onderwerp in deze gemeente is natuurlijk Caparis. Liwwadders heeft daarover het nodige gepubliceerd en we zien kortheidshalve even af van verdere uitweiding. Het scheidend raadslid Jan van Olffen zal vast bereid zijn om – aan de hand van Caparis – de nieuwe raadsleden wegwijs te maken.

Een mooie casus kan ook zijn het beleid voor de wijken en het buurt- en dorpswerk

In de raad is dit een betrekkelijk onderbelichte zaak. Het SBO (Samenwerkende Bewoners Organisaties) bestond onlangs 25 jaar en bracht een boeiende terugblik uit. De benadering van het gemeentebestuur – het gaat ook om de hiervoor genoemde kwestie van karakter en gehalte van de gemeentelijke democratie – van afwisselende experimenten met wijkpanels, mfc’s (multifunctionele centra), een diversiteit van onduidelijke pilot-projecten, mislukkende experimenten, die desondanks als succes worden betiteld ( Big Society), totdat het niet meer kan, en in grote geheimzinnigheid sterfhuisconstructies in gang worden gezet – moeten, volgens de SBO-brochure als Montessori-democratie worden gezien. Ook hier kunnen deskundigen uit de lokale praktijk – in plaats van congres-organisatoren – nieuwe raadsleden erg goed van advies dienen. Ook hier zal zonneklaar blijken – als bij het Europaplein – dat raadsleden – vanwege gebrek aan voldoende goede informatie – hun controlerende taak nauwelijks uitoefenen. En dat moet dus anders.

Jan van Olffen als adviseur

Hiervoor gaf ik enkele suggesties voor een betere bewerktuiging van de nieuwe raad. Er moet toch rekening mee worden gehouden dat de opkomst van de kiezers niet boven de vijftig procent gaat uitkomen. Daarmee ontbreekt het – hoe burgemeester Crone ook fantaseert over mandatering – aan voldoende legitimatie.

Er is in verandering nodig. De routineuze benadering van het volgen van de bestuurlijke modes (VNG-gedreven) moet plaats maken voor activering van lokaal aanwezig kritisch talent. En ervaring.

Jan van Olffen is de aangewezen man om deze nieuwe aanpak van het gemeentelijk bestuur aan te zwengelen. Hij is gepokt en gemazeld in de PvdA en weet wat er met zo’n machtspartij mis gaat. Er staan allerlei mensen klaar – van diverse pluimage – die in een andere dan de momenteel gebruikelijke bestuurlijke entourage in Leeuwarden hun schouders hieronder willen zetten.

Met vriendelijke groeten

A. Laarmans