Onderzoek naar geluidswal Schatzenburg

(tekst: gemeente Menameradiel)

In 2008 heeft de gemeente Menameradiel een aanlegvergunning verleend aan GrondNet BV voor de aanleg van een aarden geluidswal langs Schatzenburg. Deze wal zou in een tijdsbestek van 5 jaar gerealiseerd moeten worden en is bedoeld om het wegverkeerslawaai op het recreatiepark Schatzenburg te verminderen.

Grond in de geluidswal

Conform het Besluit bodemkwaliteit zou de wal voor een deel mogen bestaan uit zogenaamde grond ‘klasse industrie’. In genoemd Besluit is bepaald dat in nuttige toepassingen zoals geluidswallen deze licht verontreinigde grond toegepast mag worden, mits afgedekt met een leeflaag van grond klasse schoon. In de vergunning is bepaald dat GrondNet voor iedere partij toe te passen grond een partijkeuring dient te overleggen die de gemeente vervolgens moet goedkeuren. Daarnaast voert de gemeente geregeld steekproeven uit om te bekijken of de toegepaste grond voldoet aan de criteria.

Verloop

In de jaren daarna krijgt de geluidswal langzaam zijn vorm. Uit de rapportages en de steekproeven blijken geen onregelmatigheden. Eind 2012, wanneer de verleende aanlegvergunning bijna afloopt, komt de provincie Fryslân in het kader van hun taak in de ‘keten grondstromen’ op het spoor van een illegale ontgronding achter de geluidswal. In de weken hierop volgend brengen de provincie en de gemeente de situatie in kaart en blijkt dat er een aantal zaken afwijken van wat vergund is. Zo wijkt de dimensionering van de wal zoals deze er op dit moment ligt af van de vergunde situatie, lijken de watergangen anders gedempt en gegraven dan vergund is en bevinden zich in het gebied enkele niet-vergunde ontgrondingsgaten.

Begin 2013 besluiten gemeente en provincie tot een gezamenlijke en gecoördineerde aanpak. Beide sturen vanuit de eigen bevoegdheden een vooraankondiging bestuursdwang naar GrondNet. De provincie richt zich op de geconstateerde illegale ontgrondingen en eist dat GrondNet met een plan van aanpak komt om de illegale situatie ongedaan te maken. De gemeente gaat in op het feit dat afwijkend van de aanlegvergunning is gehandeld en dat de uitvoeringstermijn van de aanlegvergunning inmiddels is verstreken.

In reactie op beide vooraankondigingen dient GrondNet respectievelijk een plan van aanpak in en verzoekt om een verlenging van de bestaande aanlegvergunning. Hierop wordt besloten vooreerst van daadwerkelijk handhavend optreden af te zien. Met het verzoek om verlenging van de aanlegvergunning geeft GrondNet aan het werk alsnog conform de vergunning te willen uitvoeren. Omdat er inmiddels fors afwijkend van de vergunning is gehandeld voegt de gemeente wel een uitvoeringsprotocol toe waarin benoemd is hoe het herstel van de illegale situatie en het verder uitvoeren van de vergunning zouden moeten verlopen. Tegen de verleende verlenging van de aanlegvergunning maakt GrondNet bezwaar; de behandeling van dit bezwaarschrift dient deze maand. Enkele weken later dient GrondNet een nieuw verzoek in waarin zij verzoeken om een gewijzigde vergunning op basis van een aangepast ontwerp dat zij reeds in 2011 aankondigden. Conform het destijds besprokene stemt de gemeente in met dit aangepaste ontwerp, met de ook toen reeds besproken voorwaarde dat de extra glooiingen in schone grond uitgevoerd zouden moeten worden. Tegen de vervolgens verleende vergunning dient GrondNet een bezwaarschrift in dat later deze maand door de Commissie bezwaarschriften behandeld zal worden.

De opgelegde stop op het verder aanvoeren en toepassen van grond klasse industrie is door GrondNet goed nageleefd, evenals het volgens het plan van aanpak ongedaan maken van de ontgrondingen. Uiteraard vinden deze activiteiten onder scherp toezicht plaats. Hierbij rijst het vermoeden dat ook onder de wal illegaal klei ontgrond en grond klasse industrie gestort is. Met het oog hierop voeren provincie en gemeente boringen uit van bovenop de wal tot een aantal meters onder de wal. Hieruit blijkt inderdaad dat de oorspronkelijke kleilaag onder de wal en onder het oorspronkelijke maaiveld afgegraven is een er andere grond voor in de plaats gekomen is. Uit bemonstering blijkt dat dit grond klasse industrie betreft, maar in een aantal gevallen ook sterker verontreinigde grond, te weten grond klasse ‘niet toepasbaar’. Hierop is in een nieuwe gecoördineerde aanpak besloten tot een nieuwe vooraankondiging tot handhaving. Het ontgraven van gronden het daarna vullen met grond klasse industrie is namelijk niet toegestaan en evenmin vergunbaar. Verder is het verwerken van grond van de klasse ‘niet toepasbaar’ in of onder een geluidswal evenmin toegestaan en vergunbaar. Provincie en gemeente starten hierop een nieuwe handhavingstraject waarin GrondNet wordt opgelegd de geconstateerde overtredingen ongedaan te maken binnen de termijn van de reeds verleende aanlegvergunning. GrondNet heeft hiertegen zienswijzen ingediend. Deze zullen binnenkort worden behandeld.

Vanwege de vondst van grond klasse industrie en klasse ‘niet toepasbaar’ onder het maaiveld is ook het Wetterskip Fryslân ingeschakeld. Zij hebben monsters genomen om te bepalen of het grond- en/of het oppervlaktewater verontreinigd is geraakt. Uit de eerste bevindingen blijkt dit gelukkig niet het geval te zijn; het definitieve onderzoek is later deze maand gereed. Wel bereidt ook het Wetterskip bestuursrechtelijke actie tegen GrondNet voor omdat dempingen en vergravingen van waterpartijen en -gangen anders uitgevoerd lijken dan vergund.